Architektura nowych katedr w Ukrainie

Yuriy Kryvoruchko

doi:10.37190/arc260205

Streszczenie

Tematem artykułu są współczesne katedry Ukrainy jako wyraz ciągłości autochtonicznej tradycji architektury sakralnej, przestrzeń ujawniania archetypów ukraińskiej świątyni chrześcijańskiej oraz najbardziej reprezentatywne zjawisko najnowszej ukraińskiej architektury sakralnej. Katedry rozpatrywane są jako przestrzeń dialogu między tradycją a współczesnością, w której dokonuje się reinterpretacja dziedzictwa historycznego, kształtowanie nowych obrazów architektonicznych oraz aktualizacja duchowych i kulturowych archetypów narodu ukraińskiego.

Celem autora było określenie głównych archetypów ukraińskiej architektury cerkiewnej oraz zbadanie sposobów ich współczesnej interpretacji i realizacji w architekturze nowych katedr Ukrainy. Szczególną uwagę poświęcono problematyce historycznej ciągłości tradycji sakralnej, relacjom pomiędzy przedchrześcijańskimi i chrześcijańskimi wyobrażeniami światopoglądowymi, a także poszukiwaniu współczesnego języka architektonicznego zdolnego do wyrażenia duchowej treści świątyni w warunkach współczesności.

W pracy wykorzystano metodę historyczno-genetyczną, hermeneutyczną, analizę porównawczo-typologiczną, metodę architektoniczno-kompozycyjną oraz interpretację kulturową i fenomenologiczną przestrzeni sakralnej.

Analizą objęto główne etapy kształtowania się ukraińskiej architektury sakralnej – od przedchrześcijańskich warstw kulturowych i epoki Rusi Kijowskiej po ukraiński barok oraz styl narodowy przełomu XIX i XX w. Na tej podstawie wyodrębniono trzy podstawowe archetypy ukraińskiej architektury cerkiewnej: tradycję książęcą, ukraiński (kozacki, mazepiński) barok oraz narodowy styl epoki nowoczesnej.

Wykazano, że współczesna architektura katedr Ukrainy rozwija się w kilku kierunkach: poprzez twórczą reinterpretację archetypów historycznych, poszukiwanie nowych form ekspresji sacrum oraz odwołanie do uniwersalnych, międzyreligijnych obrazów i praform sacrum. Ustalono, że zasadniczym wyzwaniem współczesnego budownictwa sakralnego nie jest odtwarzanie historycznych stylów, lecz pogłębione rozumienie tradycji oraz tworzenie autentycznego, współczesnego typu ukraińskiej świątyni, odpowiadającego duchowym i kulturowym potrzebom współczesnego społeczeństwa. Architektura nowych katedr postrzegana jest jako swoiste laboratorium poszukiwania nowej ukraińskiej architektury sakralnej zdolnej połączyć tradycję teologiczną, tożsamość narodową i współczesną kulturę architektoniczną. Wykazano, że poprzez architektoniczny obraz świątyni oraz osobiste twórcze objawienie architekta ujawnia się sakralny wymiar architektury, który może przekraczać granice konfesyjne i sprzyjać głębszemu zrozumieniu jedności tradycji chrześcijańskiej.

Podgląd pełnego artykułu jest możliwy wyłącznie na większych ekranach.