Archetypowy i wspólnotowy charakter zabudowy mieszkaniowej gniazdowej

Ewa Cisek

Streszczenie

Układy gniazdowe zabudowy mieszkaniowej uwzględniają w swojej warstwie ideowej zarówno psychologię, socjologię, jak i historię. Jednym z powodów, dla których w przeszłości chętniej zwracano się ku założeniom centralnym, był ich wspólnotowy i archetypowy charakter. Forma ta, z zaakcentowanym centrum – sacrum i forum wspólnoty, zapewniała poczucie bezpieczeństwa i stymulowała więzi społeczne, stanowiąc równocześnie kosmogram i psychokosmogram. Obraz świata – Imago mundi – znajdował odniesienia w archetypowym kształcie zespołu, podkreślającym miejsce przez wydzielenie wewnętrznego, uporządkowanego mikrokosmosu od zewnętrznego, chaotycznego i amorficznego otoczenia. Funkcjonujące po dziś dzień modele wspólnotowe i asocjacyjne zabudowy gniazdowej posiadają odmienną koncepcję bezpieczeństwa jednostki i inaczej definiują granice jej wolności. Kompozycja architektoniczna w obu przypadkach ma jednak za zadanie: ułatwiać kontakty, stwarzać warunki do kontroli ludzkich zachowań lub spod tej kontroli wyzwalać, bronić prywatnej własności przestrzeni i wzmacniać interesy grupy społecznej. Łączy się z tym pojęcie przestrzeni kulturowej, rozumianej jako tradycja i społeczna pamięć archetypów przestrzeni, które są elementem budowania i identyfikacji przestrzeni bezpiecznej.

Podgląd pełnego artykułu jest możliwy wyłącznie na większych ekranach.