„Drabina cnót” katedry w Bath

Zygmunt Świechowski

Streszczenie

Katedra w Bath, której założenie, a właściwie przeniesienie z Wells w 1090 r., stanowiło przedmiot prawie stuletnich sporów, była ogromną bazyliką wczesnoromańską. Rozebrana została na początku XVI wieku, a na jej miejscu wzniesiono z inicjatywy biskupa Oliviera Kinga świątynię zaprojektowaną i w znacznej mierze zrealizowaną przez budowniczych królewskich, braci Roberta i Williama Vertue. Najbardziej oryginalnym rozwiązaniem tej budowli, zaliczanej do największych osiągnięć gotyku angielskiego, jest elewacja zachodnia. W ścianie szczytowej, po bokach z eleganckim maswerkiem perpendykularnym dominuje rozległa kompozycja rzeźbiarska z motywami figuralnymi. Jest to unikatowe w architekturze europejskiej przedstawienie drabiny cnót, dotychczas nierozpoznane. Źródłem jest traktat Klimakosa, jednego z ojców Kościoła Wschodniego, a dokładniej ilustracji tego dzieła oraz iluminowanych rękopisów moralizatorskich nim inspirowanych. Po drabinie, której szczeble oznaczają stopnie doskonałości, wspinają się aniołowie, zmierzając ku popiersiom Piotra i Pawła, patronów katedry, i postaci tronującego Chrystusa. Niektóre spadają do piekielnej otchłani. Na reliefach fasady zostały ponadto zakodowane wątki związane z fundatorem i architektami: drzewo oliwkowe z koroną pod infułą uwiecznia imię i nazwisko biskupa, a dwie drabiny cnót nawiązują do tandemu braci Vertue (franc. cnota).

=\JPXQWĝZLHFKRZVNL



)LJ&DWKHGUDOLQ%DWKZHVWIURQWSKRWR=ĝZLHFKRZVNL

=ĝZLHFKRZVNL

2011

No. 1(29)

 =\JPXQWĝZLHFKRZVNL

SKRWR=ĝZLHFKRZVNL

,O&]DUQRJyUD3LYVNL0RQDVW\UIUHVNSU]HGVWDZLDMąF\GUDELQĊFQyW

QDSyáQRFQHMĞFLDQLHQDUWHNVX =ĝZLHFKRZVNL

RQWKHQRUWKVLGHSKRWR=ĝZLHFKRZVNL

VWURQLHSyáQRFQHM =ĝZLHFKRZVNL

]/DQGVEHUJXSRá;,,Z

üZ;,,Z

 =\JPXQWĝZLHFKRZVNL

FKU]HĞFLMDĔVNLHM

.DWHGUDZ%DWKNWyUHM]DáRĪHQLHDZáDĞFLZLHSU]HQLHVLHQLH]:HOOV

ZUVWDQRZLáRSU]HGPLRWSUDZLHVWXOHWQLFKVSRUyZE\áDRJURPQą

ED]\OLNąZF]HVQRURPDĔVNą5R]HEUDQD]RVWDáDQDSRF]ąWNX;9,ZLHNX

DQDMHMPLHMVFXZ]QLHVLRQR]LQLFMDW\Z\ELVNXSD2OLYLHUD.LQJDĞZLąW\QLĊ

]DSURMHNWRZDQąLZ]QDF]QHMPLHU]H]UHDOL]RZDQąSU]H]EXGRZQLF]\FK

UR]ZLą]DQLHPWHMEXGRZOL]DOLF]DQHMGRQDMZLĊNV]\FKRVLąJQLĊüJRW\NX

DQJLHOVNLHJRMHVWHOHZDFMD]DFKRGQLD:ĞFLDQLHV]F]\WRZHMSRERNDFK

]HOHJDQFNLPPDVZHUNLHPSHUSHQG\NXODUQ\PGRPLQXMHUR]OHJáDNRPSR

]\FMDU]HĨELDUVND]PRW\ZDPLILJXUDOQ\PL-HVWWRXQLNDWRZHZDUFKLWHN

QHħUyGáHPMHVWWUDNWDW.OLPDNRVDMHGQHJR]RMFyZ.RĞFLRáD:VFKRG

QLHJRDGRNáDGQLHMLOXVWUDFMLWHJRG]LHáDRUD]LOXPLQRZDQ\FKUĊNRSLVyZ

F]DMąVWRSQLHGRVNRQDáRĞFLZVSLQDMąVLĊDQLRáRZLH]PLHU]DMąFNXSRSLHU

VLRP3LRWUDL3DZáDSDWURQyZNDWHGU\LSRVWDFLWURQXMąFHJR&KU\VWXVD

1LHNWyUH VSDGDMą GR SLHNLHOQHM RWFKáDQL 1D UHOLHIDFK IDVDG\ ]RVWDá\

SRQDGWR]DNRGRZDQHZąWNL]ZLą]DQH]IXQGDWRUHPLDUFKLWHNWDPLGU]HZR

ROLZNRZH]NRURQąSRGLQIXáąXZLHF]QLDLPLĊLQD]ZLVNRELVNXSDDGZLH

GUDELQ\FQyWQDZLą]XMąGRWDQGHPXEUDFL9HUWXHIUDQFFQRWD

.H\ZRUGV 6áRZDNOXF]RZH

SKRWR=ĝZLHFKRZVNL

,O.DWHGUDZ%DWKHOHZDFMD]DFKRGQLDUHOLHIV\PEROL]XMąF\

=ĝZLHFKRZVNL