Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch do inwentaryzacji wybranych elementów architektury opactwa cysterskiego w Rudach

2016

2(46)

DOI: 10.5277/arc160208

Lubow Smirnowa*

Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch do inwentaryzacji

wybranych elementów architektury opactwa cysterskiego w Rudach

An attempt at applying 123D Catch to survey selected elements

of architecture of the Cistercian Abbey in Rudy

Przedmiotem opracowania jest inwentaryzacja wybra-

nych elementów dawnego pałacu opackiego oraz kla

szto ru cysterskiego w Rudach Raciborskich z użyciem

pro gramu 123D Catch. Zespół składa się z kościoła, kla

sztoru oraz dawnego pałacu opackiego (il. 1) [1, s. 545].

Wybrane na potrzeby badań części klasztoru to słupek

ogrodzenia, elewacja północnozachodniego narożnika

pałacu opata oraz elewacje od strony dziedzińca tegoż

pa łacu. Opracowywane elementy dobrano tak, aby utwo-

rzyć hierarchiczny ciąg według stopnia ich skomplikowa-

nia – od najprostszych do najbardziej zaawansowanych

w formie. Celem podjętej pracy jest zastosowanie foto gra

metrycznej metody pomiarów inwentaryzacyjnych pod

kątem efektywności ekonomicznej prowadzenia badań

architektury.

Pierwszy zachowany dokument poświadczający obec-

ność klasztoru cystersów w Rudach pochodzi z 1258 r. [2,

s. 23]. Na przełomie XIII i XIV w. ukończono budowę

obecnego kościoła, w XVII w. dobudowano dwie kaplice

na przedłużeniu naw bocznych, a w 1726 r. ukończono

kaplicę Mariacką. Budowa pałacu opackiego rozpoczęła

się w latach 30. XVIII w. [3, s. 38]. 26 listopada 1810 r.

klasztor został zsekularyzowany, a jego ziemie weszły

w skład większego świeckiego majątku. W toku prac re-

montowoadaptacyjnych cele mnichów zostały zamienio-

ne na książęce salony. Wokół zespołu powstał angielski

park romantyczny [3, s. 88–89]. Powojenne zniszczenia

This paper regards the survey of selected elements of

the former abatial palace and the Cistercian monastery in

Rudy Raciborskie with the use of 123D Catch. The com-

plex includes a church, monastery and the former abatial

palace (Fig. 1) [1, p. 545]. The parts of the monastery se-

lected for the purposes of research include a fence post,

the facade of the north-west corner of the abatial palace

and the facades from the side of the yard of that palace.

These elements were selected in such a way as to provide

a hierarchical set arranged according to the degree of their

complicated structure – from the most simple to the most

advanced ones. The objective of the work which was un-

dertaken regards the application of the photogrammetric

method of survey measurements in regard of economic

efciency of architectural studies.

The oldest original document conrming the presence

of the Cistercian monastery in Rudy comes from 1258

[2, p. 23]. At the turn of the 13

and 14

centuries, the

construction of the present church was completed; two

chapels were added along the aisles in the 17

century,

and the St. Mary’s chapel was completed in 1726. The

construction of the abatial palace began in the 1730s [3,

p. 38]. On November 26, 1810, the monastery was secu-

larized and its lands were incorporated into a bigger civil

property. During the remodeling works, the cells of the

monks were converted into ducal drawing rooms and

an English style romantic park was designed around the

complex [3, pp. 88–89]. The repair of the damage after

the war and the re began already in September 1945. The

rst mass was held in the rebuilt church in May 1950 [4,

pp. 16, 21]. At present, the restored buildings of the mon-

* Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej/Faculty of Ar

chi tecture, Wrocław University of Science and Technology.

104 Lubow Smirnowa

oraz skutki pożaru zaczęto naprawiać już we wrześniu

1945 r. W maju 1950 r. w odbudowanym kościele odbyła

się pierwsza msza [4, s. 16, 21]. Obecnie odrestaurowane

budynki klasztoru i pałacu opata są ośrodkiem duchowe-

go, artystycznego i edukacyjnego życia regionu.

Fotogrametria jako sztuka i nauka o lokalizowaniu po-

zycji i kształtu obiektów na podstawie zdjęć [5, s. 252],

obecnie korzystająca z najnowocześniejszych rozwiązań

technologicznych, jest dziedziną nauki o długiej historii.

W 1725 r. powstało pierwsze opracowanie mapy masy-

wu Pilatus w Alpach wykonane przez Capellera w opar-

ciu o rysunki perspektywiczne. W 1855 r. GaspardFélix

Tour nachon wykonał z balonu zdjęcia wioski Petit Bi-

certe. W 1859 r. Aime Laussedat zbudował pierwszą fo-

tograczną kamerę pomiarową i wyznaczył metodę do

opracowania map terenów górskich. W tymże roku po raz

pierwszy zastosowano metodę fotogrametryczną w ochro-

nie zabytków – architekt i fotogrametra Albrecht Mey-

denbauer przeprowadził inwentaryzację katedry w Wetz 

lar. W 1885 r. w Prusach założono pierwszy na świecie

Królewski Instytut Fotogrametrii, gdzie do 1920 r. wyko-

nano około 20 tysięcy zdjęć pokazujących 2600 obiektów

architektury [6, s. 11–14]. W Polsce w 1930 r. powstało

Polskie Towarzystwo Fotogrametryczne. Nastąpił szybki

rozwój specjalistycznego sprzętu, zaczęto przygotowy-

wać mapy topograczne kraju. W 1970 r. w Warszawie

otwarto Pracownię Dokumentacji Fotogrametrycznej

przy Państwowym Przedsiębiorstwie Konserwacji Zabyt-

ków [6, s. 21–22].

Nieinwazyjność metod fotogrametrycznych, pozwala-

jących na analizy obiektów bez ingerencji w substancję

budynku jest szczególnie ważna przy badaniach architek-

tonicznych. Wyjątkowo skuteczny w tych badaniach jest

pomiar laserowy (satelitarny, lotniczy i naziemny), który

pozwala na dogłębne rozpoznanie substancji zabytkowej

oraz dostarcza wielu informacji do późniejszego opraco-

wania komputerowego. Podstawowe zadania metod foto-

grametrycznych to pomiar przestrzenny (geometryczne

pomiary trójwymiarowe) oraz zbieranie danych na temat

określonych parametrów obiektu, które później mogą być

wykorzystane do opisu i analiz substancji zabytkowej,

rozpoznania wydarzeń mających miejsce w przeszłości

oraz generowania modeli obrazujących zjawiska przy-

szłe, np. symulacje cyfrowe [7, s. 38].

Jedna z podstawowych metod fotogrametrii – naziem-

ne skanowanie laserowe TLS (Terrestrial Laser Scanning)

obiektów architektury umożliwia dokładny pomiar jed-

nostek stratykacji, opracowywanie dokumentacji wek-

torowej, generowanie trójwymiarowych modeli pozwala-

jących na rejestrację całego obiektu, a także uszkodzeń

i ubytków substancji zabytkowej. Podstawowymi czyn-

nikami decydującymi o skuteczności naziemnych metod

fotogrametrii są możliwość wykonania nieinwazyjnych

pomiarów przy użyciu bezdotykowych urządzeń skanują-

cych, możliwość używania tych urządzeń w terenie oraz

ich efektywność, jak również możliwość rejestrowania

poziomu intensywności odbijającej się wiązki światła [7,

s. 50–51]. Naziemne metody dzielą się na dwie podsta-

wowe grupy – aktywne, używające sensorów 3D, oraz

pasywne, opierające się na obrazach cyfrowych [7, s. 53].

astery and the abatial palace are the center of spiritual,

artistic and educational life of the region.

Photogrammetry as art and science of making mea-

surements and recovering the positions of structures from

photographs [5, p. 252] with the use of the most advanced

technology is a branch of science with a long history. In

1725, the rst map of the massif of Mount Pilatus in the

Alps was developed by Capeller on the basis of perspec-

tive drawings. In 1855, GaspardFélix Tournachon took

some pictures of the village of Petit Bicerte from a bal-

loon. In 1859, Aime Laussedat built the rst photographic

camera to take measurements and designed a method to

draw maps of mountainous terrains. Photogrammetry

was used for the rst time to protect historic sites also

in 1859 – the architect and a pioneer of photogrammetry,

Albrecht Meydenbauer, made a survey of the cathedral of

Wetzlar. In 1885, the rst in the world Royal Institute of

Photogrammetry was established in Prussia, where about

20 thousand photographs of 2600 architectural structures

were made by 1920 [6, pp. 11–14]. In 1930, the Polish

Photogrammetric Society was established in Poland.

There was a fast development of specialist equipment and

the topographic maps of the country were developed. In

1970, the Photogrammetric Documentation Studio at the

National Enterprise for Conservation of Historic Sites

opened in Warsaw [6, pp. 21–22].

The noninvasiveness of the photogrammetric meth-

ods applied in the analysis of objects with no intervention

in the structure of the building is especially important in

ar chitectural studies. The laser measurements (satellite,

Il. 1. Plan sytuacyjny opactwa w Rudach [wg 1, s. 545]

z lokalizacją wybranych elementów. A – kościół,

B – budynek klauzury, C – pałac opacki, 1 – słupek ogrodzenia,

2 – elewacja, 3 – dziedziniec (oprac. L. Smirnowa)

Fig. 1. Site plan of the abbey in Rudy with the locations

of selected elements [acc. 1, p. 545]. A – church,

B – enclosure building, C – abatial palace, 1 – fence post,

2 – facade, 3 – dziedziniec (drawn by L. Smirnowa)

Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch/An attempt at applying 123D Catch 105

aerial and terrestrial) are especially effective in those stud-

ies because they provide precise information on the historic

fabric as well as a lot of information for later computer

processing. The basic objectives of the photogramme tric

methods are to take spatial measurements (geometric three

dimensional measurements) and collect data on spe cic

pa rameters of objects which later can be used to de scribe

and analyze the historic substance, identify the events

that took place in the past and generate the visual mo dels

of future events, such as digital simulations [7, p. 38].

One of the basic photogrammetric methods – Terres

trial Laser Scanning (TLS) of architectural objects – is

used to take precise measurements of stratication units,

develop vectoral documentation, generate threedimen-

sional models to record the whole object as well as dam-

aged and missing elements of historic substance. The

basic factors which determine the effectiveness of the

terrestrial photogrammetric methods include the possi-

bility of taking noninvasive measurements with the use

of noncontact scanning devices, the possibility of using

those devices in the eld and their effectiveness as well

as the possibility of recording the level of intensity of the

reecting light beam [7, pp. 50–51]. The terrestrial meth-

ods can be divided into two basic groups – active ones

which make use of 3D sensors and passive ones which

make use of digital images [7, p. 53]. Scanning provides

a spatial measurement of points on a network of coordi-

nates, the values of RGB colors, recorded reections of

la ser beam, intensity [7, p. 58]. When TLS is used the

re sult processing stage includes e.g. exporting measure-

ment information from the scanner, the collected data are

converted into a cloud of points, inspection and cleaning

of the collected data from unneeded noise, removing un-

necessary measurements, recording data that is adjusting

and combining scans in order to get the nal set of data,

completing empty spaces [7, p. 62].

Aerial Laser Scanning (ALS) consists in measuring the

time needed for the laser beam reected against the sur-

veyed object to return and the distance between the sensor

and other elements in space. In this kind of photogramme-

try the measurements are taken fast and on a large area. It

can prove useful when surveying architectural objects to

determine the context of historic objects. It is also an ef-

fective method in surveying urban areas [7, pp. 191, 198].

Most often ALS is used to improve the development of

survey documentation of cultural heritage, prospective

detection eld studies, monitoring cultural assets, analy-

sis of e.g. land sliding process [7, p. 198].

One of the distinctive features of that method is the

possibility of measuring the intensity of the laser beam re-

ection on the basis of specic reection factors to be able

to identify the material a studied element is made of. The

reection intensity is affected by the surface of the object

which is measured, the angle of incidence, the distance

between the transmitter and the element which is mea-

sured as well as the wave length. With the identication

of the distinctive features of already known objects it is

possible to partially automate the process of further stud-

ies when objects which are similar to models are looked

for [7, p. 204]. The shortcomings of that method include

Skanowanie pozwala uzyskać: przestrzenny pomiar punk-

tów na siatce współrzędnych, wartości przestrzeni barw

RGB, zarejestrowane odbicia promienia laserowego, pa-

rametr intensywności [7, s. 58]. Przy wykorzystaniu TLS

faza opracowania wyników składa się m.in. z wyekspor-

towania informacji pomiarowych ze skanera, konwersji

uzyskanych danych do chmury punktów, kontrolnego

prze glądania i oczyszczania zebranych danych z nie po 

trzeb nych szumów, usunięcia niewymaganych pomiarów,

rejestrowania danych, czyli dopasowania i połączenia ska 

nów w celu uzyskania końcowego zestawu danych, uzu 

peł nienia pustek [7, s. 62].

Lotnicze skanowanie laserowe ALS (Airborne La-

ser Scanning) polega na zmierzeniu czasu potrzebnego

na powrót promienia laserowego odbitego od badanego

obiektu oraz znalezieniu odległości pomiędzy sensorem

a innymi elementami w przestrzeni. Ten rodzaj fotogra-

metrii charakteryzuje szybkość wykonywania pomiarów

oraz duży możliwy obszar pomiarowy. Przy inwentaryza-

cjach obiektów architektury może być przydatny do usta-

lenia kontekstu występowania obiektów zabytkowych.

Jest to również skuteczna metoda do inwentaryzowania

terenów zurbanizowanych [7, s. 191, 198]. ALS najczę-

ściej wykorzystywane jest w działaniach usprawniających

tworzenie dokumentacji inwentaryzacyjnej dziedzictwa

kulturowego, badaniach terenowych prospekcyjnodetek-

cyjnych, mo ni torowaniu zasobów kulturowych, analizie,

m.in. pro cesów osuwiskowych [7, s. 198].

Jednym z wyróżników tej metody jest możliwość

zmie rzenia intensywności odbicia wiązki lasera na pod

sta wie poszczególnych współczynników odbicia, co po-

zwala określić rodzaj materiału, z którego jest wykona-

ny badany element. Na intensywność odbicia ma wpływ

powierzchnia mierzonego obiektu, kąt padania promie-

nia, odległość pomiędzy nadajnikiem a mierzonym ele-

mentem oraz długość fali. Określenie charakterystycz-

nych cech dla już rozpoznanych obiektów pozwala na

częściową automatyzację procesu dalszych badań, kiedy

następuje poszukiwanie obiektów zbliżonych do wzorco-

wych [7, s. 204]. Niedogodnością tej metody jest dosyć

wysoki koszt, konieczność przeprowadzenia skompli-

kowanej procedury opracowania informacji źródłowej,

a także ograniczenia związane z określonymi warunkami

at mosferycznymi niezbędnymi do wykonywania lotów

[7, s. 227–230].

Metody fotogrametryczne obejmujące skanowanie la-

serowe dobrze wpisują się we współczesne trendy pro-

jektowania architektonicznego oraz badań konserwator-

skich, pozwalając na tworzenie modeli trójwymiarowych

obiektów zamiast wymaganych wcześniej dwuwymiaro-

wych rzutów i przekrojów. Technologie BIM (Building

Information Modeling) coraz szerzej zastępują wspoma-

gane komputerowo projektowanie w systemie CAD. Ska-

nowanie o parametrach z wysoką gęstością punktów po-

miarowych pozwala na uzyskanie modelu o dokładności

1–2 mm [8, s. 14].

Wykorzystanie metod fotogrametrycznych polega m.in.

opracowaniu dokumentacji zawierającej elementy me

tryczne i stylistyczne, z naciskiem na wysoką roz dziel 

czość fotograi oraz dokładne odwzorowanie kolorów.

106 Lubow Smirnowa

Dokumentacja fotogrametryczna jest też zbiorem infor-

macji pomocnych w obserwacjach badawczych. Uspraw-

nienie procesu inwentaryzacji obiektów metodami ska-

nowania laserowego nie daje badaczowi możliwości

dokładnego przyjrzenia się obiektom na miejscu, co było

charakterystyczne dla tradycyjnie prowadzonych pomia-

rów inwentaryzacyjnych. Jacek Kościuk zauważa nie-

bezpieczeństwo pojawienia się powierzchownego trakto-

wania uzyskanego materiału oraz koncentrowania się na

wirtualnym materiale przy dalszej nieznajomości badanej

rzeczywistości [8, s. 19]

Opis prac

Uproszczoną metodę fotogrametryczną wykorzystano

podczas inwentaryzacji elementów dawnego pałacu opa-

ta i klasztoru cysterskiego w Rudach Raciborskich prze-

prowadzonej w 2015 r. Wykonano ją w ramach programu

„Badania przekształceń konserwatorskich w architekturze

opactw cysterskich na Śląsku przy zastosowaniu nowo-

Z inicjatywy Jacka Kościuka w 2007 r. przy Instytucie Historii

Architektury, Sztuki i Techniki Wydziału Architektury Politechniki

Wrocławskiej powstało Laboratorium Skanowania i Modelowania 3D.

Używając zaawansowanego sprzętu, m.in. Leica ScanStation HDS 3000,

Leica SmartStation TPS 1203, GPS SmartRower 1200 oraz spe cja lis

tycznego oprogramowania na bazie Bentley Systems Laboratorium

pro wadzi ska nowanie laserowe obiektów związanych z dro gownictwem,

prze mysłem chemicznym i przetwórczym (inwen ta ry zacja i mo de lo wa

nie instalacji), przemysłem wydobywczym (mode lo wanie szybów

i odkrywek), budownictwem, konserwacją zabytków, archeologią, pla

no wa niem przestrzennym oraz zarządzaniem kryzysowym [9, s. 51–52].

Pod czas lat pracy zostały opracowane zgodnie z wymaganymi po zio

mami dokładności m.in. inwentaryzacja barokowego zespołu pocyster-

skiego w Henrykowie, inwentaryzacja oraz model do projektu hali

fabrycznej we Wrocławiu oraz ortofotografie fragmentów świątyni

Repit w Egipcie [9, s. 52]. Powstanie Laboratorium przy Wydziale

Ar chitektury umożli wi ło archi tek tom możliwość zdobycia wyspecja li

zowanej wiedzy, prze ważnie do stępnej wyłącznie osobom z wykształ

ceniem geodezyjnym. Postęp tech no logiczny oraz coraz mniejsze wy 

miary i koszt wymaganych urzą dzeń rejestrujących przyczyniły się do

upowszechnienia foto gra metrii wśród biur współpracujących z pań-

stwowymi i prywatnymi klien ta mi oraz oferujących m.in. wykonanie

inwentaryzacji architek to nicznych i konserwatorskich. Pomiarami foto

gra metrycznymi zajmu ją się także biura geo dezyjne, np. biuro geode-

zyjne z Wrocławia – WROGEO M. Jędrzejczak, A. Kopij Sp.j. Na

podstawie prezentacji, do stępnej w Internecie, można poznać wybrane

narzędzia oraz sposoby po stępowania. Wykonana przez tę firmę inwen-

taryzacja architektoniczna metodą fotogrametryczną Zamku Grodno

wymagała m.in. niżej wy mienionego sprzętu: kamery cyfrowej o wyso-

kiej rozdzielczości, obiek tywu stałoogniskowego o niskich błę dach

obrazowych z budową typu Gaussa dla zachowania ostrości w całym

kadrze, tachimetru elek tro nicznego z możliwością pomiaru bezlustro

we go [10]. W ramach pro wadzenia pomiarów wykonane były nastę

pujące czynności: pomiar foto punktów, kalibracja kamery pomiarowej,

obliczenie współrzędnych foto punktów, wykonanie fotogramów, kon

trola fotogrametryczna, kon trola sensytometryczna, tworzenie stereopar,

budowa modelu stereo sko powego, obliczenie orientacji stereogramów,

podanie wyników orien tacji stereogramów, utworzenie modelu stereo-

skopowego, przepro wa dzenie procesu ortorektyfikacji, tworzenie siatki

TIN, generowanie ortoobrazu, czyli utworzenie surowego orto ob razu,

kore k cja ortoobrazu, wygenerowanie ortoobrazu końcowego [10].

Ostatnim etapem prac jest sporządzenie rysunku kreskowego. Poprze

dza jące go pod punkty bazują na geodezyjnych metodach pomiaru foto

gra met rycznego i są wykonywane na specjalistycznym sprzęcie oraz

przy użyciu odpowiednich programów komputerowych. Jest to dosyć

roz legła specjalistyczna wiedza geodezyjna.

a rather high cost, the necessity of conducting a compli-

cated procedure of the source information processing and

the limitations connected with specic weather conditions

necessary to make the ights [7, pp. 227–230].

The photogrammetric methods including laser scan-

ning are more and more popular in contemporary archi-

tectural designing and conservation research as they are

used in developing models of threedimensional objects

instead of earlier required twodimensional plans and sec-

tion views. Building Information Modeling (BIM) tech-

nologies more and more often replace Computer Aided

Design (CAD). With scanning with high density measure-

ment points it is possible to generate models with 1–2 mm

delity [8, p. 14].

The application of photogrammetric method consists

among others in developing documentation with metric

and stylistic elements, maintaining high resolution pho-

tography and precise color rendition. The photogram-

metric documentation is also a set of information useful

in research observations. The improvement of the object

survey process with the laser scanning methods does

not provide the researcher with the possibility of taking

a close look at the objects in situ, which was so typical

of traditional survey measurements. Jacek Kościuk notes

that it is risky to supercially analyze and focus on the

virtually generated material with no deeper knowledge of

its real properties [8, p. 19]

In 2007, on the initiative of Jacek Kościuk, a Laboratory of

Scanning and 3D Modeling was established at the Institute of History of

Architecture, Art and Technology at the Faculty of Architecture, Wro cław

University of Science and Technology. With the use of advanced equip 

ment, such as Leica ScanStation HDS 3000, Leica SmartStation TPS

1203, GPS SmartRower 1200 and specialist software on the basis of

Bentley Systems the Laboratory conducts laser scanning of objects

connected with road, chemical and processing industry (survey and mo 

deling of services), mining industry (modeling shafts and open casts),

con struction, conservation of historic sites, archeology, space de velopment

planning and crisis management [9, pp. 51–52]. Over the years of work

they have made in compliance with required precision levels e.g. the

survey of the Baroque postCistercian complex in Hen ryków, the survey

and model for the design of a factory hall in Wrocław and ortophotographs

of fragments of the Temple of Repit in Egypt [9, p. 52]. The foundation of

the Laboratory at the Faculty of Architecture enabled the architects to gain

expertise, usually available exclusively to people with geodetic education.

The technological progress as well as smaller and smaller sizes and lower

costs of the required recording equipment contributed to the popularity of

photogrammetry among offices cooperating with the national and private

clients and offering e.g. making architectural and conservation surveys.

The photogrammetric measurements are taken also by survey offices,

such as survey office from Wrocław – WROGEO M. Jędrzejczak, A. Ko 

pij Sp.j. On the basis of the presentation available on the Internet it is

possi ble to learn about selected tools and procedures. The architectural

survey of Grodno Castle made by that company with the use of the

photogrammetric method required e.g. the following equipment: high

definition digital camera, a fixedfocus double Gauss lens with low level

imaging errors to maintain focus in the whole frame, electronic total

station for reflectorless measurements [10]. The following measurements

were made: measure ment of photopoints, calibration of the measurement

camera, calculation of photopoint coordinates, photograms, photo

grammetric control, sen si to metric control, development of stereo pairs,

stereoscopic model deve lop ment, calculation of stereogram orien tation,

provision of stereogram orien tation results, stereoscopic model con struc

tion, orthorectification process, TIN network development, ortho image

generation that is raw orthoimage generation, orthoimage correction, final

Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch/An attempt at applying 123D Catch 107

czesnych technologii cyfrowych”, kierowanego przez

prof. dr hab. inż. arch. Ewę Łużyniecką, w ramach Na

ro dowego Programu Rozwoju Humanistyki. Na początku

roz poznano łatwo dostępne programy komputerowe do

tworzenia obrazu obiektu na podstawie zdjęć. PhotoMo-

deler jest komercyjnym programem opierającym się na

modelowaniu ze zdjęć. Efektem pracy w tym programie

jest uzyskanie modeli 3D oraz wykonywanie pomia-

rów ze zdjęć. Podobne wymagania ma i zbliżone efek-

ty pracy gwarantuje darmowy program Insight 3D. Jed-

nak w ramach niniejszej analizy skupiono się na 123D

Catch, darmowym programie oferowanym przez rmę

Autodesc, znanego wśród architektów producenta progra-

mów gracznych i modelarskich, m.in. AutoCAD i 3ds

Max. Program ten można ściągnąć ze strony producen-

ta. Do jego aktywacji potrzebna jest rejestracja poprzez

adres mailowy lub konto na Facebooku. Wymagania

dotyczące przygotowania zdjęć to: wykonanie zdjęć po

obwodzie obiektu oraz w miarę możliwości kolejnego

zestawu zdjęć pod różniącym się od początkowego ką-

tem. Program nie tworzy modeli z prostych, odbijających

oraz przezroczystych powierzchni. Aby otrzymać model

w tym programie, potrzeba kilkanaście zdjęć obiektu,

które program wysyła przez Internet do dalszego prze-

twarzania w chmurze. Po tym procesie otrzymuje się go-

towy model [11]. Program jest przyjazny użytkownikowi

i łatwy w obsłudze. Proponowany do tworzenia modeli

małych obiektów za pomocą smartfonów. Program zo-

stał wybrany ze względu na przynależność do znanej r-

my produkującej programy do komputerowego wspar cia

projektowania oraz czynnik ekonomiczny (program jest

darmowy).

Jak już zaznaczono, wybrane na potrzeby badań ele-

menty klasztoru to słupek ogrodzenia, elewacja północ-

nozachodniego narożnika pałacu opata oraz elewacje od

strony dziedzińca tegoż pałacu.

Pierwszym analizowanym elementem był słupek ogro-

dzenia, który znajduje się w zachodniej części zespołu

pocysterskiego w Rudach Raciborskich (il. 1) [1]. Jest on

wykonany z betonu, na planie czworoboku, o niewielkim

zwężeniu ku górze, zakończony zaokrąglonym i spłasz-

czonym elementem. Słupki są połączone pomiędzy sobą

kutym łańcuchem, przylegającym od dwóch przeciwle-

głych stron do każdego słupka.

Słupek wybrano jako małogabarytowy element archi-

tektoniczny celem sprawdzenia dokładności odwzorowa-

nia utworzonego modelu na płaszczyznę płaskiego rzutu.

Zrobiono 21 zdjęć kamerą cyfrową (il. 2). W początko-

wym etapie wykorzystano oświetlenie światłem dzien-

nym. Zdjęcia zostały wykonane po obwodzie elementu,

z odległości 1,5–2 m.

Na modelu zostały odwzorowane ślady zniszczeń ele 

mentu (il. 3). Jest to z pewnością ważna cecha danej me 

tody, która nie tylko spełnia podstawowe wymagania

in wen taryzacji, lecz także ukazuje stan obiektu oraz do

kład nie umiejscawia na proporcjonalnym modelu ślady

zniszczeń oraz zmian kolorystycznych. Jednak z powodu

wykonania wszystkich zdjęć od góry i z bliskiej odległo-

ści oraz braku powolnego przejścia od zdjęć dokładnie

nad obiektem do zdjęć wykonanych na wprost nastąpi-

Description of work

The survey of the elements of the former abatial palace

and the Cistercian monastery in Rudy Raciborskie was

conducted with the use of a simplied photogrammetric

method in 2015. It was part of the program “Research of

Conservation Transformations in the Architecture of the

Cistercian Abbeys in Silesia with the Use of Modern Dig-

ital Technology” directed by Professor Ewa Łużyniecka

under the National Programs for the Development of Hu-

manities. Firstly, the easily available computer programs

for developing an object image on the basis of photo-

graphs were identied. PhotoModeler is a commercial

program relying on modeling on the basis of photographs.

The effect of operation on this program is 3D models and

measurements taken on the basis of photographs. Similar

requirements and effects result from Insight 3D program

which is also free. However, this analysis focused on 123D

Catch, a free program offered by Autodesk, a producer

known among architects of graphic programs and model-

ing, such as AutoCAD and 3ds Max. The program can be

downloaded from the producer’s website. Its activation

requires a registration through an email address or a Face-

book account. The requirements regarding the preparation

of photographs include the following: taking photographs

of the contour of an object and if possible another set of

photographs taken at the angle different that the initial one.

The program does not generate models from at, reective

or transparent surfaces. A dozen or so photographs of an

object are needed to get a model in that program which are

sent by the program through the Internet for further pro-

cessing in the cloud. This process results in a readymade

model [11]. The program is userfriendly and easy to oper-

ate. It is offered to generate models of small objects with

the use of smartphones. The program was selected as it be-

longs to a known company producing programs for com-

puter aided design and for economic reasons (it’s free).

As mentioned earlier, the elements of the monastery

selected for the purpose of the study are a fence post, the

facade of the north-west corner of the abatial palace and

the facades form the side of the yard of that palace.

The rst analyzed element was a fence post located

in the west part of the postCistercian complex in Rudy

Raciborskie (Fig. 1) [1]. It is made of concrete on a square

plan slightly narrowing down towards its top with a round

end and a at element. The posts are connected with a wrought

iron chain xed to two opposite sides of each of them.

The post was selected as a small size architectural

element to check the rendition delity of the generated

model on a at plane. 21 pictures were taken with a digi-

tal camera (Fig. 2), rst in daylight, from the distance of

1.5–2 m around it.

The model shows the signs of damage (Fig. 3). This is

undoubtedly an important characteristic feature of a given

orthoimage genera tion [10]. The last stage of the work is the development

of a line drawing. Its preceding substages are based on the surveying

methods of pho to grammetric measurements and are made with specialist

equipment and special computer programs. This is a rather extensive

specialist surveying knowledge.

108 Lubow Smirnowa

ło znaczne powiększenie górnej części przy podglądzie

modelu z góry. Konieczne wydaje się opracowanie

w przyszłości listy przykładowych pozycji kamery oraz

odległości w celu uniknięcia podobnych zaburzeń.

Również jednostronne oświetlenie słońcem stworzy 

ło dosyć mocne cienie po drugiej stronie obiektu. Powstał

skończony model, jednak na zacienionej części bardzo

trud no odczytać elementy charakterystyczne, takie jak

ko lor czy faktura.

Drugim elementem mierzonym uproszczoną metodą

fotogrametryczną była elewacja północnozachodniego

na roż nika pałacu opackiego zespołu pocysterskiego w Ru 

dach Raciborskich (il. 1, pkt 2). Omawiana elewacja była

in wen taryzowana w 2002 r. [1, s. 548] oraz w 2006 r. [12].

Trzy kondygnacyjny budynek był poddany gruntownej

re -

stauracji w ostatnim dziesięcioleciu. Elewacja zachowuje

równy rytm okien kondygnacji. Obiekt posiada oryginalne

opaski okienne, ma wymieniony dach oraz otyn kowanie.

Północnozachodnia elewacja byłego pałacu opata była wy-

brana, ponieważ stanowi ona w pewnym sen sie skończo 

ny geometrycznie obiekt (jest to narożnik). Dwa dzie ścia

trzy zdjęcia kamerą cyfrową były wykonane w sło necz ny

dzień, po obwodzie narożnika z odległości 35–40 m.

Powstały model (il. 4) proporcjonalnie odzwierciedla

po szczególne elementy elewacji, m.in. okna. Płaskie ścia ny

przy nałożeniu na rysunek elewacji, wykonany me to dami

tradycyjnymi, pokryły się. Jest to plus potwier dza jący

skuteczność danej metody. Jednak minusem z pew nością

jest wykonywanie zdjęć wyłącznie z poziomu par teru, co

skutkuje naruszeniami proporcji w stree da chowej. Rzu-

cane cienie również zaburzają dokładność za ciemnionych

elementów oraz ich kolorystykę.

Trzecim analizowanym elementem było wnętrze dzie-

dzińca pałacu opackiego i pałacu książęcego zespołu po-

cysterskiego w Rudach Raciborskich (il. 1, pkt 3). Pomia-

ry elewacji pałacu w 1859 r. wykonał Carl Lüdecke [1,

s. 572–573]. Wybrane wnętrze również było opracowane

w projekcie konserwacji elewacji Autorskiej Pracowni

Konserwacji Dzieł Sztuki ARCON [12]. Podczas odbudo-

wy rozpoczętej w 1998 r. zostały umocnione fundamen-

method which not only meets the basic survey require-

ments but also demonstrates the condition of an object and

precisely locates the damage signs on a proportional mo-

del and color changes. However, as all pictures were taken

from the top and from up close and there is no slow transi-

tion from the pictures taken exactly from above the object

to the pictures taken from the front the upper part was ex-

cessively enlarged when the model is seen from the top. It

seems necessary to develop in the future a list of positions

of the camera and distances to avoid similar distortions.

Furthermore, the sunlight coming from one side only

resulted in rather big shadows on the other side of the ob-

ject and that is why it is very difcult to see the specic

elements, such as color or texture on the shadowed side in

the nal model.

The second element measured with the use of a simpli-

ed photogrammetric method was the facade of the north

west corner of the abatial palace of the postCistercian

complex in Rudy Raciborskie (Fig. 1, pt. 2). The facade

was surveyed in 2002 [1, p. 548] and in 2006 [12]. The

threestoried building has been completely restored over

the last decade. The facade has a regular rhythm of win-

dows. The object has original window surrounds, a new

roof and plaster. The northwest facade of the former

abatial palace was selected because it is in a sense a geo-

metrically complete object (it is a corner). Twenty three

pictures were taken of it with a digital camera on a sunny

day from the distance of 35–40 m.

The developed model (Fig. 4) reects proportionally

the specic elements of the facade, such as for example

windows. When the at walls were laid over the eleva-

tion developed with the use of traditional methods they

matched. This is an advantage conrming the efciency

of a given method. However, the pictures taken only from

the ground level are an evident disadvantage, which re-

sults in distorting the proportions in the roof section. The

shadows cast also distort the precision of the dark ele-

ments and their colors.

The third analyzed element was the interior of the yard

of the abatial palace and the ducal palace in the postCis-

Il. 2. Słupek ogrodzenia, wstępny etap tworzenia modelu (oprac. L. Smirnowa)

Fig. 2. Fence post, the initial stage of model development (by L. Smirnowa)

Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch/An attempt at applying 123D Catch 109

ty, przeprowadzono rewaloryzację wnętrz na cele utwo-

rzenia muzeum, bazy noclegowej oraz gastronomicznej.

Poprzez badania starych tynków udało się odtworzyć

pierwotną kolorystykę. Konieczne było wykonanie ozdób

sztukateryjnych na elewacji [2, s. 109].

Dla przeanalizowania możliwości wybranego progra-

mu wykonano zdjęcia z przestrzeni na środku dziedziń-

ca po obwodzie, dokumentując obszar w otoczeniu 360

stopni od fotografa. Powstały 63 zdjęcia. Wykonywane

przy świetle słońca różniły się między sobą pod wzglę-

dem stopnia naświetlenia – od bardzo jasnych na oświe-

tlonej stronie dziedzińca po bardzo ciemne naprzeciwko.

Podczas wykonywania zdjęć zachowano płynne przejścia

pomiędzy poszczególnymi ujęciami, za każdym razem

przesuwając kamerę cyfrową o kilka stopni w jedną stro-

nę. Jednak wszystkie były wykonane ze środkowej części

dziedzińca. Otrzymany model można uważać za nieudany

(il. 5). Odznacza się on brakiem 80 procent elewacji, za-

burzeniem perspektywy, „wyłomami” w niektórych stre-

fach elewacji. Może to być skutkiem tego, że dany obiekt

nie jest „skończony”. Nie da się wykonać modelu pano-

ramy, obiekt przydatny do opracowania w danym progra-

mie musi mieć skończone elementy, z których można wy-

konać zdjęcia, obchodząc je dokoła.

tercian complex in Rudy Raciborskie (Fig. 1, pt. 3). The

measurements of the palace facades were taken by Carl

Lüdecke in 1859 [1, pp. 572–573]. The selected interior

was also developed in the project of conservation of the

facade by Autorska Pracownia Konserwacji Dzieł Sztu-

ki ARCON [12]. During the renovation which began in

1998, the foundation was strengthened and the interiors

were surveyed for the purposes of housing a museum, ac-

commodation and food facilities. The study of old plasters

resulted in restoring their original colors. It was necessary

to make stucco decoration on the facade [2, p. 109].

63 photographs were taken from the air in the middle

of the yard, documenting the area 360 degrees around the

photographer, to analyze the possibilities of the selected

program. They were taken in the sunlight and differed

from one another in respect of their exposure – from

very bright ones taken on the sunny side of the yard to

very dark ones taken on the opposite side. The individ-

ual photographs were taken while smoothly turning the

digital camera around each time by a few degrees. All of

them, however, were taken from the middle of the yard.

The model which was developed this way can be con-

sidered a failure (Fig. 5). 80% of the facade is missing,

the perspective is distorted and there are some “missing

Il. 3. Słupek ogrodzenia,

model 3D oraz widoki płaskie

(oprac. L. Smirnowa)

Fig. 3. Fence post,

3D model and 2D views

(by L. Smirnowa)

Il. 4. Elewacja północna i zachodnia pałacu opackiego, model 3D

(oprac. L. Smirnowa)

Fig. 4. North and west facades of the abatial palace, 3D model

(by L. Smirnowa)

Il. 5. Wnętrze dziedzińca pałacu opackiego, model 3D

(oprac. L. Smirnowa)

Fig. 5. Interior of the abatial palace, 3D model

(by L. Smirnowa)

110 Lubow Smirnowa

Podsumowanie

Przedstawione przykłady pokazały przydatność oma-

wianego programu do sporządzania inwentaryzacji archi-

tektonicznokonserwatorskich.

Jedną z zalet wybranej metody jest usprawnienie pro 

cesu zbioru danych dla inwentaryzacji obiektów archi

tektonicznych. Podstawowym źródłem danych jest in

wen taryzacja fotograczna, możliwa do przeprowadzenia

w stosunkowo krótkim czasie. Proces wykonania nie wy 

maga obecności większej liczby osób. W przypadku ele 

mentu słupka ogrodzenia zdjęcia zrobiła jedna osoba. Bar 

dziej czasochłonne jest opracowanie kameralne. Po wsta łe

w trakcie opracowania zdjęć modele w dowolnej chwili

umożliwiają dostęp do zdigitalizowanej bryły obiektu.

Kolejną zaletą jest efektywny zbiór danych ze skoń

czo nych wizualnie obiektów (proporcjonalny model, ko

lo rys tyka, tekstury). Dane pobrane w trakcie inwenta

ry zacji umożliwiają analizowanie kolorystyki, faktury

oraz śla dów zniszczeń elementów. W przypadku słupka

wy ko nane z bliskiej odległości zdjęcia pozwoliły na zre 

kon struowanie modelu, na którym jest widoczna cha 

rak terystyczna faktura materiału. Widoczne są również

usz kodzenia, co pozwoli na dokładne odtworzenie ist nie 

ją cego stanu przy opracowaniu widoku elementu. W przy 

padku elewacji została udokumentowana kolorysty ka

tynków. Jednak odległość, z której wykonano zdjęcia, nie

pozwala na danym etapie badań określić faktury ma te 

riału inwentaryzowanego obiektu. Brak pełnego materia

łu z przykładu elewacji dziedzińca uniemożliwia wypo-

wiedzenie się w sprawie określenia skuteczności danej

metody dla tego przypadku.

Za wady można uznać m.in. konieczność stałego do-

stępu do Internetu, jakiej wymaga dane oprogramowanie.

Nakłada to również określone wymagania co do pręd-

kości przekazywania danych w sieci, ponieważ wielka

liczba zdjęć wydłuża proces generowania koniecznego

modelu. Przy niskiej jakości połączenia z Internetem ist-

nieje możliwość przerwania wykonywania modeli. Przy

kilkunastu zdjęciach słupka proces przetwarzania danych

na model trwał stosunkowo krótko. W przypadku opraco

wania modelu elewacji proces przetwarzania był wielo-

krotnie przerywany na skutek utraty łączności z siecią,

przez co wymagane były kolejne podejścia. Ponieważ

praca odbywała się na stanowisku komputerowym z łą-

czem Politechniki Wrocławskiej o dobrych parametrach

prędkości i jakości, problemem zdaje się pewne niedo-

pracowanie wybranego oprogramowania. Przygotowanie

modelu w chmurze nakłada ograniczenia na liczbę wysy-

łanych zdjęć, co skutkuje obniżeniem stopnia dokładności

wizualnej modelu. Uniezależnienie osoby prowadzącej

pomiary od żmudnej pracy w terenie jednocześnie uzależ-

nia ją od sprzętu komputerowego.

Niedogodnością może również być konieczność doboru

do analizy skończonych wizualnie obiektów, czyli obiek-

tów zamkniętych. W przypadku słupka wykonanie zdjęć

po obwodzie umożliwiło utworzenie trójwymiarowego

modelu. W przypadku elewacji północnoza chodniego

narożnika wykonane po obwodzie zdjęcia rów nież skut-

kowały powstaniem pełnowymiarowego modelu. Na to 

sections” in the facade. This may have resulted from the

fact that the object is not “complete.” A model of pan-

orama cannot be developed if an object used in a given

program has incomplete elements from which pictures

can be taken, walking around them.

Conclusions

The examples presented above demonstrated the use-

fulness of the program in question in making architectural

and conservation surveys.

One of the advantages of the selected methods is the

improved process of gathering data for the survey of ar-

chitectural objects. The basic source of data is the photo-

graphic survey that can be done relatively quickly. That

process does not require the presence of a bigger number

of people. In case of the fence post the photographs were

taken by one person. However, desk studies are much

more timeconsuming. The models developed during the

processing of the pictures provide access at any moment

to the digitalized image of the object.

Another advantage is an effective set of data with vi-

sually complete objects (proportional model, colors, tex-

ture). With the data collected during the survey it is pos-

sible to analyze colors, texture and traces of damage of

the elements. In case of the post the pictures taken from

a short distance made it possible to reconstruct the model

with a characteristic texture of the material visible on it

as well as damage, which helps in a precise rendition of

the existing condition when developing the view of the

element. In case of the facade the colors of the plaster

were documented. However, the distance from which the

pictures were taken does not allow for, at a given stage

of research, determining the texture of the material of the

surveyed object. The lack of complete material from the

example of the facade of the yard makes it impossible to

formulate an opinion on determining the effectiveness of

a given method in that case.

The possible disadvantages include e.g. the necessity

of constant access to the Internet which is required by

specic software. This also imposes specic requirements

of data transfer speed in the network because a large

number of pictures makes the process of generating the

necessary model longer. With low quality of the Internet

connection it is possible to disturb the model generation

process. With a dozen or so pictures of the post the data

processing for that model was relatively short. In case of

generating a facade model the processing was disrupt-

ed a lot of times as a result of loss of network connec-

tion which in turn required new trials. As the work was

conducted in a computer station with a connection with

Wrocław University of Science and Technology with

good speed and quality what seems to be the problem is

some imperfection in the selected software. The prepara-

tion of a model in the cloud creates some limitations in

the number of pictures to be sent, which in turn results

in lowering the degree of visual precision of the model.

Although the person taking measurements does not have

to do the arduous work in the eld, that person has to rely

on computer hardware.

Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch/An attempt at applying 123D Catch 111

miast próba utworzenia „wnętrza” dziedzińca zakończyła

się niepowodzeniem, prawdopodobnie wywołanym przez

niezdolność programu do określenia głównych punktów

potrzebnych do powstania gotowego modelu.

Stosowanie danej metody również uzależnia badacza

od warunków pogodowych oraz oświetleniowych. Do

dokładnego odzwierciedlenia kolorystyki oraz faktury

dołącza się odwzorowanie cieni pokrywających obiekt,

które od tej chwili stają się integralną częścią modelu.

Wtedy krótki okres wykonania zdjęć przestaje być zaletą.

Zdjęcia wykonane o określonej porze dnia i przy okre-

ślonych warunkach skutkują powstaniem modelu o trwale

zaciemnionych odcinkach. Nałożony cień zaburza od 

two rzenie oryginalnej kolorystyki, a także zmniejsza wi

docz ność oraz dokładność detali znajdujących się pod

nim. W przypadku słupka wykonane po obwodzie zdjęcia

przyczyniły się do tego, że z powstałego modelu dało się

utworzyć cztery widoki przedstawiające element z każdej

strony. Jeden widok można nazwać najbardziej optymal-

nym, ponieważ dzięki dobremu oświetleniu uwidacznia

kolor, fakturę oraz uszkodzenia elementu. Słaby cień od

łańcucha przebiegający poprzez widok pozwala dalej

odczytywać charakterystyczne cechy elementu. Widoki

znajdujące się po prawej i lewej stronie od pierwszego,

mniej oświetlone, też pozwalają odczytać wyniki inwen-

taryzacji. Ostatni bardzo ciemny widok umożliwia okre-

ślenie kształtu elementu oraz podstawowych jego zmian,

lecz z powodu zaciemnienia utrudnia rozpoznanie drob-

nych cech oraz uszkodzeń materiału. W przypadku elewa-

cji cień własny oraz cień rzucony przez drzewo zaburzają

właściwe odczytanie kolorystyki oraz detali. Uzależnie-

nie się od warunków oświetleniowych również skutku-

je powstawaniem różnych odcieni koloru przy różnym

stopniu nasilenia oświetlenia. Rozwiązaniem wydaje się

uzyskanie materiału z różnych pór dnia oraz późniejsze

ujednolicenie skrajnych odcieni kolorystycznych.

Przy stosowaniu programu warto wziąć pod uwagę

wymagany w poszczególnych przypadkach stopień do-

kładności inwentaryzacji, potrzebny do różnych prac pro-

jektowych, co będzie skutkować większymi lub mniej-

szymi wymaganiami do szczegółowości otrzymywanych

modeli.

Przy korzystaniu z podobnych metod zaleca się rów-

nież opracowanie w drodze doświadczenia listy wymagań

dotyczących zdjęć, a także stosowania tradycyjnych po-

miarów, celem porównania i sprawdzenia wyników uzy-

skanych dzięki fotogrametrii.

Oprogramowanie komputerowe niewymagające spe-

cjalnego sprzętu do wykonywanych zdjęć jest szansą na

przygotowanie dokładnych inwentaryzacji architektonicz

nokonserwatorskich wyłącznie w oparciu o prawidłowo

zrobione zdjęcia oraz późniejszą pracę przy komputerze.

Może to usprawnić podobne badania, oczywiście przy za-

chowaniu należytej staranności w opracowywaniu wyni-

ków, co ostatecznie z pewnością przyczyni się do coraz

bardziej ambitnych badań oraz oryginalnych odkryć na-

ukowych.

The necessity of selecting visually complete objects

that are closed objects for analysis may also pose some

difculty. In the case of the post it is possible to generate

a threedimensional model when it is possible to take pic-

tures from around it. In the case of the facade of the north

west corner the pictures taken from around the object also

resulted in a generation of a fullscale model. On the other

hand, the attempt at generating the “interior” of the yard

failed most probably because of the inability of the pro-

gram to determine the main points needed to create the

nished model.

The application of a given method makes the research-

er dependent also on the weather and light conditions.

The precise rendition of the colors and texture is com-

bined with the rendition of the shadows covering the ob-

ject which from that moment become integral part of the

model and this is when the short time of taking pictures

is no longer an advantage. The pictures taken at a specic

time of the day and with specic weather conditions result

in a model with permanently darkened sections. The over-

laid shadow distorts the rendition of original colors and it

also reduces the visibility and precision of overshadowed

details. In the case of the post, whose pictures were taken

from around it, it was possible to develop a model with

four views of that element from each side. One view can

be considered optimum because due to good light it shows

the color, texture and damage of the element. The poor

shadow of the chain going across the view does not block

the view of the characteristic features of the element. The

views to the right and to the left of the rst one which are

less exposed to the light still enable the viewers to see the

results of the survey. The last and very dark view shows

the shape of the element and its basic changes but as it is

dark it is difcult to see the ne features and damage of

the material. In the case of the facade its own shadow and

the shadow cast by the tree distort the right rendition of

colors and details. The dependence on the lighting condi-

tions results also in different shades of color, depending

of the light exposure. It seems that the problem could be

solved by collecting the material from different time of

the day and later unifying the extreme shades of colors.

When using the program it is worth considering the

de gree of survey precision required in individual cases or

needed for different design work, which should result in va 

ried requirements of the precision of the developed models.

When using similar methods it is also recommended that

a list of requirements regarding pictures be developed through

experimenting and traditional measurements be taken in

order

to compare and verify the results of photogrammetry.

The computer software which does not require special

equipment to take pictures is a chance to prepare detailed

architectural and conservation surveys only on the basis

of correctly taken pictures and later work with the com-

puter. It may improve similar research, obviously apply-

ing due care in results processing, which ultimately will

contribute to more and more ambitious studies and origi-

nal scientic discoveries.

Translated by

Tadeusz Szałamacha

112 Lubow Smirnowa

[1] Łużyniecka E., Architektura klasztorów cysterskich. Filie lubiąskie

i inne cenobia śląskie, Ocyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2002.

[2] Opactwo cysterskie w Rudach na Górnym Śląsku w świetle badań

terenowych w latach 1992–1995, L. Kajzer (red.), Centrum Dzie-

dzictwa Kulturowego Górnego Śląska, Instytut Archeologii Uniwer-

sytetu Łódzkiego, Kuria Diecezjalna w Gliwicach, Katowice 2001.

[3] Górecki P., Cysterskie dziedzictwo rudzkiego sanktuarium, Epigraf,

Gliwice–Rudy 2012.

[4] Powojenna odbudowa kościoła w Rudach, R. Wyleżoł (red.), Epi-

graf, Gliwice 2014.

[5] Kurczyński Z., Preuss R., Podstawy fotogrametrii, Ocyna Wydaw-

nicza PW, Warszawa 2000.

[6] Butowtt J., Kaczyński R., Fotogrametria, Wojskowa Akademia

Techniczna, Warszawa 2010.

[7] Zapłata R., Nieinwazyjne metody w badaniu i dokumentacji dzie-

dzictwa kulturowego – aspekty skanowania laserowego w bada-

niach archeologicznych i architektonicznych, Fundacja Hereditas,

Warszawa 2013.

[8] Kościuk J., Skanowanie 3D puka do drzwi, „Geodeta” 2007, Nr 1,

14–19.

[9] Kościuk J., Laboratorium skanowania i modelowania 3D, „Geode-

ta” 2008, Nr 4, dodatek „Skanery Laserowe”, 51–54.

[10] www.wrogeo.pl/upload/articles/PREZENTACJE/Zamek_Grodno.

pdf [accessed: 3.01.2015].

[11] http://www.123dapp.com/howto/catch [accessed: 3.01.2015].

[12] Szpakowicz J., Projekt konserwacji elewacji oraz zabytkowych ele-

mentów wnętrza zespołu klasztorno-pałacowego w Rudach, Biel-

skoBiała 2006 [mpis Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

w Katowicach, nr 14296].

Bibliografia /References

Streszczenie

Artykuł powstał w wyniku prac w ramach programu „Badania przekształceń konserwatorskich w architekturze opactw cysterskich na Śląsku przy

zastosowaniu nowoczesnych technologii cyfrowych”. Zebrane podczas wyjazdu do pałacu dawnego opata i klasztoru cysterskiego w Rudach

Raciborskich materiały inwentaryzacyjne zostały opracowane przy użyciu komputerowego oprogramowania 123D Catch. Przedmiotem badań

zostały elementy wyżej wymienionego zespołu, m.in. słupek ogrodzenia, elewacja północnozachodnia zespołu pałacu opackiego oraz elewacje

dziedzińca tegoż pałacu. Celem prac jest znalezienie odpowiednich metod fotogrametrycznych, niewymagających specjalistycznego sprzętu oraz

sprawdzenie efektywności wybranego z nich pod kątem możliwości wykonywania inwentaryzacji. W artykule przedstawiono pozytywne i negatywne

wyniki przeprowadzonych prób. Wybrane oprogramowanie wymaga dalszych studiów w celu określenia możliwości pełnego wykorzystania go

w badaniach fotogrametrycznych.

Słowa kluczowe: fotogrametria, metody inwentaryzacji architektonicznokonserwatorskiej, 123D Catch

Abstract

This article is a result of the work of the research program of transformation conservation research in architecture Cistercian abbeys in Silesia us-

ing modern digital technology. Gathered as part of trip to the palace of the former abbot and Cistercian monastery in Rudy Raciborskie materials

inventory were developed using computer software 123D Catch. The object of the study were elements of the abovementioned band, including

fence post, elevation northwestern band abbey and the palace courtyard facades of that palace. The aim of the work is an attempt to nd suitable

photogrammetric methods, which do not require specialized equipment and check the effectiveness of the chosen one in terms of ability to perform

an inventory. The study contains as positive and also negative results. Selected software requires further investigation for the possibility of some use

it in photogrammetric surveys.

Key words: photogrammetry, inventory methods of architectural conservation, 123D Catch

Wstępna próba wykorzystania programu 123D Catch do inwentaryzacji wybranych elementów architektury opactwa cysterskiego w Rudach

Lubow Smirnowa

doi:10.5277/arc160208

Streszczenie