28 Radosław Biel, Magdalena Konczewska, Paweł Konczewski
Abstract
Archaeological research at Grodno Castle in Zagórze Śląskie from 2017 to 2019
Although Grodno Castle (Kynsburg), located in the southern part of the Wałbrzyskie Mountains, due to its turbulent history has been popular since
the 19
th
century, this fact has never translated into the level of advancement of the scientic studies devoted to it. Until recently, scientic research,
especially excavations, was carried out to a very limited extent. The aim of the article is to present and discuss the results of archaeological research
conducted in 2017–2019 and its correlation with the knowledge provided to us by written sources. For this purpose, the most important historical
events related to the functioning of Grodno Castle are briey discussed. Then, the results of analyzes of the nature and relative chronology of the
stratigraphic layers forming the embankment located on the castle zwinger and lying in the courtyard of the upper castle are presented, along with
summarizing the conclusions of the typological, morphological, chronological and comparative analyzes of the archaeological nds discovered dur-
ing the excavations. As a result of these activities, in the case of the layers forming the embankment located on the zwinger, 6 phases of anthropogenic
activity were distinguished, which were related to historical events, and an image of the material culture of the castle inhabitants and the changes
taking place in it over more than seven centuries were obtained.
Key words: castles, Late Middle Ages, Early modern period, Silesia, Hussite wars, robber knights
Streszczenie
Badania archeologiczne na zamku Grodno w Zagórzu Śląskim w latach 2017–2019
Choć zamek Grodno (Kynsburg), położony w południowej części Gór Wałbrzyskich, wskutek swej burzliwej historii cieszył się popularnością
już od XIX w., nigdy nie przełożyła się ona na stopień zaawansowania poświęconych mu studiów naukowych. Jeszcze do niedawna badania na-
ukowe, a szczególnie prace wykopaliskowe prowadzono tam w bardzo ograniczonym stopniu. Celem artykułu jest zaprezentowanie i omówienie
wyników badań archeologicznych prowadzonych w latach 2017–2019 i ich korelacja z informacjami ze źródeł pisanych. W tym celu skrótowo
omówiono najważniejsze znane wydarzenia historyczne związane z funkcjonowaniem zamku Grodno. Następnie zaprezentowano wyniki analiz
charakteru i względnej chronologii nawarstwień stratygracznych tworzących nasyp zlokalizowany na zamkowym międzymurzu oraz zalegających
na dziedzińcu zamku górnego, a także podsumowano wnioski płynące z wykonanych analiz typologicznych, morfologicznych, chronologicznych
i porównawczych ruchomego materiału zabytkowego, odkrytego w trakcie badań przeprowadzonych metodą wykopaliskową. W efekcie tych dzia-
łań, w przypadku nawarstwień tworzących nasyp położony na międzymurzu, wyróżniono sześć faz aktywności antropogenicznej, które powiązano
z historycznymi wydarzeniami, a także uzyskano obraz kultury materialnej mieszkańców zamku i zachodzących w niej zmian na przestrzeni przeszło
siedmiu wieków.
Słowa kluczowe: zamki, późne średniowiecze, okres wczesnonowożytny, Śląsk, wojny husyckie, rycerze-rabusie
[4] Boguszewicz A., CoronaSilesiae.ZamkiPiastówfürstenberskich
na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego
iziębickiegodopołowyXIVwieku, Wydział Nauk Historycznych
i Pe dagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2010.
[5] Berduła L., Dokumentacjapracwykopaliskowychprzeprowadzo-
nychw Zagórzu Śląskim na ZamkuGrodnow 1987r., Wrocław
1987 [manuscript in: Archiwum KHASiT PWr].
[6] Konczewski P., Biel R., Sprawozdaniezposzukiwańibadańarche-
ologicznychnaZamkuGrodnowZagórzuŚląskim,gminaWalim,
Wrocław 2017 [manuscript in: Archiwum Delegatury Wojewódz-
kiego Urzędu Ochrony Zabytków, Wałbrzych].
[7] Konczewski P., Biel R., Sprawozdaniezbadańarcheologicznych
namiędzymurzuZamkuGrodnowZagórzuŚląskim, Wrocław 2018
[manuscript in: Archiwum Delegatury Wojewódzkiego Urzędu
Ochrony Zabytków, Wałbrzych].
[8] Konczewski P., Biel R., Sprawozdaniezbadańarcheologicznych
naZamkuGrodnowZagórzuŚląskim, Wrocław 2019 [manuscript
in: Archiwum Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabyt-
ków, Wałbrzych].
[9] Häming K., Peters G., The structure-from-motion reconstruction
pipeline-asurveywithfocusonshortimagesequences, “Kybernet-
ika” 2010, Vol. 46, No. 5, 926–937.
[10] Biszkont J., Późnośredniowieczne szklarstwo na Śląsku, “Wra-
tislavia Antiqua” 7, Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii,
Wrocław 2005.
[11] Stephan H.G., Badania nad ceramiką „grupy Falkego”. Bogato
zdobionagotyckakamionkałużyckaijejśrodowiskoarcheologicz-
no-historyczne, [in:] J. Piekalski, K. Wachowski (red.), Wrocław
na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne
przejawyżyciacodziennego, “Wratislavia Antiqua” 6, Uniwersytet
Wrocławski, Instytut Archeologii, Wrocław 2004, 293–329.
[12] Krabath S., Europejskieośrodkiprodukcjikamionkiwewczesnych
czasachnowożytnych, [in:] A. Bober-Tubaj et al. (red.), Uźródeł
bolesławieckiejceramiki.Bolesławiecjakojedenzośrodkówgarn-
carstwaśrodkowoeuropejskiego od XVdo XVII w., Moniatowicz
Foto Studio, Jelenia Góra 2012, 263–328.
[13] Rzeźnik P., Materiały ceramiczne, “Silesia Antiqua” 1998, t. 39,
221–238.
[14] Małachowicz M., Ceramika budowlana średniowiecznego Wro-
cławia, [in:] C. Buśko (red.), Wschodnia strefa Starego Miasta
we Wrocławiu w XII–XIV wieku. Badania na placu Nowy Targ,
Uni wersytet Wrocławski, Instytut Archeologii, Wrocław 2005,
111–134.
[15] Chorowska M., RezydencjeśredniowiecznenaŚląsku.Zamki,pa-
łace,wieżemieszkalne, Ocyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2003.
[16] Tajchman J., Stolarka okienna, “Słownik terminologiczny archi-
tektury”, z. 1, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, Warszawa 1993.
[17] Konczewska M., Konczewski P., Zabytkimetalowezfosymiejskiej
we Wrocławiu, [in:] J. Piekalski, K. Wachowski (red.), Wrocław
na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne
przejawyżyciacodziennego, “Wratislavia Antiqua” 6, Uniwersytet
Wrocławski, Instytut Archeologii, Wrocław 2004, 89–205.
[18] Jasiewicz Z., Studia historyczno-etnograczne nad kowalstwem
wiejskimwWielkopolsce, UAM, Poznań 1963.
[19] Marek L., BrońbiałanaŚląskuXIV–XVIw., “Wratislavia Antiqua”
10, Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii, Wrocław 2008.
[20] Gündel Ch., Figürliche Ofenkacheln des 15 Jahrhunderts, “Alt-
schlesien” 1934, Bd. 4, nr 4, 288–293.
[21]
Pawlik Ć., Velkýobrazowýatlasgotickýchkachlovýchreliéfů.Čechy,
Morava,českéSlazsko, Nakladatelstvi Libri, Praha 2017.
[22] Dąbrowska M., Kae i piece kaowe w Polsce do końca XVIII
wieku, “Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej”, t. 58,
Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kra-
ków–Gdańsk–Łódź 1987.
[23] Dymek K., Średniowieczneirenesansowekaeśląskie, Uniwersy-
tet Wrocławski – CBŚiB, Wrocław 1995.
[24] Weber R., Schlesische Schlösser, Bd. 2, Meisenbach Riarth &
Co., Dresden–Breslau 1910.