Ocena funkcjonowania budynku – rozumienie korzyści i ryzyka dla zaangażowanych stron. Lekcje dla Polski płynące z doświadczeń brytyjskich

2017

1(49)

DOI: 10.5277/arc170104

Magdalena Baborska-Narożny*

Ocena funkcjonowania budynku –

rozumienie korzyści i ryzyka dla zaangażowanych stron.

Lekcje dla Polski płynące z doświadczeń brytyjskich

Building performance evaluation –

understanding the benefits and risks for the stakeholders involved.

Lessons for Poland based on the UK experience

Wstęp

Prawa fizyki budowli wyznaczające podstawowe wy 

zwania przy projektowaniu są uniwersalne, a jednak sam

proces projektowy, budowlany, czy też zasady utrzyma

nia budynków są zróżnicowane i odzwierciedlają kon

kretne uwarunkowania danego środowiska kulturalnego,

ekonomicznego i prawnego [1]. Podobnie fizjologia czy

psychologia opisują uniwersalne ramy funkcjonowania

ludzi, a szczegółowe zasady, na przykład sposoby ubiera

nia się (tzw. dress code) lub oczekiwania względem bu 

dynków w zakresie komfortu są ściśle powiązane z lo kal

nym kontekstem. Oznacza to, że przyczyny problemów

związanych z użytkowaniem budynków mogą być zarów

no uniwersalne, jak i uwarunkowane lokalnie. Na przy

kład, gdy mieszkańcy uznają dźwięk związany z dzia ła

niem wentylacji mechanicznej za dokuczliwy, to za zwy czaj

dążą do jego zlikwidowania poprzez wyłączenie wen 

tylatorów, jeśli tylko jest to możliwe. Takie zachowania

zostały potwierdzone badaniami prowadzonymi w za miesz

kanych budynkach w różnych krajach [2], [3]. W celu

zmi nimalizowania ryzyka wystąpienia takich niepożąda

nych działań decydenci mogą przygotować ogólne wy 

tyczne dotyczące maksymalnego poziomu hałasu wytwa

rzanego przez wentylatory. Skuteczne wdrożenie takich

Introduction

While the principles of building physics defining core

challenges for building design are ubiquitous, the design

itself and subsequent stages of construction or mainte

nance are context specific. They are part of distinct cul

tural, economic and legal environments [1]. Similarly,

while human physiology and psychology are universal,

dressing codes, expectations or tacit knowledge related to

indoor microclimate regulation are not. This implies that

common and singular causes underpin issues observed in

occupied buildings. For example, inhabitants tend to

reduce fanrelated noise nuisance in a domestic context

by switching the mechanical ventilation off where possi

ble. This finding has been confirmed by a few studies

looking at building performance in different countries [2],

[3]. To minimise the generic risk of undesirable occupant

behaviour as far as building performance is concerned

policy makers may set guidance on maximum recom

mended noise levels from ventilation. However an effec

tive implementation of such policy requires addressing of

the numerous context specific factors that can only be

identified through local building performance evaluations

(BPE). BPE brings the rich context into play and gives

fine grained recommendations to those involved in pro

curement through to the users [4]. These include aspects

such as: identifying what needs to be changed or improved

to reduce noise in the future, devising a product or process

or a policy associated with noise abatement, evaluating

* Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej/Faculty of Ar 

chitecture, Wrocław University of Science and Technology.

48 Magdalena BaborskaNarożny

wytycznych wymaga jednak uwzględnienia wielu czynni

ków charakterystycznych dla danego kontekstu. Można je

ustalić jedynie przy zrozumieniu, które elementy procesu

projektowego, wykonawczego czy użytkowego złożyły

się na powstanie hałasu. Rozumienie takie buduje się

poprzez tzw. badania funkcjonowania budynków (ang.

Build ing Performance Evaluation – BPE). Badania BPE,

wiążąc szeroki wachlarz zagadnień związanych z proce

sem in westycyjnym i użytkowaniem budynków, umożli

wiają sfor mułowanie szczegółowych zaleceń na przy

szłość [4]. Obejmują one na przykład zidentyfikowanie

elementów wymagających poprawy w celu obniżenia

poziomu hałasu w przyszłości: czy udoskonalenia wyma

ga produkt (wentylator) czy proces jego montażu lub

przepisy dotyczące dopuszczalnych poziomów szumu

z urządzeń. Kluczowa jest też ocena wpływu wyłączenia

systemu wentylacji na pogorszenie się jakości powietrza

we wnętrzach i związane z tym ryzyko dla zdrowia użyt

kowników. Badania BPE dostarczają wiedzy na temat

doskonalenia środowiska zbudowanego, koniecznej do

spełnienia rosnących oczekiwań względem budynków

w zakresie oszczędności energii, komfortu użytkowania

czy tak zwanego dobrostanu.

Istnieje potrzeba powtarzania badań dotyczących funk

cjonowania budynków powstających i użytkowanych

w róż nych lokalizacjach i kontekstach kulturowych w celu

zdiagnozowania źródeł ewen tual nych problemów i sku 

tecznego ich wyelimino wa nia oraz w celu rozpoznania

udanych rozwiązań i ich po wielania. Bardzo ważna jest

umiejętność wyciągania wniosków z funkcjonowania już

istniejących budynków w celu realizacji coraz lepszych

obiektów w przyszłości. Należy przy tym pamiętać, że

działanie obecnie użytkowanych budynków jest zwykle,

choć nie zawsze, poniżej oczekiwań założonych w fazie

projektowania [5], [6]. Tak zwane luki efektywności są

przyczyną obniżenia wiarygodności branży i polityki bu 

do wlanej [7]. Takie zjawisko wskazuje też na pilną po 

trzebę poprawy wiarygodności modelowania zużycia

energii budynków oraz kosztów powiązanych, a także –

co najważniejsze – zapewnienia odpowiedniej jakości

powietrza wewnątrz budynków. Niska wiarygodność wy 

ni ków modelowania oznacza podwyższone ryzyko dla in 

westycji w rozwiązania wspomagające wydajność ener

getyczną budynków, jak też ryzyko pojawienia się zagro

żeń dla zdrowia użytkowników [8], [9]. Idealnie byłoby,

gdyby badania przeprowadzane w różnych obiektach

i kontekstach bazowały na tych samych metodach, tak

aby można porównać uzyskane wyniki. Pomimo trudno

ści przeprowadzano już takie metabadania [10], [11].

Ponadto w różnych krajach wykonano wiele mniejszych

badań terenowych dotyczących podobnych aspektów,

przyczyniając się do wzbogacenia wiedzy dotyczącej eta

pu użytkowania budynków oraz informowania decyden

tów, projektantów i użytkowników budynków o tych

wynikach [12], [13]. W Wielkiej Brytanii już od lat 80.

XX w. wkłada się wiele wysiłku w opracowanie metod

i narzędzi odpowiednich do badania użytkowanych bu 

dynków w celu eliminowania pojawiających się proble

mów i rozpowszechniania dobrych praktyk [14]. Wysiłki te

zapoczątkowane w formie POE, czyli oceny jakości po

how serious is the impact of switching the system off in

a specific situation, such as whether or not it requires an

intervention due to the health risks involved. BPE allows

the context based learning and improvement of the built

environment necessary at a time of rapidly increasing

expectations towards buildings in terms of energy effi

ciency, user comfort and wellbeing.

There is a need to repeat research into how buildings

work in different contexts to diagnose sources of prob

lems or successes and meaningfully address or reinforce

them. The process of drawing lessons from existing build

ings to improve the future ones is crucial given that occu

pied buildings typically, but not always, underperform

compared to design stage assumptions [5], [6]. The so

called “performance gap” causes a “credibility gap” for

the building industry and policy [7]. It undermines the

reliability of building energy use modelling and the asso

ciated costs and most importantly securing satisfactory

indoor air quality. Undermining trust in modelling results

means an increased risk in terms of occupant health haz

ards or investment in energy efficiency measures [8], [9].

Ideally in the process of verification same methods would

be used for the results to be crosscomparable. Despite

difficulties such metastudies have already been carried

out [10], [11]. Also numerous smaller field studies in dif

ferent countries focused on similar objectives added to

our understanding of the occupancy stage, informing pol

icy makers, industry actors and building users [12], [13].

The UK has put substantial research effort, dating back to

the 1980s, into developing methods and tools applicable

to occupied buildings in order to tackle issues experi

enced, disseminate best practice designs and learn from

them [14]. This effort had started as Post Occupancy

Evaluation (POE) and evolved into building performance

evaluation (BPE) that included the whole procurement,

construction and occupancy stages into analysis. The

BPE, though far from being limited to an exploration of

energy use issues, has a proven capacity to facilitate the

transformation towards energy efficient goals for build

ings’ operational stage. This is achieved through provid

ing actionable feedback to key stakeholders diagnosing

where in the process the source of future issues was. This

seems vital in the Polish context given that Poland, like

all the EU member states, approved the Energy Per

formance in Buildings Directive (EPBD) [15] but has

gained little experience with nearly zero energy buildings

to date. Ratified in 2010, the EPBD epitomises the high

expectations towards the potential of diminished energy

use in buildings achieved without compromising user

needs. It set an obligation on the building industry and

policy makers to trigger a major transition towards zero

energy goals for all the new built and retrofit buildings,

focusing so far on the occupancy stage. The fundamental

rationale behind this challenge derives from the EU cli

mate change mitigation policies. Once it was established

that ca. 40% of the current global energy is used in build

ings, mainly for heating or cooling, cutting down this fig

ure became a clear objective. Technically this is feasible

and there are best practice examples of the ambitious tar

gets being met in practice. However as the repeatedly

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 49

oddaniu do użytkowania (ang. Post Occupancy Evaluation),

wyewoluowały w tzw. BPE, czyli ocenę funkcjonowania

budynku, która włączyła do analizy cały proces inwesty

cyjny. Badań BPE nie ogranicza się do kwestii zużycia

energii, ale udowodniły swą szczególną przydatność w pro

cesie przekształcania budownictwa w kierunku zwiększo

nej wydajności energetycznej. Pomoc w tym zakresie

wydaje się obecnie szczególnie potrzebna w Polsce, gdzie

podobnie jak we wszystkich innych krajach członkow

skich Unii Europejskiej przyjęto dyrektywę dotyczącą

charakterystyki energetycznej budynków (EPBD) [15],

a przy tym – jak dotąd – zgromadzono niewielkie do 

świadczenie praktyczne z tzw. budynkami niemal zero-

energetycznymi. Dyrektywa EPBD ratyfikowana w 2010 r.

wyznacza wysokie oczekiwania dotyczące obniżenia po 

ziomu zużycia energii w budynkach bez ograniczania

potrzeb ich użytkowników. Nakłada ona na branżę bu 

dowlaną i decydentów obowiązek inicjowania dążeń do

osiągnięcia celów niemal zeroenergetycznych wobec

wszystkich nowo budowanych i remontowanych budyn

ków, skupiając się na chwilę obecną na etapie użytko

wym, z pomi nięciem np. problematyki tzw. energii wbu

dowanej. Pod stawową przesłanką dla wyznaczania celów

w zakresie oszczędności energetycznej jest polityka Unii

Europejskiej dotycząca ograniczania skali zmiany klima

tu. W chwili kiedy ustalono, że obecnie około 40% ener

gii zużywanej globalnie jest zużywane głównie na ogrze

wanie czy też chłodzenie budynków, obniżenie poziomu

tego zużycia stało się bardzo ważnym zadaniem. Teo re

tycznie jest to możliwe i w praktyce istnieją przykłady

dobrych praktyk w tym zakresie. Jednak powtarzające się

wyraźne luki efektywności wskazują, że nie jest to takie

proste. Wy eli minowanie tych luk wymaga systematycz

nej analizy procesów, produktów i przepisów dotyczą

cych kształtowania budynków oraz sprawdzania, czy ich

wdrażanie przynosi oczekiwane skutki. W pierwszych 10

la tach XXI w. Wielka Brytania odgrywała wiodącą rolę

w systematycznym badaniu wydajności energetycznej bu 

dynków użytkowanych. W ramach programu „Ocena Dzia 

łania Bu dynków (2010–2014)” (ang. TSB Building Per -

formance Evaluation) finansowanego rządowymi środ kami

na po ziomie 8,5 miliona funtów przeanalizowano, przy

użyciu zalecanych metod, 150 studiów przypadku do ty

czących budynków mieszkalnych i niemieszkalnych

[16],

[17]

. Ciągle trwa rozpowszechnianie wyników tych badań:

stop nio wo pu blikowane są najważniejsze raporty oraz og 

rom na liczba zanonimizowanych danych zebranych po

realizacji programu poprzez specjalną platformę wymiany

danych Building Data Exchange, która jest częścią Digi -

tal Ca tapult (www.buildingdataexchange.org.uk). Two

rzo na jest cenna baza źródłowa, która pozwoli na dalsze

analizy rze telnych danych, informująca o stanie obecnym

bu downictwa niskoenergetycznego Wielkiej Brytanii.

Cele i zakres pracy

Jak dotąd wkład Polski w wyżej wspomniany interdy

scyplinarny dyskurs dotyczący wzajemnego wpływu bu 

dynków i ich użytkowników oraz daleko idących konse

kwencji tej relacji jest niewielki. Niektóre z wniosków

observed “performance gap” suggests this is far from

being simple. Challenging that gap involves a systematic

insight into processes, products, practices and regulations

shaping how buildings are delivered and whether they are

fit for purpose. In the first decade of the 21

century the UK

has taken an internationally leading role in methodically

exploring energy efficient buildings at work. An 8.5m GBP

government funded Innovate UK Building Performance

Evaluation programme (2010–2014) looked at 150 case

study domestic and nondomestic buildings using a pre

scribed portfolio of methods [16], [17]. The dissemination

stage is an ongoing process: highlight reports as well as a vast

amount of anonymised data resulting from the programme

is being gradually released for further research through

Building Data Exchange platform – part of Digital Cata 

pult (www.buildingdataexchange.org.uk). A valuable re 

source is being created with the objective to draw evidence

based lessons informing the UK policy and practice.

Aims and scope

So far Poland’s contribution to the above highlighted

interdisciplinary discourse on building – user mutual im 

pact and its wide reaching consequences has been limited.

Some of the UK based findings might match the Polish

Il. 1. Rola BPE w tworzeniu informacji zwrotnej

dla uczestników procesu inwestycyjnego na przykładzie osiedla LILAC

(oprac. M. BaborskaNarożny)

Fig. 1. BPE’s role as a feedback tool for all the stakeholders of

the planning, design and construction process based on LILAC casestudy

(by M. BaborskaNarożny)

50 Magdalena BaborskaNarożny

uzyskanych w Wielkiej Brytanii mogą pomóc polskiemu

budownictwu, jednak wszędzie tam, gdzie sukcesy lub

ewentualne problemy mają lokalne podłoże, odpowiednie

wytyczne muszą być opracowane na podstawie lokalnych

badań terenowych. Niniejszy artykuł ma na celu posze

rzenie wiedzy na te mat strategii rozwoju badań BPE

w Polsce poprzez wydobycie istoty kluczowych wyzwań,

które początkowo utrudniały rozwój tych badań w Wielkiej

Brytanii, ale w dużym stopniu zostały tam już pokonane.

Wyzwania te skupiają się głównie wokół złożonego i deli

katnego charakteru współpracy z wieloma interesariusza

mi, którzy mogą mieć sprzeczne interesy, a mimo to ich

dobrowolny udział jest konieczny do uzyskania badań na

tyle rzetelnych, by mogły przynieść oczekiwane korzyści.

Autorka uważa, że ten właśnie aspekt wymaga na wstępie

dobrego zrozumienia, które warunkuje podjęcie koniecz

nych działań poprzedzających faktyczne wprowadzenie

badań BPE w krąg zainteresowania branży budowlanej

oraz środowiska decydentów w Polsce. Najpierw przed

stawiono tło niniejszej pracy w celu wyjaśnienia przyjętej

metody krytycznej refleksji. Następnie omówiono klu

czowe grupy interesariuszy zaangażowanych w badania

BPE w Wielkiej Brytanii. Odczuwane przez nich korzyści

i stojące przed nimi ryzyko są analizowane odrębnie

w odniesieniu do każdej grupy. Służą one do opracowania

mapy drogowej koniecznych działań wstępnych.

Metody

Niniejsza praca jest krytyczną refleksją nad procesem

wprowadzenia badań BPE do strefy zainteresowania

głów nych interesariuszy z branży budowlanej w Wielkiej

Bry tanii. Refleksja ta oparta jest na wymianie wiedzy do 

tyczącej badań BPE między Wielką Brytanią a Polską

umo żliwionej dzięki programowi Marie Curie Fellowship

BuPESA (ang. Building Performance Evaluation for Sus-

tainable Architecture) finansowanemu ze środków Unii

Europejskiej. Projekt realizowany w Sheffield School of

Architecture, University of Sheffield, trwał po nad dwa

lata od marca 2013 do czerwca 2015. Objął on wszyst kie

etapy badań BPE i umożliwił zdobycie doświadczenia

przez jego uczestniczkę (autorkę) przy współpracy eks

perta – profesor Fionny Stevenson. W jego ramach autor

ka przeprowadziła dogłębną ocenę dwóch osiedli miesz

kaniowych w Wielkiej Brytanii w Leeds (jednego nowo

wybudowanego, a drugiego po remoncie kapitalnym). Na

etapie przygotowawczym zapoznała się z literaturą przed

miotu oraz z etycznymi aspektami badań. Następnie roz

poczęła szeroko zakrojone badanie terenowe zaprojekto

wane jako studium przypadku z wykorzystaniem metod

mieszanych. Samo zbieranie danych trwało 15 miesięcy

(od marca 2013 do czerwca 2014). W trakcie trwania pro

jektu wykonano jedynie wstępne analizy pozwalające na

opracowanie informacji zwrotnej zawierającej rekomen

dacje płynące z badań dla zaangażowanych interesariuszy

oraz szerszej publiczności (www.bupesa.co.uk).

W niniejszej pracy ukazano refleksję uczestniczki pro

jektu nad badaniami BPE stosowanymi w Wielkiej Bry tanii

na tle wiedzy dotyczącej procesu inwestycyjnego w Pol 

sce, zdobytej w praktyce architektonicznej, jak również

context however wherever the contextual differences are in

place bespoke guidance needs to be developed through

local implementation of BPE field studies. This paper aims

to build an understanding of possible strategies for BPE

development in Poland by distilling key challenges that

were successfully overcome in the UK. These challenges

involve the complex and sensitive nature of working with

multiple stakeholders that may have conflicting agendas

and nevertheless all need to voluntarily contribute to the

BPE process to make it meaningful. However, all stake

holders have something to gain in the process, which if

presented correctly can negate the conflicting agendas. The

positives are more robust working relationships (trust)

which can lead to repeat work, more efficient and effective

project delivery (less rework because right first time) and,

midterm, a differentiated business proposition (can build

nearly zero energy buildings while others in the industry,

not exposed to BPE, are delivering substandard prod

ucts). It is believed by the author that both challenges and

positives need to be well understood and addressed before

the methodological aspects of BPE are introduced.

The background for this paper is first presented to jus

tify the adopted method of critical reflection. The next

section introduces key groups of stakeholders involved in

the evaluation in the UK. The perceived benefits and risks

they face are analysed in relation to each group. These

inform an action roadmap proposed here to facilitate

embedding the BPE approach into the Polish building

industry and policy making environment.

Methods

The paper is a critical reflection on the process of intro

ducing BPE into the scope of interest of the mainstream

building industry stakeholders in the UK. The reflection

is based on a stateoftheart BPE knowledge exchange

between the UK and Poland enabled by an EU funded

Marie Curie Fellowship BuPESA and is supported by lit

erature review. The Fellowship lasting over two years

between March 2013 and June 2015 allowed the author

mentored by Prof. Fionn Stevenson to acquire handson

experience encompassing all the BPE stages. The project

was carried out at the Sheffield School of Architecture,

University of Sheffield, UK. It involved in depth evalua

tion of two housing developments in Leeds, UK (one new

build, one retrofit). It started with a preparatory stage

involving literature review and gaining an understanding

of the ethical aspects of the research. This was followed

by extensive field work designed as a mixedmethods

case study approach covering 15 months of data collec

tion from March 2013 until June 2014. Within the dura

tion of the project initial analysis were completed and

provided actionable feedback to the stakeholders involved

and wider dissemination of key findings to different audi

ences (www.bupesa.co.uk).

For the purpose of this paper the Fellow’s engagement

and reflection on the BPE process as applied in the UK

has been overlaid onto the background of familiarity with

the delivery process in Poland gained through architec

tural practice as well as opinions gathered through coop

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 51

na podstawie opinii zebranych podczas współpracy z aka

demickimi i rynkowymi interesariuszami z branży bu 

dowlanej. Kluczowym składnikiem praktyki BPE oprócz

usta lonych i spisanych zasad i procedur są nieobecne

w li teraturze przedmiotu tzw. miękkie umiejętności ze 

społu badawczego, który musi być w stanie rozwiązywać

nieprzewidziane problemy oraz łagodzić napięcia poja

wiające się w związku z tym, że proces ten opiera się na

do browolnej zgodzie wielu stron w nim uczestniczących.

Trudno wska zać w literaturze poświęconej BPE ten istot

ny wed ług autorki aspekt badań. Z tego powodu poniższe

wnioski opierają się na refleksji bazującej na tzw. obser-

wacji uczestniczącej autorki, zaproszonej przez eksper

tów BPE z Wielkiej Brytanii do włączenia się do ich śro

dowiska badawczego w charakterze aktywnego członka.

Obser wacja uczestnicząca obejmowała pełne zaangażo

wanie w organizowanie i realizację wszystkich etapów

badań BPE, cotygodniowe trwające pół dnia dyskusje na

temat szczegółów projektu z czołowym specjalistą w dzie

dzinie badań BPE w Wielkiej Brytanii, profesjonalne

szkolenia dotyczące konkretnych metod takich jak Build

ing Usa bi lity Survey (BUS), obliczanie mostków termicz

nych czy badania termowizyjne budynków. Zdobywane

doświadczenie obejmowało spotkania z wieloma specja

listami w zakresie BPE, a także uczestnictwo oraz współ

organizowanie wydarzeń naukowych i branżowych doty

czących badań BPE.

W pracy wykorzystano doświadczenia Wielkiej Bry

tanii dla określenia warunków wstępnych wprowadzania

badań BPE do praktyki branży budowlanej.

Badania BPE – wytyczna „odgórna”

czy też inicjatywa „oddolna”

Obecnie w Wielkiej Brytanii badania BPE wychodzą

z dotychczasowej roli niszowej i są promowane przez naj

ważniejsze organizacje zawodowe branży budowlanej.

Od 2008 r. stowarzyszenie inżynierów CIBSE (ang.

Chartered Institution of British Engineers) wyróżnia spe

cjalną nagrodą Building Performance Award […] ludzi,

produkty i projekty, które przedstawiają najwyższe stan-

dardy inżynieryjne w środowisku zbudowanym w opar 

ciu o rzeczywistą i zmierzoną wydajność, a nie zamysł

pro jektowy ani specyfikacje (www.cibse.org). Od 2014 r.

CIBSE oga nizuje dwudniowe konferencje o nazwie CIBSE

Build2Perform, poświęcone wyłącznie ocenie funkcj o no

wania budynków. W 2013 r. Kró lewskie Zrze sze nie Ar 

chitektów w Wielkiej Brytanii RIBA (ang. Royal Institute

of British Architects) wprowadziło badania BPE do tzw.

Plan of Work, a w 2016 r. wydało odpowiednie wytycz ne

szczegółowe. W ten sposób badania BPE stały się zale

caną częścią usług architektonicznych świadczonych

w Wielkiej Brytanii. Ponadto coraz częściej rozważa się

tam potrzebę stopniowego odejścia od przepisów budow

lanych poprzestających na modelowaniu, a pomijających

rzeczywistą sprawność budynków. Takie opinie popar

te są wynikami zorganizowanego od górnie programu

ba dawczego TSB BPE finansowanego przez rząd [16],

[17]. Początki badań były jednak zdecydowanie inicja

tywą oddolną wychodzącą od ekspertów budowlanych

eration with academic and professional building industry

stakeholders. Core part of the BPE besides the explicit

procedures is the tacit knowledge of the research team

capable of addressing the unforeseen issues arising and

managing any tensions as the process is based throughout

on the voluntary consent of its participants. The tacit

ingredient of the BPE is difficult to pinpoint in the litera

ture on the subject and is gained with experience.

Therefore the findings are based on reflection on partici

pative observation by the Fellow invited by the UK BPE

experts to become an active member of their research

community. The participative observation included full

involvement in organising and conducting all the BPE

stages, weekly half a day discussions on the details of the

project with the mentor – top UK specialist in domestic

BPE, professional trainings on specific methods like the

BUS survey, thermal bridges calculation or thermal imag

ing in buildings. The experience also involved shadowing

meetings with other BPE specialists, attending and co

organising BPE focused scientific and industrial events.

The paper uses the UK experience to distil the prereq

uisites for introducing BPE research into the building

industry practice and the related policy shaping in Poland.

BPE – a top down guidance

or a bottom up initiative

Currently in the UK the BPE is slowly gaining momen

tum to become incorporated into the mainstream building

industry practice and is being endorsed by key profes

sional organisations. The Chartered Institution of British

Engineers (CIBSE) has introduced Building Performance

Award in 2008 to [...] recognise the people, products and

projects that demonstrate engineering excellence in the

built environment based on actual, measured perfor-

mance, not design intent or performance specifications

(www.cibse.org). Since 2014 CIBSE have also held a two

day conference solely on building performance now

called CIBSE Build2Perform. The Royal Institute of Bri

tish Architects (RIBA) has introduced the elements of

BPE into their “Plan of Work” in 2013 and issued guid

ance on the process in 2016. Thereby BPE became a rec

ommended part of an architectural service in the UK.

Also there is a vocal BPE related community who believes

building regulations in the UK should shift from a model

based approach towards a performance based evaluation

[16], [17]. However the beginnings were clearly a bottom

up initiative of building consultants with mechanical

engineering background concerned about quality of the

internal environment in buildings [14]. The “sick building

syndrome” diagnosed as a result of early investigations

was one of key findings that grabbed public attention and

secured an increasing support for field studies evaluating

occupied buildings. Wider support for BPE is vital to

enable achievement of its aims, i.e. to learn from what has

been built to do it even better in the future, to improve the

guidance and building regulations and check their impact

and validity of the objectives. The assumed long term key

benefits: for the economy and society of having better

performing buildings [18] but also for the industry of

52 Magdalena BaborskaNarożny

specjalizujących się w inżynierii sanitarnej, którzy przy

kładali dużą wagę do jakości środowiska wewnątrz

budynków [14]. Tak zwany syndrom chorego budynku

zdiagnozowany w wyniku wczesnych badań był jednym

z kluczowych odkryć, które przyciągnęło uwagę opinii

publicznej i dzięki któremu wzrosła popularność badań

terenowych, oceniających budynki użytkowane. Szersze

zainteresowanie i wsparcie BPE są warunkami koniecz

nymi osiągnięcia celów, takich jak: upowszechnienie

wniosków badań, by kształtowały one przyszłe inwesty

cje, poprawa wytycznych oraz przepisów budowlanych

poprzez sprawdzenie efektów ich wdrażania i we ryfikację

sformułowanych celów. Zakładane ko rzyś ci długofalowe

prowadzenia badań BPE: dla gospodar ki i społeczeństwa

(lepsze budynki), czy też dla interesariuszy rynkowych

(lepszy produkt) [18], zależą całkowicie od tego, czy sfor

mułowane w wyniku badań wnioski zostaną wykorzysta

ne w praktyce [19]. Jako że spełnienie ambicji BPE

w postaci wywołania zmiany w zakresie procesów

i zachowań zależy od wielu osób i organizacji, ich punkt

widzenia i aspiracje muszą być w procesie oceny zrozu

miane i uwzględnione. W rzeczywistości oso by czy orga

nizacje, na które badania BPE mają bezpośred ni wpływ,

narażone są na pewne ryzyko. Powinno ono być równo

ważone wymiernymi korzyściami. By można było je

osiągnąć, wskazane powyżej ogólne uzasadnienie prowa

dzenia badań BPE musi być każdorazowo osadzone

w kontekście lokalnych potrzeb. Tylko wtedy wnioski

będą na tyle znaczące dla uczestników, by byli oni gotowi

do wprowadzania sugerowanych zmian.

Zaangażowanie w badania BPE

W badania BPE może być bezpośrednio zaangażowa

nych pięć grup interesariuszy:

– zamawiający (deweloperzy, właściciele budynków,

pośrednicy w obrocie nieruchomościami),

– usługodawcy w procesie inwestycyjnym (zespoły

projektowe, konsultanci, wykonawcy i dostawcy),

– ustawodawca i władze lokalne (odpowiedzialni za

kształtowanie polityki i przepisów budowlanych),

– użytkownicy budynków,

– środowisko akademickie (naukowcy).

Każda z tych grup ma swoją własną agendę i odgrywa

konkretne role w badaniach BPE. Poniżej przedstawiono

główne rodzaje ryzyka dla każdej z tych grup w trakcie

prowadzenia badań BPE oraz korzyści, których mogą się

spodziewać z własnego w nie zaangażowania (tab. 1).

Perspektywa zamawiającego

Zamawiający, zwłaszcza tacy jak np. deweloperzy,

którzy mają powtarzalny model biznesowy, powinni,

przynajmniej teoretycznie, być najbardziej zainteresowa

ni zaangażowaniem się w badania BPE [20]. Konkretna

wiedza na temat tego, co z perspektywy użytkowników

naprawdę w budynku się sprawdza, a co nie, ułatwiłaby

planowanie przyszłych inwestycji oraz obniżała związane

z nimi ryzyko. Ponadto potencjał marketingowy gwaran-

cji jakości mógłby przyczynić się do uzyskania przewagi

delivering better products, depend on whether any evi

dence based guidelines BPE generates are implemented

in practice [19]. As meeting BPE’s ambition to trigger

behavioural change depends on the multiple individual

and organisational actors their aspirations and position

need to be well understood and addressed within the eva

luation process. There are in fact various risks involved for

those directly affected by the BPE. To counterbalance these

risks with tangible benefits the generic high level ratio nale

for BPE highlighted here needs to be carefully contextual

ised locally for each BPE project. Only then it can resonate

with the actual needs and provide results meaningful and

specific enough to trigger change if need be.

Engaging in BPE

Five different groups may be directly involved or

affected by the BPE:

– Clients (developers, building owners, real estate ma 

nagers),

– Construction stakeholders (design team, consul

tants, contractors and supply chain actors),

– Policy makers (government and local level),

– Building occupants,

– Academia (researchers).

Each of these groups has its own agenda and a specific

role within the BPE. The key risks each group faces in the

process and benefits they can expect from engagement in

the BPE are identified and elaborated on in the following

sections (Table 1).

Client’s perspective

Clients, in particular those with repeated business situa

tions, should be in theory those most interested in engaging

in the BPE [20]. Knowing exactly what works well in

buildings and what doesn’t from the occupants’ perspec

tive would facilitate formation of objectives for future

investments and lower the risks involved in buildings’

procurement. Also the marketing potential of “quality

assurance” could provide a competitive advantage. Indeed

the most future oriented clients introduce elements of the

BPE into their routine for internal learning to take place.

This approach is taken in industry led evaluations of the

US corporate offices when a refurbishment is planned and

its outcomes assessed [21]. However BPE may be per

ceived as a risk by the clients if it is driven externally, i.e.

to check effectiveness of a policy implementation and

conducted in a completed property. This situation has

arisen in the UK where detailed BPE is usually initiated

by academia or government [14], [16], [17]. In such cases

any significant faults revealed would most likely be

resolved or else they might affect value if disseminated.

The less significant faults identified would often not be

rectified but would inform the learning. To allow the time

for corrections and the learning to happen several key

measures have been adopted: “no blame policy”, report

ing procedures and agreements allowing the clients to

comment and ask for anonymity before any results are

published or disseminated in any way. These measures

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 53

Grupa

interesariuszy

BPE stakeholder

group

Oczekiwane korzyści

(perspektywa interesariuszy)

Key benefits expected

(stakeholders perspective)

Korzyści zapewnione

przez:

BPE feature relevant to

secure the benefit:

Ryzyko

(perspektywa interesariuszy)

Key risks

(stakeholders perspective)

Ryzyko niwelowane

przez:

BPE feature addressing

a risk:

Zamawiający

Clients

– lepsze działanie budynków

przyjaznych dla użytkownika

better performing

“user friendly”

buildings

– niższe ryzyko inwestycyjne

lower investment risk

– potencjał marketingowy

gwarancji jakości

marketing potential of

quality assurance

– trwalsze budynki o niższych

kosztach remontów

longer lasting buildings reducing

expensive replacement rates

– informację zwrotną opartą

na rzeczywistym

funkcjo

nowaniu budynków

(prowadzącą do pełnego

wykorzystania zasobów

i zwiększenia dobrostanu

użytkowników)

evidence based feedback

from both the building

(maximising asset

operation) and occupant

(maximising well-being/

productivity), focused on

performance

– spadek cen nieru cho mości

ze względu na powią zanie

z niedostateczną

wydajnością

property price drop due to

link with underperfor-

mance and company valu-

ation based on systematic

underperformance

– zasadę nieobwiniania

no blame policy

– opcję zachowania

anonimowości na etapie

roz powszechniania

wyników

anonymity option at

disse mi nation stage

– uzgodnienie procedury

sprawozdań

reporting procedures

– obowiązujące umowy

z głównymi

interesa riuszami

agreement with key

stakeholders in place

Usługodawcy

procesu

inwestycyjnego

Construction

–

lepsze usługi

(proces, praktyka i produkt)

improved service

(process, practice and product)

– niższe ryzyko roszczeń

z tytułu odpowiedzialności

w przyszłości

lower liability claims risk

in the future

– potencjał marketingowy

gwarancji jakości

marketing potential of

quality assurance

– dopasowaną do potrzeb

informację zwrotną

(konkretne zalecenia na

przyszłość)

quality feedback

(actionable bespoke

recommendations)

–

obniżenie konkuren cyjności

ze względu na powiązanie

z niedostateczną

wydajnością

competitive loss due to

link with underperfor-

mance

– ujawnione wady powodu

jące składanie roszczeń

flaws revealed prompting

claims being made

Ustawodawca

i władze lokalne

Policy makers

– poprawa jakości i efektów

wdrażania przepisów

evidence based policy

making (formulation and

implementation)

– systematyczne badania

i dopasowaną do potrzeb

informację zwrotną

systematic research

and targeted feedback

delivered

–

rozpowszechnienie złych

wia

domości –

koszt polityczny

“bad news” disseminated –

political cost

– uzgodnione procedury

sprawozdawczości

reporting procedures

– umowa z głównymi

interesariuszami

agreement with key

stakeholders in place

Użytkownicy

budynków

Building

occupants

– lepiej funkcjonujące budynki

i wyższe umiejętności

użytkowników dotyczące

korzystania z nich

improved buildings and higher

occupant skills to use them

– wyższy dobrostan

i pro duk tywność

prowadzące do po prawy

sytuacji ekonomicznej

increased well-being and

productivity leading to

improved economic situations

– dopasowaną do potrzeb

informację zwrotną

(konkretne zalecenia na

przyszłość)

quality feedback

(actionable bespoke

recommendations)

– zakłócanie prywatności

privacy breach

– uciążliwość spowodowana

badaniami

disturbance

– procedury etyczne

ethical procedures

– zapewnioną

anonimowość

anonymity secured

– minimalizowanie

uciąż li wości

disturbance kept to

minimum though the use

of technology

Środowisko

akademickie

Academia

– potencjał ważnych badań

podstawowych i stosowanych

quality basic and applied

research potential

– proces recenzji na etapie

wniosku o finansowanie

i rozpowszechniania

wyni ków

ndependent verification

and academic rigour

– społeczność praktyków

doskonalącą badania

community of Practice

enhancing BPE expertise

– trudności charakterystycz

ne dla badań terenowych

z udziałem ludzi

“real world” research

challenges

– czasochłonność podejścia

naukowego dającego

szczegółowe wnioski

nieprzekładalne na

działania praktyczne

academic approach

somewhat time

consuming with detailed

outputs that are not

operationally optimised

–

dogłębną ocenę ryzyka oraz

gotowe plany awaryjne

thorough risk assessment

with contingency plans in

place

– dobre umiejętności

komunikacyjne

good communication

skills required

– przeznaczenie czasu

i środków na wypraco wa

nie praktycznych wska 

zówek z rezultatów badań

time and resources needed

to re-work the results into

practical information

Tabela 1. Kluczowe korzyści i ryzyko z perspektywy interesariuszy badań BPE (oprac. M. BaborskaNarożny)

Table 1. Key benefits and risks perceived by the stakeholders and the relevant BPE features (by M. BaborskaNarożny)

54 Magdalena BaborskaNarożny

konkurencyjnej. Rzeczywiście najbardziej zorientowani

na przyszły rozwój zamawiający wprowadzają elementy

badań BPE do swojej rutyny wewnętrznego procesu

uczenia się. Takie podejście realizowane jest przez ame

rykańskie korporacje, które wykorzystują BPE przy pla

nowaniu i ocenie efektów renowacji własnych przestrzeni

biurowych [21]. Badania BPE mogą być jednak postrze

gane w kategoriach ryzyka, jeśli są inicjowane przez

instytucje czy osoby spoza własnej organizacji, tzn. jeśli

ich celem jest np. sprawdzenie skuteczności wdrożenia

przepisów w skończonej inwestycji. Taka sytuacja zaist

niała w Wielkiej Brytanii, gdzie badania BPE są często

inicjowane przez środowisko akademickie lub organy

rządowe [14], [16], [17]. W takich przypadkach niektóre

z ujawnionych usterek mogą być od razu poprawione, ale

inne prawdopodobnie pozostaną i jeśli informacja o nich

się rozprzestrzeni, może to niekorzystnie wpłynąć np. na

wartość nieruchomości lub łatwość jej wynajmu. W celu

wyeliminowania takiego ryzyka, które działałoby odstra

szająco na właścicieli, którym proponuje się zbadanie ich

nieruchomości, przyjęto pewne sposoby postępowania,

takie jak np. zasada nieobwiniania, wyrażająca się w uz 

godnionych procedurach sprawozdawczości i porozumie

niu umożliwiającym zamawiającym opiniowanie i anoni

mowość przy wszelkich formach rozpowszechnienia

informacji o badaniach. Zasady te zapewniają klientom

bezpieczeństwo ich pozycji biznesowej, a zarazem po 

zwa lają na rozpowszechnienie najważniejszych wyników

badań zarówno pozytywnych, jak i negatywnych w celu

ułatwienia innym osobom zapoznania się z nimi. Wa run

kiem koniecznym podjęcia współpracy jest zaufanie po 

między zamawiającymi a osobami odpowiedzialnymi za

realizację badań BPE w kwestii ścisłego przestrzegania

tych zasad w praktyce.

Perspektywa usługodawcy w procesie inwestycyjnym

Usługodawcy, tzn. projektanci i wykonawcy oraz

dostawcy to osoby i firmy, które mogą dowiedzieć się

najwięcej z badań BPE i które są jednocześnie narażone

na największe ryzyko. Ich zaangażowanie w badania BPE

powinno skutkować zwiększoną możliwością realizacji

lepszych budynków, czyli świadczenia lepszych usług

[22], [23]. Główne ryzyko polega na tym, że problemy

zdiagnozowane na etapie użytkowania mogą zostać połą

czone z błędami przypisanymi konkretnej stronie procesu

inwestycyjnego. To z kolei może powodować bezpośred

nie straty finansowe czy też ogólne obniżenie konkuren

cyjności. Popularne powiedzenie funkcjonujące zarówno

w Polsce, jak i w Wielkiej Brytanii, że ten się nie myli,

kto nic nie robi, trafnie wyraża powszechną w obu kra

jach świadomość występowania błędu ludzkiego. Dla

czego którakolwiek strona miałaby dobrowolnie angażo

wać się w badania mogące wykazać popełnione przez nią

ewentualne błędy? To fundamentalne pytanie nie może

pozostać bez odpowiedzi, jeśli BPE ma się rozwijać.

Autorka obserwowała oznaki niechęci wobec zaangażo

wania się w badania zarówno wśród polskich, jak i bry tyj

skich przedsiębiorców. Jednak przekonanie o tym, że pew

ne ryzyko warto ponieść, by uzyskać dopasowaną do

secure a safe environment for the clients while allowing

dissemination of key findings, both favourable and unfa

vourable to facilitate learning by others. However the key

prerequisite for the cooperation to happen is trust between

a client and those responsible for BPE execution that the

measures will be followed in practice.

Construction stakeholder’ perspective

The procurement stakeholders i.e. designers and con

tractors, supply chain actors are those to whom most of

the learning is addressed and also who are exposed to

highest risks. Their involvement in BPE should result in

an increased capacity to deliver better buildings and pro

viding better service with higher credibility, thereby

improving their business proposition [22], [23]. This

could ideally have a cascade effect: better business propo

sition leading to new clients leading to further opportuni

ties to get organisations involved with the BPE process

resulting in more rapid growth in better buildings. The

main risk is that occupancy stage issues may be associat

Il. 2. Przykład wstępnej analizy pogłębionego BPE:

schemat własności i obszaru decyzyjnego interesariuszy osiedla Saxton

pozwalający określić ich zakres odpowiedzialności

(oprac. M. BaborskaNarożny)

Fig. 2. An example of indepth BPE preliminary analysis:

diagram of ownership and scope of organisational involvment

allowing to understand stakeholders’ responsibilities

(by M. BaborskaNarożny)

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 55

ed with a fault attributed to a specific actor. This may

result in direct financial loss or a broader loss in competi

tiveness. A proverb present in both languages Polish and

English “he who makes no mistakes makes nothing” epit

omises the shared awareness of the omnipresence of the

risk of “human error”. Therefore why should any procure

ment stage actor voluntarily engage in external checks

that might expose their errors? Another proverb i.e. “you

learn through your mistakes” also present in both lan

guages addresses this question and epitomises the ration

ale for BPE. The author has observed reluctance to engage

among the industrial partners both in the UK and Poland.

However counterbalancing any underlying risks with a ben

efit of tailored feedback allowing informed i.e. better

decisions seems easier to accept for industry stakeholders

in the UK where culture of evidence based decisions mak

ing is present in real estate sector [20], [24]. Also the BPE

procedures protecting interests of all involved as men

tioned earlier are in place and are trusted. In Poland the

empirical research other than marketing oriented rarely

informs industry (or policy) and more heuristic decision

making seems to prevail

. An emerging exception comes

from Polish Developers Association (PZFD) who com

missioned first scientific report in 2016 [25] to support

their stance in relation to changes proposed in housing

policy (narodowyprogram.pl). The precedent could create

a good environment to implement BPE approach. How

ever this can only be achieved by building trust of indi

vidual businesses that involvement in research can result

in useful insights.

Policy maker’s perspective

BPE is used in the UK to enhance the critical capacity

of buildings related policy making by providing evidence

based feedback on the objectives and implementation.

Such approach follows best practice in responsible policy

making [26]. Through repeated studies it enables setting

benchmarks – a key measure to put any building’s perfor

mance into context. The main risk for policy makers is

a potential political cost of abandoning a policy due to

proven lack of reaching the intended goals. The decision

needs to be justified and transparently communicated to

the public and the BPE research is capable to support this

step. The Green Deal is an example of a policy abandoned

as a result of extensive feedback on its implementation

three years after its introduction [24], [27], [28].

Building occupant’s perspective

The occupants, typically spending most of their lives

inside, are key witnesses of any building’s performance:

both the bright and the dark side of it. Their involvement

is instrumental for the process of seeking improvement

and gives credibility to bestpractice dissemination.

However there is no systematic research known to the author that

would explicitly support this claim for the Polish context contrasting

with an extensive literature looking at the British situation.

pot rzeb, popartą analizą empirycznych danych informację

zwrotną, jest już obecne w brytyjskiej kulturze bizneso

wej rynku nieruchomości [20], [24], a w polskiej jeszcze

nie w tym stopniu. W Wielkiej Brytanii istnieje zaufanie

do procesu oceny i przestrzegania przez stronę badawczą

wspomnianych powyżej procedur, chroniących interesy

wszystkich uczestników. Istnieje klimat przyjazny bada

niom, których „nie wypada” odmówić, jeśli aspiruje się

do kategorii najlepszych w branży. W Polsce takie zaufa

nie musiałoby dopiero być zbudowane. Nieliczne badania

prowadzone w budynkach użytkowanych przez naukow

ców nie są punktem odniesienia dla praktyków spoza

grona badaczy, którzy kierują się raczej własnym do 

świadczeniem przy podejmowaniu decyzji projektowych

czy wykonawczych

. Pewnym znakiem zmiany w zakre

sie współpracy pomiędzy podmiotami rynkowymi a nauką

był raport dotyczący stanu polskiego mieszkalnictwa

zamówiony po raz pierwszy przez Polski Związek Firm

Deweloperskich (PZFD) [25]. Wychodząc od statystyk

opisujących aktualną i prognozowaną sytuację mieszka

niową, uzasadniał on stanowisko PZFD w kwestii zmian

prawnych proponowanych przez rząd. Odwo łanie się do

rzetelnego opisu rzeczywistej sytuacji jako podstawy for

mułowania zaleceń wskazuje na dobry klimat dla im 

plementacji podejścia BPE. Warunkiem wstępnym jest

zbudowanie zaufania osób i firm co do rzeczywistych

korzyści płynących z ich zaangażowania w badania.

Perspektywa ustawodawcy i władz lokalnych

Badania BPE bywają wykorzystywane w Wielkiej

Brytanii do podniesienia wiedzy ustawodawców i władz

lokalnych w zakresie stopnia wdrażania regulacji praw

nych dotyczących budownictwa i ich skuteczności w osią

ganiu wyznaczonych celów. Podejście takie jest uznawa

ne za wzorcowe [26]. Dzięki powtarzalnym badaniom

możliwe jest opracowanie list budynków referencyjnych,

które są kluczowe dla zrozumienia funkcjonowania

poszczególnych obiektów na tle innych w danej kategorii.

Główne ryzyko dla ustawodawców dotyczy kosztów poli

tycznych związanych z koniecznością modyfikacji lub

porzucenia danej polityki pod wpływem dowodów na jej

nieskuteczność w praktyce. W Wielkiej Brytanii tzw.

Green Deal był przykładem polityki państwa niewywie

dzionej z badań nad zachowaniami konsumentów, a raczej

programem wypracowanym odgórnie. Po wprowadzeniu

okazał się on nieskuteczny i został wycofany pod napo

rem wyników krytyki umocowanej w dogłębnych bada

niach emiprycznych [24], [27], [28]. Podobne bada nia

byłyby w Polsce pomocne w kształtowaniu kolej nych

programów rządowych mających na celu wspieranie

Trzeba zaznaczyć, że autorka nie dotarła do badań na temat źró

deł decyzji w procesie inwestycyjnym w Polsce i powyższe twierdzenia

są opinią wynikającą z doświadczeń własnych oraz z prezentacji archi

tektów, instalatorów i przedstawiciela lokalnych władz, wygłoszonych

na seminarium naukowym na Wydziale Architektury PWr w listopadzie

2016 (transkrypt z seminarium w Załączniku Nr 1 do Raportu Serii SPR

Nr W1A/S041/2016). Dla kontrastu wyniki takich badań dla Wielkiej

Brytanii są dostępne i przywołane w bibliografii.

56 Magdalena BaborskaNarożny

Understanding risks and benefits of the occupants engaged

in a BPE project is generally depends on a building’s

function, ownership type and last but not least who com

missions the study. It needs to be considered on a project

basis. Generally the risks are biggest in the domestic sec

tor and unsurprisingly domestic BPE was the last one to

be developed [29]. To strike a balance between getting all

the data necessary for meaningful diagnosis of a building

performance but with least hassle for the occupants

a staged approach has been proposed for the domestic

BPE: to start with a general overview and only if a perfor

mance issue is identified a focused research follows to

understand its causes [29]. That way in return for engage

ment the occupants may expect bespoke feedback given

as well as trouble shooting needs list where duty of care

calls for an immediate action. The price for that feedback

is giving up some privacy to allow data collection about

their homes, habits or other topic depending on a project’s

aims and scope. To protect any abuse of privacy and any

sensitive information the process is regulated by agree

ments developed as a part of ethical procedures approved

before data collection stage by a relevant research body.

The key occupant rights are:

– To get information of the context of research,

– To refuse engaging in any specific task at any point

in the study, e.g. to answer a question,

– To ask the research team to withdraw from the study

all data collected in relation to their home at any time

without the need to justify own decision.

These basic rights secure the position of an occupant in

the process. However as with the other stakeholder groups

mutual trust between an occupant and the research team

is the prerequisite of the voluntary agreement to engage.

Researcher’s perspective

BPE is an emerging field prone to “real life” research

challenges [30]. Its empirical approach and objectives rel

evant for the society, economy and environment bring

results valued both within and beyond academia. In an

environment where external impact matters for funding

bodies and research institutions the BPE provides excel

lent research opportunities. British universities increas

ingly seek for ways to prove and quantify wider impact of

their research activities. However an impact resulting

from tailored feedback delivered through reports or meet

ings with different stakeholders groups requires skills and

significant time allocation within a project. Overall BPE

requires excellent communication skills from the research

team and robust procedures that minimise the impact of

unforeseen difficulties, e.g. loss of a temperature sensor

with monthly monitoring data. The voluntary cooperation

of all the stakeholder groups is what makes the BPE both

interesting and challenging for a research team. There is

an ongoing need throughout the duration of the project to

manage expectations and respond to emerging problems

for a project to be successful. Intensive data collection

time of around one year for indepth projects is another

challenge given timescales and funding limitations of

many funding opportunities.

rozwoju budownictwa, zwłaszcza nisko lub niemal zero

energetycznego.

Perspektywa użytkownika budynku

Użytkownicy, spędzający większość swojego życia

w budynkach, mogą zwykle dużo powiedzieć na temat

ich funkcjonowania: zarówno ich jasnej, jak i ciemnej

strony. Ich zaangażowanie w badania jest kluczowe

w procesie poszukiwania usprawnień i uwiarygodnia

opublikowane przykłady najlepszych praktyk. Identyfika

cja zagrożeń i korzyści wypływających z zaangażowania

użytkowników w proces BPE uwarunkowana jest funkcją

budynku, typem własności oraz, co istotne, sposobem

finansowania badania. Zagrożenia i korzyści należy za 

tem rozpatrywać za każdym razem w kontekście danego

projektu. Ogólnie rzecz biorąc, największy poziom zagro

żeń występuje w budownictwie mieszkaniowym i ten

segment BPE rozwinął się najpóźniej [29]. Aby zminima

lizować uciążliwości wynikające z procesu badań dla

użytkownika, przy jednoczesnym zabezpieczeniu odpo

wiedniej ilości danych, które pozwolą prawidłowo prze

analizować funkcjonowanie budynku, proponuje się sys

tem etapowy: w pierwszej kolejności przeprowadza się

ogólny przegląd, który pozwala zidentyfikować ewentu

alne problemy, i dopiero wtedy przeprowadza się dodat

kowe badania pozwalające wyjaśnić ich przyczyny [29].

W ten sposób, w zamian za udział w badaniu, użytkowni

cy mogą oczekiwać konkretnych informacji zwrotnych,

jak również listy spraw wymagających interwencji, jeśli

prowadzący będzie poczuwał się do obowiązku poinfor

mowania użytkowników ze względu na ich zdrowie lub

bezpieczeństwo. Ceną za tak zindywidualizowaną infor

mację jest udostępnienie danych uznawanych za prywat

ne, dotyczących domów, zwyczajów i innych cech użyt

kowników, w zależności od celu i zakresu badań. Umowy

chroniące prywatność użytkowników i ich wrażliwe dane

przygotowuje się w ramach procedur kontroli etycznej

badań. Procedury te aprobowane są przez odpowiednie

komisje przed rozpoczęciem zbierania danych. Do naj

ważniejszych praw użytkownika należą:

– prawo do poznania kontekstu badań,

– prawo do wycofania się z uczestnictwa w każdym

momencie badań, np. odmowy odpowiedzi na pytanie,

– prawo do zażądania usunięcia wszystkich danych

zebranych podczas badań odnoszących się do jego osoby,

bez potrzeby uzasadniania decyzji.

Te podstawowe zasady zabezpieczają pozycję użyt

kownika w procesie badań. Niemniej jednak, podobnie

jak w przypadku innych grup interesów, obustronne za u

fanie pomiędzy użytkownikiem a zespołem badawczym

jest pierwszym krokiem w kierunku decyzji o do bro wol

nym udziale w badaniu.

Perspektywa badacza

BPE jest rozwijającą się dziedziną bazującą na bada

niach terenowych, dotykają ją więc wszystkie wyzwania

pojawiające się na styku laboratorium badacza ze świa

tem zewnętrznym [30]. Wyniki dostarczane przez BPE ze

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 57

Despite the above difficulties an academic discourse

around BPE is thriving internationally and is supported by

high impact journals like Building Research & Infor ma

tion, Energy Policy or Energy Research & Social Science.

Their common theme is bridging technical and social sci

ence disciplines to address the built environment issues.

Discussion – action points for Poland

The potential benefits and risks highlighted earlier

generally apply to BPE implementation both in the UK

and Poland. There are contextual differences between the

two countries that require preparatory steps to be taken in

Poland before the implementation of the BPE approach is

likely. Only scares literature is available on cultural dif

ferences between the two counties [31], [32] and further

research would be needed to address this gap. The key

cultural difference has been mentioned in “building pro

curement stakeholders perspective” section: an evidence

based vs. heuristic decision making in the UK and Poland

respectively. The first creates a supportive environment

for BPE the latter is more challenging.

Policy and client focus and funding opportunities

The significant raise of interest in BPE across the UK

in the recent decade has been driven by government poli

cies and funding focusing on climate change mitigation

and carbon emissions targets for the British building sec

tor. These challenges informed BPE evaluation tools

development. However according to Mat Colmer, who

managed the Innovate UK BPE project and gained an in

depth understanding of the UK industry perspective

towards BPE the “emissions focus” proved to be chal

lenging. In correspondence with the author he argues that

[...] as the British building regulations (Part L) are

focused on energy and carbon, and not on performance in

the round (carbon reduction, internal environmental con-

ditions, occupant wellbeing and low running costs) the

climate change argument is difficult to get motivate

behind. Industry states it will cost more for little return

and doing this through climate/CO

mitigation in regula-

tion is perceived as a pecuniary measure for the devel-

oper. He sees the opportunity for Poland in focusing on

the occupant: Making homes better so that the occupant

has an improved sense of wellbeing / reducing fuel pov-

erty is a more engaging argument. This is particularly so

as, so I believe, Poland has far greater engagement from

the developer post completion. So it is in their interest for

the building to work well. In the UK the developer is very

rarely the landlord unless it is social housing. Indeed in

the UK the recent shift in government stance towards low

energy buildings corresponds with current shift in BPE

towards increased interest in health and wellbeing of

building occupants. The evolving approach of the UK

BPE illustrates its capacity to incorporate varied research

questions perceived as vital for a specific context. The

relevant policies and funding opportunities for BPE in

Poland need to be established in dialog with the relevant

stakeholders.

względu na ich aspekt empiryczny oraz aspiracje metody

jako służącej społeczeństwu, gospodarce i środowisku

sprawiają, że jest ona ceniona zarówno w środowisku

naukowym, jak i poza nim. W środowiskach, gdzie apli

kacyjny charakter odgrywa rolę podczas przyznawania

funduszy na badania, BPE sprawdza się doskonale. Na

uczelniach brytyjskich coraz większe znaczenie przypisu

je się wszelkim wskaźnikom pozwalającym udowodnić

i sklasyfikować zewnętrzne oddziaływanie danych badań.

Zewnętrzne oddziaływanie będące wynikiem zindywidu

alizowanego przekazu mającego formę raportów i spo

tkań z różnymi grupami interesów wymaga umiejętności

i zarezerwowania odpowiednio dużych nakładów czasu

w projekcie. BPE wymaga od zespołu badawczego świet

nych umiejętności komunikacyjnych i wypróbowanych

procedur na wypadek nieprzewidzianych okoliczności,

np. utraty sensora z zapisem danych pomiarowych z całe

go miesiąca. Dobrowolny charakter uczestnictwa w BPE

sprawia, że metoda ta jest dla badaczy interesująca i sta

wiająca wiele wyzwań. Aby doprowadzić projekt do uda

nego końca, trzeba na bieżąco modyfikować oczekiwania

i reagować na pojawiające się problemy. Kolejnym aspek

tem BPE, utrudniającym korzystanie z wielu funduszy na

badania ze względu na czas i wymagania finansowe, jest

sam okres intensywnego zbierania danych, który na po 

trzeby dogłębnej analizy wynosi około 12 miesięcy.

Pomimo powyższych trudności międzynarodowy dys

kurs naukowy dotyczący BPE ma się świetnie i stale

gości na łamach takich liczących się periodyków jak

„Building Research & Information”, „Energy Policy” czy

„Energy Research & Social Science”, a jego motywem

przewodnim jest współdziałanie technicznych i społecz

nych dziedzin nauki w rozwiązywaniu problemów środo

wiska zbudowanego.

Dyskusja – proponowane kroki w kontekście polskim

Naświetlone powyżej potencjalne korzyści oraz ryzy

ko dotyczą wprowadzania BPE zarówno w Polsce, jak

i Wielkiej Brytanii. Ze względu na różnice kontekstualne

po między oboma krajami niezbędne jest podjęcie pew

nych kroków poprzedzających ewentualne wprowadze

nie BPE w Polsce. Literatura dotycząca różnic kulturo 

wych po między Polską i Wielką Brytanią jest dość uboga

[31], [32] i wymagane byłyby dodatkowe badania w tym

kierunku. Najważniejszą różnicą kulturową w kontekś

cie BPE, wspomnianą w części poświęconej perspekty

wie uczestników procesu inwestycyjnego, jest sposób

podejmowania decyzji: heurystyczny w Polsce i w opar

ciu o dowody w Wielkiej Brytanii. Drugi z nich sprzyja

implemen tacji BPE, pierwszy jest bardziej problematycz

ny w tej kwestii.

Polityka i możliwości finansowania

Znaczący wzrost zainteresowania BPE w Wielkiej Bry

tanii w ostatnim dziesięcioleciu był wynikiem poli tyki

rządu wspierającej inicjatywy mające na celu zła godze 

nie skut ków zmian klimatu i skupiające się na zmniej 

szeniu emisji CO

w sektorze budowlanym. Wymienione

58 Magdalena BaborskaNarożny

Industrial stakeholders’ engagement

Several recommendations are suggested in order to

facilitate the engagement of procurement stage actors:

1. The specific questions that procurement stage actors

in Poland perceive as relevant need to be identified as

they do not necessarily overlap with the British context.

For example despite similar international obligations of

both countries the climate change mitigation discourse is

niche in Poland [33] and building industry gets little sus

tained state support to facilitate transition towards low

carbon goals. However fuel poverty and a projected

increase in coal price due to carbon allowances are recog

nised challenges [34]. This implies that the framing of

research would need to be adapted and the focus on ener

gy efficiency would need to support establishing the eco

nomically viable solutions.

2. Trust building in the BPE process is key and action

research approach might be useful to consider for pilot

studies. These would need well managed dissemination

of results to become showcases of the process.

3. “No blame policy” promotion is a vital element of

trust building. The term “evaluation” itself suggests there

may be a negative outcome which may be inhibiting in

terms of marketing purposes. BREEAM and such like

voluntary systems have a clearly positive approach and

“nega tive certificates” do not exist. With BPE there may

be a fear that needs to be mitigated of becoming the “fail

ure example”. Information disclosure procedures for dif

ferent audiences need to be implemented for externally

driven evaluations. Another possibility is to adopt “Soft

landings” approach of inward driven proactive evaluation

process [35].

Academic engagement

To facilitate engagement of the academia the following

action points are advised based on the UK experience:

1. Skills provision – a programme to develop BPE

skills among academics in Poland through postgraduate

taught modules in higher education institutions. Spe ci 

fically “soft” people skills are needed, including good

communication and mediation skills, to put people at ease

in relation to BPE process and reports generation for

effective communication of findings and guidance to

industrial partners. BPE should not be understood as

scaremongering related to potential building failures but

rather diagnosing causes of issues and advising on im 

provement areas across building life cycle, i.e. from early

planning stage to occupancy. These skills are needed to

avoid falling into unconstructive and judgmental approach

of a researcher towards those involved in the eva lua

tion i.e. a developer, designer, contractor, facility mana

ger etc.

2. Acknowledgement of the “beyond academia” con

tribution in an academic career path would justify the

additional substantial effort needed for meaningful coop

eration with the industrial partners.

3. Broader access to data needed for BPE analysis i.e.

meteorological data or energy consumption data.

cele miały wpływ na ukierunkowanie narzędzi ewaluacyj

nych w ramach BPE na zagadnienia oszczędzania energii

podczas użytkowania obiektów. Jednak według Mata

Col mera, który przez zarządzanie programem Innovate

UK BPE zyskał bezpośredni wgląd w nastawienie przed

stawicieli przemysłu budowlanego i rządu do BPE, sku

pienie się tego programu na kwestii emisji stanowiło pro

blem. W korespondencji mailowej z autorką stwierdził

on: Jako że brytyjskie przepisy budowlane (część L) sku-

piają się na energii i CO

, a nie na szerzej rozumianym

kontekście funkcjonowania budynków (redukcja emisji

wraz z poprawą jakości środowiska wewnętrznego, do 

brostanem użytkowników i niskimi kosztami utrzymania),

sama kwestia zmiany klimatu nie stanowi wystarczającej

motywacji. Przemysł twierdzi, że wysokie koszty przyniosą

niewielkie zyski, a kontekst emisji i klimatu w regulacjach

prawnych postrzegany jest przez deweloperów wy łącznie

w kategoriach finansowych. Szansę dla polskiego budow

nictwa upatruje on w skupieniu się na użytkowniku: Two-

rzenie lepszych budynków z myślą o dobrostanie użytkow-

ników czy ograniczaniu ubóstwa energetycznego jest

bardziej angażujące dla deweloperów. Szczególnie dla 

tego, że – jak sądzę – polscy deweloperzy są bardziej za 

angażowani w kontakt z mieszkańcami po oddaniu bu dyn-

ków do użytku. W ich interesie leży więc to, by bu dynki

dobrze funkcjo nowały. W Wielkiej Brytanii też zdarza się,

że deweloper pozostaje właścicielem budynku i go wynaj-

muje. W istocie ostatni odwrót polityki rządu od dotych

czasowych metod wspierania budownictwa niskoenerge

tycznego od powiada przesunięciu spektrum zainteresowań

BPE w kierunku zdrowia i dobrostanu użytkowników.

Ewolucja BPE w Wielkiej Brytanii dob rze ilu struje możli

wości modyfikacji ram metody w celu włączenia do niej

kwestii uznanych za najistotniejsze w danym kontekście

badawczym. Niezbędne byłoby wy pracowanie od po wied

niej polityki oraz programów finansowania BPE w Polsce.

Zaangażowanie uczestników procesu inwestycyjnego

Zalecane kroki, które mogą ułatwić wciągnięcie

uczest ników procesu inwestycyjnego:

1. Identyfikacja zagadnień, które są postrzegane przez

uczestników procesu inwestycyjnego jako istotne ze

względu na możliwe rozbieżności w porównaniu z kon

tekstem brytyjskim. Na przykład, mimo że oba kraje są

podobnie zobligowane do przeciwdziałania zmianom kli

matu, dyskusja na ten temat jest bardzo ograniczona [33],

a wsparcie przemysłu ze strony rządu, które ułatwiłoby

obniżenie emisji CO

, nie ma charakteru stałego. Jedno

cześnie problem ubóstwa energetycznego [34] i przewi

dywany wzrost cen paliw stałych ze względu na limity

emisji CO

są znanymi wyzwaniami. Wynika z tego ko 

nieczność dostosowania ram badań i położenie nacisku na

aspekt ekonomiczny rozwiązań mających na celu oszczęd

ność energii.

2. Budowanie zaufania jest kluczowym kompo nen 

tem BPE, więc w badaniach pilotażowych zasadne wyda

je się przyjęcie podejścia badań aktywnych (ang. action

rese arch). Konieczne byłoby kontrolowane upub licz nienie

wyników, tak by stały się one wizytówką ba dań BPE.

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 59

4. Development of a dissemination strategy that maxi

mises the outreach impact of findings and guidance at

national level.

5. Development of ethical procedures and the related

do cuments e.g. information sheets for the participants and

agreements between academia and industrial partners.

Ethi cal committees capable of advising and assessing

ethical procedures need to be introduced at technical uni

versities.

Conclusions

Polish building sector faces two key challenges. The

first is urgent and is a novelty related to the agreed EU

regulatory pressures on rapid increase in energy efficiency

of buildings at occupancy stage. The second is an on

going and always valid challenge of understanding and

adequately addressing the changing occupant expecta

tions towards buildings. Well embedded BPE approach

has the capacity proven in the UK to help to respond to

both of these challenges. It has been advocated in this

paper that to release that potential in Poland the risks and

benefits for all the different stakeholders contributing to

the evaluation process need to be carefully considered

within the local context. The process needs to create a safe

learning environment for the industry to win their volun

tary engagement.

The findings of this study are preliminary and the rec

ommendations can only be validated by successfully

embedding BPE projects in Poland. The contribution to

the literature is in providing a deeper understanding of the

many shared challenges facing BPE stakeholders both in

Poland and the UK. The significant overlap of risks and

benefits indicates an opportunity to adapt to the Polish

context solutions developed through decades of BPE fine

tuning in the UK. Based on the UK experience and under

standing of the Polish context action points are suggested

to facilitate implementation of the BPE approach in

Poland. The “soft”, less pronounced in literature aspects

of BPE process are highlighted. They are perceived by the

author as fundamental for winning trust of the key stake

holders, securing their engagement and subsequent con

sideration of implementing the tailored guidelines into

own processes or practices. The latter is the core objective

of introducing BPE approach.

3. Promowanie podejścia nieszukającego winnych

(ang. no blame policy) jest fundamentalnym składnikiem

budowania zaufania. Sam termin „ocena” sugeruje, że

może być ona negatywna, co może nie sprzyjać promocji

metody BPE. BREEAM i inne podobne systemy dobro

wolne mają czytelny pozytywny aspekt – certyfikaty

negatywne nie istnieją. W przypadku BPE może istnieć

obawa, że badany obiekt stanie się przykładem złych roz

wiązań. Niezbędne jest wprowadzenie procedur określa

jących zasady ujawniania informacji poszczególnym

odbiorcom dla badań inicjowanych z zewnątrz. Innym

rozwiązaniem może być zastosowanie metody „Softlan

dings” – proaktywnej ewaluacji wewnętrznej [35].

Zaangażowanie środowisk naukowych

Rekomendacje oparte na doświadczeniach brytyjskich:

1. Stworzenie programu nauczania metod BPE skiero

wanego do naukowców w Polsce w formie studiów pody

plomowych na wyższych uczelniach. Szczególnie istotne

są „miękkie” umiejętności takie jak dobra komunikacja

i umiejętność mediacji, by nie powodować napięć zwią

zanych z procesem oceny i formułowania wniosków

z badań – tylko wtedy transfer wiedzy i rekomendacji na

przyszłość skierowany do współpartnerów w branży

prze

mysłowej będzie efektywny. BPE nie powinno być rozu

miane jako wytykanie błędów, ale raczej jako szukanie

przyczyn usterek i wskazywanie pól rozwoju i ulepszeń

w kontekście pełnego cyklu życiowego budynku: od wczes

nych faz projektowania do użytkowania. Dobra komunika

cja i mediacja są potrzebne, by uniknąć niekonstruktywnej

sytuacji, w której badacz występuje z pozycji osądzające

go w stosunku do innych uczestników procesu: dewelope

ra, projektanta, wykonawcy czy zarządcy budynku.

2. Sensowna współpraca z partnerami przemysłowy

mi wymaga poważnych, dodatkowych nakładów pracy –

uwzględnienie zaangażowania w projekty wykraczające

poza uczelnie w dorobku naukowym badacza ułatwiłoby

podjęcie decyzji o kooperacji.

3. Zapewnienie szerszej dostępności danych niezbęd

nych do przeprowadzania BPE, takich jak dane pogodo

we czy dane o zużyciu energii.

4. Wypracowanie strategii upubliczniania wyników

badań i wypływających z nich zaleceń, maksymalizującej

ich zasięg w całym kraju.

Wprowadzenie procedur weryfikacji projektów nau

kowych pod kątem etyki badań. Wypracowanie wzorów

dokumentów takich jak np. informatory dla uczestni

ków badań czy wzory umów pomiędzy uczelnią a partne

rami komercyjnymi. Konieczne jest zorganizowanie ko 

misji etyki jako ciał doradczych i oceniających projekty

badań.

Wnioski

Polski sektor budowlany czekają dwa podstawo 

we wy zwania. Pierwsze jest pilne i nowe, a wynika z uz 

godnionych na poziomie Unii Europejskiej wymagań

dotyczących wzrostu wydajności energetycznej budyn

ków na etapie użytkowania.

60 Magdalena BaborskaNarożny

Bibliografia /References

[1] Cole R.J., Lorch R. (eds.), Buildings, Culture and Environment:

In forming local and global practices, WileyBlackwell, Oxford

2003.

[2] Balvers J., Bogers R. et al., Mechanical ventilation in recently built

Dutch homes: technical shortcomings, possibilities for improve-

ment, perceived indoor environment and health effects,

„Architectural Science Review” 2012, Vol. 55, Iss. 1, 4–14.

[3] BaborskaNarozny M., Stevenson F., Mechanical ventilation in

housing: understanding in-use issues, „ICE Engineering Sus taina

bility” 2017, Vol. 170, Iss. 1, 33–46.

[4] Mallory Hill S., Preiser W.F.E., Watson C., Enhancing building

performance, WileyBlackwell, Oxford 2012.

[5] SunikkaBlank M., Galvin R., Introducing the prebound effect: the

gap between performance and actual energy consumption,

„Building Research and Information” 2012, Vol. 40(3), 260–273.

[6] van Dronkelaar Ch., Dowson M., Burman E., Spataru C., Mumo

vic D., A Review of the Energy Performance Gap and Its Under -

lying Causes in Non-Domestic Buildings, „Frontiers in Me cha ni cal

Engi neering” 2016, No. 1(17).

[7] Newsham G., Mancini S., Birt B., Do LEED-certified buildings

save energy? Yes, but..., „Energy and Buildings” 2009, Vol. 41, Iss.

8, 897–905.

[8] Galvin R., Why German homeowners are reluctant to retrofit,

„Building Research and Information” 2014, Vol. 42, Iss. 4, 398–408.

[9] Coulsting S., Insurance-backed warranty for whole life housing

energy performance, Encraft, Leamington Spa 2015, http://www.

sustainabilitywestmidlands.org.uk/wpcontent/uploads/5.Steven

Coulsting.pdf [accessed: February, 2017].

[10] Baird G., Sustainable Buildings in Practice – What the Users

Think, Routledge, Abingdon 2010.

[11] BPIE (Building Performance Institute Europe), Europe’s building

under a microscope, BPIE, 2011, http://bpie.eu/publication/europes

buildingsunderthemicroscope [accessed: February, 2017].

[12] Derbez M., Berthineau B., Cochet V., Lethrosne M., Pignon C.,

Riberon J., Kirchner S., Indoor air quality and comfort in seven

newly built, energy-efficient houses in France, „Building and En 

vironment” 2014, Vol. 72, 173–187.

[13] Stevenson F., Rijal H.B., Developing Occupancy feedback from

a prototype to improve housing production, „Building Research

and Information” 2010, Vol. 38, Iss. 5, 555–564.

[14] Bordass B., Leaman A., Ruyssevelt P., Assessing building perfor-

mance in use 5: conclusions and implications, „Building Research

and Information” 2001, Vol. 29(2), 154, 144–157.

[15] Directive 2010/31/EU of the European Parliament and of the

Council of 19 May 2010 on the energy performance of buildings

(recast), „Official Journal of the European Union” 2010, No.

53(13), http://eurlex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/?uri=OJ:L:

2010:153:TOC [accessed: February, 2017].

[16] Palmer J., Terry N., Armitage P., Building Performance Evaluation

Programme: Findings from non-domestic projects, Innovate UK,

London 2016.

[17] Palmer J., GodoyShimizu D., Tillson A., Mawditt I., Building

Performance Evaluation Programme: Findings from domestic pro-

jects, Innovate UK, London 2016.

[18] Thompson M., Cooper I., Gething B., The business case for adapt-

ing buildings to climate change: Niche or mainstream?, Innovate

UK, London 2015, https://connect.innovateuk.org/web/designfor

futureclimate [accessed: February, 2017].

[19] Michie S., Johnston M., Abraham C., Lawton R., Parker D., Wal

ker A., Making psychological theory useful for implementing evi-

dence based practice: a consensus approach, „Quality & Safety in

Health Care” 2005, Vol. 14, 26–33.

[20] Green S.D., Moss G.W., Value Management and Post-Occupancy

Evaluation: Closing the Loop, „Facilities” 2000, Vol. 16, Iss. 1/2,

34–39.

[21] Hua Y., Loftness V., Heerwagen J.H., Powell K.M., Relationship

Between Workplace Spatial Settings and Occupant-Perceived

Support for Collaboration, „Environment and Behaviour” 2011,

Vol. 43, Iss. 6, 807–826.

[22] Preiser W.F., Improving Building Performance, NCARB Mono

graph Series, Washington, D.C. 2003.

[23] Frankel M., Edelson J., Colker R., Getting to outcome-based build-

ing performance; Report from a Seattle Summit on Performance

Outcomes, National Institute of Building Sciences, Seattle 2015,

https://newbuildings.org/sites/default/files/Performance_

Outcomes_Summit_Report_515.pdf [accessed: February, 2017].

[24] Pettifor H., Wilson C., Chryssochoidis G., The appeal of the green

deal: Empirical evidence for the influence of energy efficiency

policy on renovating homeowners, „Energy Policy” 2015, Vol. 79,

161–176.

[25] Bryx M., Raport o stanie mieszkalnictwa w Polsce, Polski Związek

Firm Deweloperskich, Wrocław 2016.

[26] Quality of public administration: A practitioners Toolbox, Euro

pean Commission, Brussels 2015, ec.europa.eu [accessed:

February, 2017].

[27] Gooding M., Gul M., Energy efficiency retrofitting services supply

chains: A review of evolving demands from housing policy, „Energy

Strategy Reviews” 2016, Vol. 11–12, 29–40.

[28] Morse A., Green Deal and Energy Company Obligation, National

Audit Office, London 2016, https://www.nao.org.uk/wpcontent/

uploads/2016/04/GreenDealandEnergyCompanyObligation.

pdf [accessed: February, 2017].

[29] Stevenson F., Leaman A., Evaluating housing performance in rela-

tion to human behaviour: New challenges, „Building Research and

Information” 2010, Vol. 38(5), 437–441.

[30] Robson C., Real world research, Blackwell, London 1993.

[31] Chapman M., GajewskaDe Mattos H., Clegg J., Buckley P.J.,

Close neighbours and distant friends – perceptions of cultural dis-

tance, „International Business Review” 2008, Vol. 17, Iss. 3, 217–234.

[32] Todeva E., Models for comparative analysis of culture: the case of

Poland, „International Journal of Human Resource Management”

1999, Vol. 10, Iss. 4, 606–623.

Wnioski wypływające z tej analizy są niewątpliwie

wstępne i do oceny zaproponowanych tutaj rekomendacji

niezbędne jest zakorzenienie się metody BPE w polskich

warunkach. Wkładem w literaturę przedmiotu jest po 

głębiona znajomość występowania wielu podobnych

wyz wań stojących przed interesariuszami BPE w Polsce

i Wielkiej Brytanii. Dzięki dużej zbieżności zagrożeń

i korzyści płynących ze stosowania tej metody w obu kra

jach można zaadaptować rozwiązania brytyjskie, do pra

cowane w ciągu kilkudziesięciu lat ich stosowania, do

polskich warunków. W analizie podkreślono również

wagę „miękkich”, a pomijanych w literaturze, aspektów

pro cesu BPE. Te „miękkie” aspekty są według autorki

fun damentalne w procesie zdobywania zaufania kluczo

wych inte resariuszy, podtrzymania ich zaangażowania

i przekonania ich do zastosowania zaproponowanych

wytycznych we własnych działaniach lub projektach.

Element wdrażania wytycznych płynących z szerokie

go stosowania metody BPE jest nadrzędnym celem jej

wprowadzenia w Polsce.

Tłumaczenie

Tadeusz Szałamacha

Magdalena BaborskaNarożny

Ocena funkcjonowania budynku/Building performance evaluation 61

Streszczenie

Ocena funkcjonowania budynków (BPE) jest przedsięwzięciem zespołowym. Badania takie potencjalnie mogą dostarczyć wiedzę ułatwiającą

doskonalenie środowiska zbudowanego, co jest ważne w czasie szybko rosnących oczekiwań względem budynków. Jednak ich potencjał może

zostać uwolniony, tylko jeśli uda się zapewnić dobrowolne zaangażowanie kluczowych grup interesariuszy, a ich potrzeby i oczekiwania są odzwier

ciedlone w prowadzonych badaniach. Ten artykuł jest krytyczną reeksją na procesem wprowadzania BPE do kręgu zainteresowania przemysłu

budowlanego w Wielkiej Brytanii. Autorka jest przekonana, że wnioski wyciągnięte z tamtego kontekstu stanowią cenny wzorzec, który może być

wykorzystany w Polsce, pomimo wszelkich różnic pomiędzy oboma krajami. Określiła więc podstawowe korzyści i ryzyko, jakie poszczególni

interesariusze mogą łączyć z własnym udziałem w badaniach. Wymieniła odpowiednie elementy badań BPE zabezpieczające uzyskanie korzyści

i ograniczające wystąpienie ryzyka. Ich nazwanie uzasadnia konieczność rozumienia badań jako procesu całościowego, którego wszystkie elementy

mają ważną rolę do odegrania.

Słowa kluczowe: ocena funkcjonowania budynków, sprawność budynków, rynek budowlany, uczestnicy procesu budowlanego

Abstract

Building performance evaluation (BPE) is a group endeavour. It has the potential to enable context based learning and improvement of the built

environment necessary at a time of rapidly increasing expectations towards buildings. This potential can only be released however if voluntary en

gagement of key stakeholders is secured and their needs and expectations are carefully considered. The paper is a critical reection on the process of

introducing BPE into the scope of interest of the mainstream building industry stakeholders in the UK. It is believed that these lessons provide useful

precedent applicable in the Polish context despite any differences between the two countries. Key benets and risks different stakeholder groups may

link with their engagement in BPE are identied. BPE process elements securing specic benets and addressing relevant risks are named in order to

justify the necessity of thinking of BPE holistically.

Key words: building performance evaluation, building performance, building industry, construction process stakeholders

[33] Kundzewicz Z.W., Matczak P., Climate change regional review:

Poland, „WIREs Climate Change” 2012, Vol. 3, 297–311.

[34] Miazga A., Owczarek D., Dom zimny, dom ciemny – czyli ubóstwo

energetyczne w Polsce, „IBS Working Paper” 2015, 16, http://ibs.

org.pl/app/uploads/2015/12/IBS_Working_Paper_162015.pdf

[accessed: February, 2017].

[35] “Soft Landings” BSRIA, https://www.bsria.co.uk/services/design/

softlandings/ [accessed: February, 2017].

Osiedle LILAC cohousing w Leeds,

w Wielkiej Brytanii, gdzie przeprowadzono

dogłębną ocenę funkcjonowania budynków

w ramach projektu badawczego BuPESA

(więcej na www.bupesa.co.uk)

(fot. M. BaborskaNarożny, 2015)

LILAC cohousing in Leeds, UK, where in

depth building performance evaluation was

conducted as a part of BuPESA research

project (see www.bupesa.co.uk)

(photo by M. BaborskaNarożny, 2015)

Ocena funkcjonowania budynku – rozumienie korzyści i ryzyka dla zaangażowanych stron. Lekcje dla Polski płynące z doświadczeń brytyjskich

Magdalena Baborska-Narożny

doi:10.5277/arc170104

Streszczenie