Beach bars in Wrocław. Space evaluation

2019

4(60)

DOI: 10.37190/arc190407

* ORCID: 0000-0003-1294-3623. Wydział Architektury Poli-

techniki Wrocławskiej / Faculty of Architecture, Wrocław University of

Science and Technology.

Wprowadzenie

Od 2016 r. we Wrocławiu powstało kilkanaście beach

barów. Większość z nich zlokalizowano nad Odrą i jej

kanałami. Wykorzystując rozwijającą się w innych mia-

stach modę, prywatni przedsiębiorcy stworzyli łączące

plażę z barem miejsca, które wypełniły niszę na nieza-

gospodarowanych terenach nadbrzeżnych. Nad rzeką bo-

wiem, pomimo wyraźnego zapotrzebowania, właściwie

nie ma wyznaczonych miejsc do plażowania, uprawiania

sportu, brakuje ogólnodostępnej oferty gastronomicznej

[1]. Jednocześnie beach bary stały się konkurencyjne dla

miejskich przestrzeni publicznych, których oferta jest co

prawda coraz szersza i przyciągająca, jednak – z powodu

schematycznego, odgórnego zarządzania nimi – nie za-

wsze w sposób elastyczny dostosowywana do różnorod-

nych potrzeb np. ludzi młodych. Niewątpliwe powodze-

nie beach barów zachęciło autora do podjęcia w 2018 r.

badań, w których posługując się kategoriami/charaktery-

stykami odnoszącymi się do przestrzeni publicznych, pró-

bował przeanalizować czynniki wpływające na atrakcyj-

ność tych miejsc.

Przeprowadzone badania miały na celu poznanie

i prze analizowanie stosowanych w beach barach sposo-

bów ożywiania przestrzeni, przyciągania i zachęcania lu-

dzi do spędzania tam czasu, a tym samym zrozumienie ich

działania jako przestrzeni – przestrzeni przebywania lu-

dzi. Punktem wyjścia było założenie, że beach bary są ro-

dzajem przestrzeni podobnej do przestrzeni publicznych.

Introduction

Since 2016, several beach bars have been opened in

Wrocław. Most of them are located on the River Oder

and its canals. Beneting from the fashion develop-

ing in other cities, private entrepreneurs have created

places that combine beaches with bars, and thus have

lled a niche in undeveloped waterfront areas. Despite

the clear demand, there are actually no designated plac-

es on the riverside for sunbathing and sports, while

generally available catering seems to be absent [1]. Si-

multaneously, beach bars have started to compete with

urban public spaces. Although their oer is admittedly

broadening and increasingly attractive their schematic,

top-down management often prevents them from being

able to exibly adjust to varying needs of, e.g. young

people. The unquestionable success of beach bars has

become an inspiration to a study in 2018, which at-

tempted to examine factors inuencing the attractive-

ness of these places by using characteristics related to

public spaces.

The research aimed at discovering and examining

methods used in beach bars to revive space, attract and

encourage people to spend time there, and thus to under-

stand how they work as a space – a space for people to

stay. The starting point for the study was an assumption

that beach bars are a kind of space that resembles pub-

lic spaces. This assumption makes it possible, on the one

hand, to verify if they can play such a role, while on the

other, to treat them as a mirror which shows what urban

public spaces fail to provide.

The methodology of the research was based on ob-

servation aimed at the best possible description, in the

spirit of anthropological/ethnographic Geertz’s dense

Dariusz Dziubiński*

Beach bary we Wrocławiu. Ewaluacja przestrzeni

Beach bars in Wrocław. Space evaluation

94 Dariusz Dziubiński

Założenie to z jednej strony pozwala sprawdzić, czy mogą

one odgrywać taką rolę, a z drugiej daje możliwość po-

traktowania ich jako lustra, w którym pokazane zostanie

to, czego miejskie przestrzenie publiczne nie zapewniają.

Metodologia badań oparta została na obserwacji,

mającej na celu jak najlepszy opis, w duchu antropolo-

gicznego/etnogracznego opisu gęstego Geertza

1

– tu

w od niesieniu do przestrzeni beach barów jako pewnej

„nieoczywistości” przestrzeni miejskich. Główną płasz-

czyzną odniesienia dla tej obserwacji była nastawiona na

tworzenie wielowymiarowego działania przestrzeni pu-

blicznych kilkudziesięcioletnia praktyka projektowa i re-

alizacyjna amerykańskiej organizacji non-prot „Project

for Public Spaces” (PPS) [2], a w szczególności kryteria

opracowane w Diagramie miejsca [2, s. 92]. Zapropo-

nowane przez PPS podejście charakteryzuje wnikliwość

rozpoznania i idące za tym głębokie zrozumienie sensu

miejsca i tego, co czyni miejsce znakomitym

2

. Metoda

opiera się na subiektywnej punktacji oceniających, jednak

dobór kryteriów, ich ujednolicenie, a przede wszystkim

nastawienie na zagadnienia mające wpływ na kreowanie

działania miejsca – placemaking [3] (a nie jego formy –

projektu) – dają możliwość wszechstronnej i obiektywnej

oceny różnych typologii przestrzeni oraz ich porównania

[2, s. 40, 47].

Terminologia/stan badań

Nazwa beach bar, chociaż nie występuje w żadnym

słowniku, prawdopodobnie zrodziła się na Karaibach

i przeznaczona była przede wszystkim na określenie ba-

rów zlokalizowanych na plażach w popularnych waka-

cyjnych kurortach. Tradycyjna typologia beach barów

oprócz tego, że proponuje określoną ofertę usługową, po-

nad wszystko, jak pokazują to reklamy, konotuje w sobie

pewną specyczną, niepowtarzalną atmosferę, w oczywi-

sty sposób kojarzoną z gorącym klimatem oceanicznych

plaż [4]. Dzisiaj takie miejsca można znaleźć w wielu

zakątkach świata od Nowego Jorku po Tokio. Stopnio-

wo, siłą procesów globalizacyjnych pojawiły się również

w miastach takich jak Wrocław, odpowiednio dostosowa-

ne do lokalizacji, a raczej kreatywności i zasobności ich

właścicieli. W terminologii lokalnej, co pokazuje lektura

artykułów prasowych

3

, beach bary przywykło się nazy-

wać „plażami”, ponieważ we wszystkich tych miejscach

pojawia się jakaś forma plaży (denicja w: [6]). Denicja

wskazuje na restauracje lub bary skrzyżowane z plażami

miejskimi. Są one zarządzane jako obiekty prywatne, jed-

nak ich przestrzeń jest otwarta dla wszystkich [7].

Beach bary, szczególnie w Polsce, nie są na razie przed -

miotem opracowań naukowych. Najbardziej zbliżone te ma-

1

Przestrzenie przebywania ludzi, pełne nieoczywistości, wymaga-

ją, jak pisze A. Rumińska, […] w myśl geertzowskiego interpretacjoni-

zmu – poszukiwania gęstych opisów rzeczywistości, pozycji zaangażo-

wanego słuchacza [tu: obserwatora] [1, s. 36].

2

Wyznacznikiem znakomitego miejsca jest dla nich uznanie go

przez ludzi za „bezpieczne”, „interesujące”, „urocze”, „przyciągające”,

godne ponownego odwiedzenia [2, s. 24, 41].

3

Na przykład teksty w lokalnym wydaniu „Gazety Wyborczej” [5].

description

1

– here in relation to beach bar space as a cer-

tain “unobviousness” of urban spaces. The main refer-

ence plane for this observation was provided by decades

of design and implementation practice of the American

non-prot organization “Project for Public Spaces” (PPS)

[2], which aims at multi-dimensional operation of public

spaces. Particularly important were criteria developed in

the Place Diagram [2, p. 92]. The approach proposed by

PPS is characterized by insightful recognition and hence

a deep understanding of the meaning of a place, includ-

ing what makes a place excellent

2

. The method is based

on evaluators’ subjective scoring. However, the selection

of criteria, their unication and, above all, their focus on

issues that have an inuence on creating the operation

of a place – placemaking [3] (and not its form – project),

allow to evaluate and compare dierent space typologies

in a comprehensive and objective way [2, p. 40, 47].

Terminology/state of research

The name beach bar, although it does not appear in any

dictionary, was probably born in the Caribbean and was

primarily intended to describe bars located on beaches in

popular holiday resorts. Apart from suggesting a specic

service oer, the traditional typology of beach bars pri-

marily connotes a special, unique atmosphere, obviously

associated with the hot climate of oceanic beaches [4].

This is evidenced by advertisements. Today such places

can be found in many corners of the world from New York

to Tokyo. Gradually, the power of globalization processes

has permeated to cities such as Wrocław, where beach bars

have been accordingly adapted to the location, or rather the

creativity and wealth of their owners. In local terminolo-

gy, as press articles

3

prove it, beach bars are customarily

called “beaches” because all these places feature a kind of

beach (denition in: [6]). The denition refers to restau-

rants or bars combined with urban beaches. They are man-

aged as private facilities, but their space is open to all [7].

Beach bars, especially in Poland, have not yet been the

subject of scientic studies. The most similar subject mat-

ter is the study of urban beaches conducted in terms of

their quality of use, preferences of people using them, as

well as problems with accessibility and exclusion

4

.

Wrocław beach bars

Being a peripheral city Wrocław needed a lot of time

to have such places opened – there was a certain resis-

tance related to the emergence of beach bars. The rst

1

The spaces for human occupancy, full of unobviousness, require,

as A. Rumińska writes, […] according to Geertz’s interpretationism

– the search for dense descriptions of reality, the position of an engaged

listener [here: an observer] [1, p. 36].

2

The marker of an excellent place is for them to consider it to be

“safe”, “interesting”, “charming”, “attractive”, worthy of visiting again

[2, p. 24, 41].

3

For example, texts in the local edition of “Gazeta Wyborcza” [5].

4

The research concerns cities located by the sea/ocean, see, e.g.,

E. Roca and M. Villares, Public perceptions for evaluating beach quality

in urban and semi-natural environments [8].

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 95

tycznie są badania plaż miejskich prowadzone pod kątem

ich jakości użytkowej, preferencji korzystających z nich

ludzi, a także problemów z dostępnością i wykluczenia

4

.

Wrocławskie beach bary

Wrocław jako miasto peryferyjne długo nie mógł się

doczekać takich miejsc – plaże (beach bary) pojawia-

ły się z oporami. Pierwsza – „Cocco beach” – powstała

w 2008 r. na szczycie Wzgórza Partyzantów, które leży

w ciągu Bulwaru Śródmiejskiego, wzdłuż fosy miejskiej.

Usytuowana w romantycznej oprawie neoklasycystycz-

nej zabudowy Bastionu Piaskowego była bardzo bogato

zaaranżowana i wyposażona. W 2010 r. na cyplu w roz-

widleniu głównego koryta rzeki i kanału Starej Odry, na

tyłach ogrodu zoologicznego powstała pierwsza plaża nad

rzeką – „Kafe Plaża San Miguel”. Od 2010 do 2013 r.

funkcjonowała plaża trawiasta z leżakami „Kafe Szalet”

u podnóża Bastionu Ceglarskiego, obok budynku Aka-

demii Sztuk Pięknych. Co najmniej od 2010 r., cyklicz-

nie każdego roku na półtora tygodnia, w ramach wyda-

rzeń towarzyszących Międzynarodowemu Festiwalowi

Filmo wemu „Nowe Horyzonty” organizowana jest plaża

piaskowa z leżakami na placu Solnym. Począwszy od

2014 r., co roku, w ramach „Jarmarku Świętojańskiego”

powstaje również plaża piaskowa na Rynku, przy prę-

gierzu. W 2015 r. przez dwa sezony działała plaża przy

kładce Zwierzynieckiej, od strony tylnego wejścia do zoo,

w miejscu jednego z przystanków kursującego po Odrze

tramwaju wodnego. Miejsce zniknęło prawdopodobnie

z powodu konkurencji oddalonych o mniej więcej 250 m

plaż na cyplu

5

.

W 2016 r., po zakończeniu prac przy nadbrzeżach, po-

jawiły się dwa pierwsze miejsca o charakterze chillouto-

wym, które niejako wyznaczyły kierunek, a także standard

następnych wrocławskich beach barów. Pierwszym był

„ZaZoo Beach Bar”. Ulokowano go na nowym, murowa-

nym nadbrzeżu, w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca zaj-

mowanego wcześniej przez „Kafe Plaża San Miguel”, na

którym w roku 2018 rozbudowano infrastrukturę (wiaty

i miejsca dla przyczep z jedzeniem). Drugim był „Odra-

-Pany” otwarty w miejscu po byłych koszarach policji na

wyspie Kępa Mieszczańska – oddalony około 750 m od

Rynku. Inną propozycją z tego roku był plenerowy „Prze-

strzeń Pub” na zadrzewionej działce przyległej do terenów

sportowych przy Stadionie Olimpijskim, przy skrzyżowa-

niu ul. Paderewskiego i Mickiewicza. W tym samym roku

pojawiła się również, na jeden sezon, mała plaża przy

restauracji KFC na Dworcu Głównym. W 2017 r. otwar-

to cztery kolejne beach bary: „Formę Płynną” przy Wy-

brzeżu Wyspiańskiego, obok Bulwaru Politechniki, „Ba-

sen Beach Bar” przy moście Trzebnickim, „Starą Odrę”

– również przy tym moście, po drugiej stronie rzeki, przy

ul. Zawalnej, oraz największy w Polsce „HotSpot! Beach

Bar” przy ul. Wejherowskiej, obok kąpieliska „Orbita”.

4

Badania dotyczą miast położonych nad morzem/oceanem, zob.

np. E. Roca i M.Villares, Public perceptions for evaluating beach quality

in urban and semi-natural environments [8].

5

Chodzi o „ZaZoo Beach Bar”.

one – “Cocco beach” was created in 2008 at the top of

Wzgórze Partyzantów, which is located in the central part

of Śródmiejski Boulevard, along the city moat. Situated

in the romantic setting of neoclassical buildings form-

ing Piaskowy Bastion, it was very richly arranged and

equipped. In 2010, on a foreland at the fork of the main

river bed and the Old Oder Canal, at the back of the Zoo,

the rst beach on the river – “Kafe Plaża

5

San Miguel”

was created. From 2010 to 2013, there was a grass beach

with deck chairs “Kafe Szalet”

6

at the foot of the Ceglany

Bastion, next to the Academy of Fine Arts building. At

least since 2010, every year for a week and a half, a sand

beach with sun loungers on Solny Square is organised

as part of the events accompanying the “New Horizons”

International Film Festival. Starting from 2014, every

year, as part of the “St. John’s Fair”, a sand beach is also

created on Main Market, next to the pillory. In 2015,

for two seasons there was a beach by the Zwierzyniec-

ka footbridge, from the back entrance to the zoo, where

a stop of the water tram running on Oder was located.

The place probably disappeared due to the competition

from beaches on the foreland, which were approximately

250 m away

7

.

In 2016, after construction work at the waterfront was

completed, the rst two chillout spots appeared. In a way

they set the direction and standard for the next Wrocław

beach bars. The rst one was “ZaZoo Beach Bar”

8

. It was

located on the new, brick waterfront, in the immediate vi-

cinity of the place previously occupied by “Kafe Plaża San

Miguel”, where in 2018 the infrastructure was expanded

(to include shelters and places for food trucks). The sec-

ond was the “Odra-Pany”

9

opened in the place formerly

occupied by police barracks on the Kępa Mieszczańska

island – about 750 m from the Main Market Square. An-

other oer dating from the same year was the open-air

“Przestrzeń Pub” on a wooded plot adjacent to the sports

grounds at the Olympic Stadium, at the intersection of Pa-

derewskiego and Mickiewicza streets. In the same year

and only for one season, a small beach by the KFC restau-

rant at the main station was opened. In 2017, four more

beach bars were opened: “Forma Płynna”

10

at Wybrzeże

Wyspiańskiego Street, next to the University of Technol-

ogy Boulevard, “Basen

11

Beach Bar” at the Trzebnicki

Bridge, “Stara Odra”

12

– also at this bridge, on the other

side of the river, at Zawalna Street, and the Poland’s-larg-

est “HotSpot! Beach Bar” at Wejherowska Street, next to

the “Orbita” swimming pool.

In 2018, seven more spots of this kind were created.

They were: “Prosto z Mostu”

13

beach bar at the Warszaw-

skie Bridges, “OpatoVice Beach Bar” at the footbridge to

5

In Polish: beach.

6

In Polish: public toilet.

7

It’s about the “ZaZoo Beach Bar”.

8

Literally: behind the Zoo.

9

Dicult to translate wordplay: “Odra” – river and pany – mas-

ters/bosses, ”odrapany” means scratched/shabby.

10

Literally: liquid form.

11

In Polish: swimming pool.

12

Literally: Old Oder.

13

Literally: streight from the bridge.

96 Dariusz Dziubiński

W 2018 r. powstało siedem kolejnych takich miejsc.

Były to: „Prosto z Mostu” beach bar przy mostach War-

szawskich, „OpatoVice Beach Bar” przy kładce na Wy-

spę Opatowicką, „Wyspa Tamka”, „Słodowa Beach Bar”

przy kładce na Wyspę Słodową, obok hotelu „Plaza”, oraz

„Przystań Odrana” na Bulwarze Politechniki. Dwa z tych

siedmiu powstały z dala od rzeki – „Ovo Beach Bar”

na dziedzińcu budynku „Ovo”, oraz leśna plaża „FoRest

Bar” w parku Skowronim przy ul. Kamiennej. Do po-

wstałych w tym roku można też zaliczyć piaskową plażę

na pływającej barce-kawiarni przy południowym brzegu

Wyspy Słodowej. Łącznie z powstałymi wcześniej w ca-

łym mieście było wówczas 12 beach barów (nie licząc

„Ovo Beach Bar”, jako plaży przy restauracji).

Obserwacja/ewaluacja

W badaniach wrocławskich beach barów skoncentro-

wano się na ich ofercie usługowej, rodzaju wyposażenia,

na formach aktywności ludzi tam przebywających, ina-

czej mówiąc – na możliwościach, jakie dają użytkowni-

kom. Zgodnie z podejściem PPS ocena prowadzona była

w czterech sekcjach: dostępność i połączenia, komfort

i wizerunek, funkcja i działanie oraz wartość społecz-

na. Ponieważ badania nastawione były na ewaluację

ogólnego charakteru miejsc, a nie na dokładną ocenę

konieczną do transformacji, przyjęte kryteria dla ewa-

luacji wartościowane były w trójstopniowej skali: „X”

kryterium spełnione w dużym stopniu, „O” – w małym

stopniu, „–” brak

6

. Nie zostało uwzględnione dokładne

zliczanie liczby użytkowników i tworzenie map beha-

wioralnych. Tabele kryteriów zostały skorygowane i uzu-

pełnione w początkowym okresie badań, odpowiednio

do poczynionych obserwacji i wstępnej ewaluacji cha-

rakteru i specyki miejsc. Metoda została uszczegóło-

wiona przez wyłonienie grup kryteriów wspólnych dla

wszystkich miejsc. Pozwoliły one bardziej precyzyjnie

opisać i porównać poszczególne miejsca, a także zaob-

serwować regularności odnoszące się do ich położenia,

funkcji, aranżacji/jakości i charakteru. W konsekwencji

analiza wszystkich beach barów, a zwłaszcza zaintereso-

wania nimi (liczba użytkowników), dała sposobność do

oceny czynników decydujących o atrakcyjności poszcze-

gólnych miejsc

7

. Badania prowadzone były od maja do

października 2018 r., we wszystkich dniach tygodnia, ze

szczególnym uwzględnieniem weekendów, o różnych

porach dnia. Badaniami objęto 12 miejsc, tj. wszystkie

wrocławskie beach bary istniejące w tym roku. Wyniki

zostały podane w tabelach 1–4.

6

PPS w formularzu obserwacji miejsca proponuje czterostopnio-

wą skalę oceny od 1 do 4, gdzie 1 to dobry, 4 słaby (w przyjętej ska-

li oceny wartości: 1–2 odpowiadają symbolowi „O”, a 3–4 „X”), przy

czym wartości środkowe 2–3 były korygowane w zaokrągleniu, odpo-

wiednio w dół lub w górę [2, s. 133].

7

Liczbę użytkowników określono metodą oceny uśrednionej po-

legającej na ankietyzacji dużej liczby obserwatorów, co pozwoliło na

wyodrębnienie miejsc najbardziej i najmniej popularnych odpowiednio

do pory dnia, tygodnia i również miesiąca. Wyniki przedstawiono w ta-

beli 4 – wartość społeczna.

Opatowicka Island, “Wyspa

14

Tamka”, “Słodowa Beach

Bar” at the footbridge to Słodowa Island, next to Pla-

za Hotel, and “Przystań Odrana”

15

on the University of

Technology Boulevard. Two of these seven were built

away from the river – “Ovo Beach Bar” in the courtyard

of the “Ovo” hotel, and the forest beach “FoRest Bar”

in Skowroni Park on Kamienna Street. The sand beach

on the oating café barge on the southern shore of the

Słodowa Island can also be included among those created

over that year. In total, there were 12 beach bars opened

earlier in the whole city (not counting “Ovo Beach Bar” as

the beach by the restaurant).

Observation/evaluation

The research of the Wrocław beach bars focused on

their service oer, type of equipment, forms of activity

that people staying there undertake, in other words – on

possibilities they oered to users. According to the PPS

approach, the evaluation was conducted in four sec-

tions: availability and transport connections, comfort

and image, function and operation as well as social val-

ue. Since the research was aimed at evaluating a general

character of places rather than at an exact assessment

necessary for their transformation, the adopted evalu-

ation criteria were valued on a three-stage scale: “X”

the criterion was met to a large extent, “O” the criterion

met to a small extent, “–” the criterion was missing

16

.

An accurate counting of user number and creation of

behavioural maps were not taken into account. Tables

of the analysed criteria were corrected and supplement-

ed in the initial period of the study, according to ob-

servations made, including the preliminary evaluation

of the nature and specicity of places. The method was

further specied by selecting groups of criteria com-

mon for all places. They allowed for a more precise de-

scription and comparison of individual places, as well

as for observing regularities relating to their location,

function, arrangement/quality and character. As a result,

the analysis of all beach bars, and especially the interest

they attracted (the number of users), gave an opportu-

nity to assess factors determining the attractiveness of

individual places

17

. The research was conducted from

May to October 2018, on all week days, with particular

emphasis on weekends, at dierent times of day. The

survey covered 12 places, i.e. all beach bars in Wrocław

existing in that year (not counting “Ovo Beach Bar”, as

a beach adjacent to a restaurant). The results are given

in Tables 1–4.

14

In Polish: Island.

15

Wordplay: Odra – river, od rana – from morning.

16

PPS in the form of place observation proposes a four grade scale

from 1 to 4, where 1 is good, 4 is weak (in the accepted grade scale

values: 1–2 correspond to “O” and 3–4 to “X”), with middle values 2–3

being corrected in rounding down or up respectively [2, p. 133].

17

The number of users was determined by means of an aver-

age-based evaluation method, which involved surveying a large number

of observers, making it possible to identify the most and least popular

places according to the time of day, week and also month. The results are

presented in Table 4 – social value.

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 97

Lokalizacja/miejsca

Pierwszą składową oceny było lokalizacyjne zagadnie-

nie DOSTĘPNOŚCI [2, s. 98]. Analizując tę sekcję, oce-

niono położenie w mieście, relacje z innymi elementami

oraz możliwości komunikacyjne, co pokrywa się z pod-

stawowymi pytaniami sformułowanymi w formularzu

PPS. Wyniki zostały zebrane w tabeli 1.

Omawiane miejsca odnajdujemy najczęściej przy mo-

stach, kładkach dla pieszych przez rzekę lub pomiędzy

nimi. Oczywiście większość beach barów, ze względu na

nazwę i model biznesowy, usytuowano nad rzeką i tyl-

ko dwa (nie licząc tych okazjonalnych) położone są przy

dużych skrzyżowaniach

8

. Lokalizacje są tak wybrane, że

w większości przypadków można do nich łatwo dotrzeć

środkami transportu publicznego (promień dojścia 350–

650 m), do wszystkich łatwo dojechać rowerem. Również

dojazd do nich samochodem osobowym jest możliwy,

ale parking dostępny jest tylko w czterech miejscach. Do

dwóch beach barów można przypłynąć statkiem, do paru

łodzią i/lub kajakiem.

Podczas badań zaobserwowano, że w celu pozyska-

nia klientów właściciele stosują różnorodne strategie

lokalizacyjne, ale niewątpliwie wygrywają miejsca poło-

żone blisko centrum i w rejonie uczelni wyższych, a tak-

że w sąsiedztwie dużych osiedli mieszkaniowych. Przy

czym te pierwsze budzą zainteresowanie użytkowników

z różnych rejonów miasta, a te drugie mają oddziały-

wanie bardziej lokalne. Duże znaczenie mają też beach

bary o mocnych, indywidualnych cechach charakte-

rystycznych, jak „Forma Płynna”, powstałe w miejscach

już wcześniej atrakcyjnych i te w rozpoznawalnym kon-

tekście urbanistycznym

9

. Niektóre korzystają z położo-

nych w sąsiedztwie publicznych urządzeń sportowych

(boiska, baseny), chociaż nie jest to cecha tylko im

przynależna

10

.

Istotnym kryterium oceny wpływającym na dostęp-

ność i otwartość przestrzeni był też sposób wydzielenia/

ogrodzenia. Ogrodzenia, szczególnie te w formie paneli

z siatki, pojawiają się wszędzie tam, gdzie brakuje na-

turalnych granic, a właściciele chcą mocno zaznaczać

swój teren i tam gdzie wymagają tego względy bezpie-

czeństwa, np. ze względu na bliskość ulicy

11

. Zdecydo-

wanie ogrodzenia są elementem nielubianym, chociaż

w miejscach o rozbudowanej ofercie nie wydają się prze-

szkadzać, a w wydzielonych strefach wypoczynku (np.

basen) są jak najbardziej celowe. Jednak dla użytkow-

ników istotne jest poczucie nieskrępowania, swobody –

otwartości, a najatrakcyjniejsze miejsca to te o naturalnej,

8

Są to „Przestrzeń Pub” i „FoRest Bar”.

9

Takimi są beach bary związane z bulwarem Politechniki oraz

„Wyspa Tamka”, a wcześniej, nieistniejący już „Odra-Pany”.

10

Na przykład, „HotSpot! Beach Bar” sąsiaduje też z dużym

kompleksem basenów (basen „Orbita” przy ul. Wejherowskiej), a mały

„OpatoVice Beach Bar” przy kładce na Wyspę Opatowicką, gdzie od lat

funkcjonuje park linowy. Podobnie „Forma Płynna” i „Przystań Odrana”

przy bulwarze Politechniki.

11

Ogrodzenia najbardziej eksponowane są w „Prosto z Mostu”

i „Słodowa Beach Bar”.

Location/sites

The rst component of the assessment was localization

in reference to ACCESSIBILITY [2, p. 98]. This section

focused on examining and assessing the location in the

city, relations with other elements and transport options,

which coincides with basic questions formulated in the

PPS form. The results were collected in Table 1.

These places are usually found by bridges, footbridges

across the river or between them. Obviously, due to their

name and business model most beach bars are located on

the river and only two (with the exception of occasional

ones) are located at large crossroads

18

. In most cases lo-

calisation is selected in a way allowing for being easily

reached by public transport (350–650 m access radius),

all of them are easily accessible by bike. They can also

be reached by car, but parking is only available in four

locations. Two beach bars can be reached by boat, a few

by boat and/or kayak.

During the research it was observed that owners apply

various location strategies to attract clients. Undoubtedly,

however, places located close to the centre, within uni-

versity areas and in the vicinity of large housing estates

are most successful. The former attract interest of users

from dierent parts of the city and the latter have a more

local impact. Beach bars featuring strong, individual char-

acteristics, such as “Forma Płynna” gain particular signi-

cance, especially when created in places already attractive

for the public and in a recognisable urban context

19

. Two

located at crossroads use public sports facilities (pitches,

swimming pools) located in the vicinity, although this is

not just a feature that belongs to them

20

.

An important evaluation criterion aecting accessibil-

ity and openness of a space was also the way in which

it was fenced. Fences, especially those in the form of

mesh panels, appear everywhere where there are no na-

tural boundaries, and owners want to strongly mark their

area, and where safety reasons require it, e.g. due to the

proximity of the street

21

. Denitely fences are a disliked

element, although in places with an extensive oer they

do not seem to bother, and in separate rest areas (e.g.

a swimming pool) they are rather crucial. However, for

users it is important to feel free, free – open, thus the

most attractive places are those with a natural and inti-

mate scenery

22

. The situation is dierent for new, large

beach bars with a very extensive oer, where quality

18

These are “Przestrzeń Pub” and “FoRest Bar”.

19

Such are the beach bars associated with the University of Tech-

nology Boulevard and “Wyspa Tamka”, and the previously non-existent

“Odra-Pany”.

20

For example, “HotSpot! Beach Bar” is also adjacent to a large

swimming pool complex (the “Orbita” swimming pool on Wejherows-

ka Street), and the small “OpatoVice Beach Bar” at the footbridge on

Opatowicka Island, where a rope park has been operating for years.

Similarly, “Forma Płynna” and “Przystań Odrana” at the University of

Technology Boulevard.

21

The fences are most exposed in “Prosto z Mostu” and “Słodowa

Beach Bar”.

22

Such a place is the “Forma Płynna” as well as the “OpatoVice

Beach Bar” and to some extent the “Wyspa Tamka”.

98 Dariusz Dziubiński

Zagadnienia

Issue

Kryteria oceny

Evaluation criteria

ZaZoo Beach Bar

Forma Płynna

Basen Beach Bar

Stara Odra

HotSpot! Beach Bar

Przestrzeń Pub

Prosto z Mostu

OpatoVice Beach Bar

Przystań Odrana

Wyspa Tamka

Słodowa Beach Bar

FoRest Bar

Położenie

Location

przy moście

by a bridge

– – X X X nd X – – O – nd

przy kładce/kolejce linowej

at a footbridge/cableway

X X – – – nd – X X – X nd

pomiędzy mostami

between bridges

X X – – – nd – – – X X nd

przy ulicy/skrzyżowaniu

on a street/junction

– O – O – X – – O O X X

Dojazd/dojście

Access

dojazd komunikacją publiczną

public transport

O O X X O X O O O O X X

dopłynięcie statkiem, łodzią lub kajakiem

to get by ship, boat or kayak

X X O O O – O X X – – –

dojście piesze/dojazd rowerem

walking/cycling

X X X X X X X X X X X X

parking/parking lot – X O O X – O X X O X X

Widoczność

Visibility

z daleka/from afar X – X X O O X O O X O O

od strony wody

on the water side

X X X X X nd X O X X – nd

z drogi doprowadzającej

from the lead road

X X X X O X X X X O O O

Tradycja miejsca

Site tradition

indywidualne cechy charakterystyczne

individual characteristics

O X X – O O X O O O – O

w miejscu wcześniej atrakcyjnym

in a previously attractive place

X – O X O – O – X X – –

w rozpoznawalnym kontekście

in a recognizable context

X X O X X O X O X X O O

Zasoby ludzkie

Human resources

bliskość centrum

proximity to the city center

O O O O – – O – O X X O

sąsiedztwo dużych osiedli mieszkaniowych

proximity to large housing estates

– – X X X O X O – – – X

sąsiedztwo uczelni wyższych lub akademików

proximity to universities or dormitories

X X – – – O – – X X X O

Atrakcje

Atractions

funkcje usługowe/ gastronomia w pobliżu

services/food facilities nearby

O O O O – – – – O O X –

tereny sportowo-rekreacyjne

sports and recreation areas

– X – – X X – – X – – –

duże kumulacje przestrzeni/obiektów

przyciągających ludzi

large accumulation of space/objects

attracting people

X X – O O – – – X X X O

Relacja z wodą

Relation to water

dostęp wody na zbliżonym poziomie

water access at a similar level

X X X X X nd X O X – – nd

wysokie, murowane nadbrzeże

high stone wall

O – – – – nd – X – X – nd

rzeka w zasięgu wzroku

river in sight

X X X X X nd X X X X – nd

Tabela 1. Dostępność i widoczność (oprac. D. Dziubiński)

Table 1. Accessibility and visibility (by D. Dziubiński)

kryteria oceny: „X” w dużym stopniu, „O” w małym stopniu, „–” brak, nd – nie dotyczy

evaluation criteria: “X” to a large extent, “O” to a small extent, “–” missing, nd – not applicable

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 99

intymnej scenerii

12

. Inaczej jest w nowych, dużych beach

barach z bardzo rozbudowaną ofertą, gdzie jakość staje

się mniej istotna od samej chęci przyciągnięcia większej

liczby osób

13

.

Ważnym kryterium badanym przez PPS w tej sekcji

jest również WIDOCZNOŚĆ. Dostrzeżenie miejsca z ze-

wnątrz, np. z mostu/ulicy, chociaż wpływa na rozpozna-

walność i pomaga w naprowadzeniu, nie wydaje się mieć

dużego znaczenia dla jego popularności. Przeciwnie,

miejsca całkowicie niewidoczne dla obserwatorów z ze-

wnątrz, intymne cieszą się nawet większym zainteresowa-

niem, a niektóre wręcz są kultowe

14

, co pozwala domnie-

mać, że strategia „ukrywania” jest decydującą o wartości

miejsca. Takie rozwiązanie występuje przede wszystkim

w miejscach położonych przy głównym korycie rzeki, te

leżące przy kanałach rzeki, a tym samym bardziej na ze-

wnątrz strefy śródmiejskiej, są bardziej odsłonięte. W ta-

kich przypadkach dużą rolę grają wyeksponowane, atrak-

cyjne elementy programowe, jak np. basen lub elementy

symboliczne

15

.

Trzeba też podkreślić, że lokalnie, oprócz widoczności

wizualnej, na potencjalnych klientów oddziałuje również

audiosfera (rytmiczna muzyka i odgłosy zabawy) i sfera

zapachowa (ogień, grill), jednak ich wpływ, bez specjali-

stycznych badań, trudno obiektywnie ocenić.

Wygląd/wrażenia

Druga sekcja odnosząca się do WIZERUNKU [2, s. 96]

miejsc w dużej mierze uwarunkowana przez organizację

przestrzeni i formę beach barów oraz wyposażenia i ele-

mentów terenu kształtujących wygląd i wpływających na

wrażenia została pokazana w tabeli 2.

Zebrane dane pozwalają wysnuć wniosek, że bardzo

duży wpływ na popularność beach barów, a tym samym

ich atrakcyjność, ma nowa typologia przestrzeni połą-

czona z omówionymi już szczególnymi cechami genius

loci. Na plan pierwszy wysuwają się niewątpliwie miejsca

o wyraźnie odmiennej organizacji i oprawie przestrzen-

nej, uwzględniającej charakter lokalizacji i samych ba-

rów. W jednym przypadku będzie to naturalny zagajnik,

a w innym poddana recyklingowi nieużytkowana działka,

oba oferujące niepowtarzalną, wysoce indywidualną prze-

strzeń przebywania. Podobny charakter mają beach bary

w parkach wykorzystujące efekt przebywania w naturze,

ale mankamentem jest tu sąsiedztwo głównych ulic. Nowo

powstałe beach bary, szczególnie te z dala od centrum,

mimo formalnej odmienności upodabniają się do siebie

sztywno zdeniowanymi na planie prostokąta, ogrodzo-

nymi płotem układami. Niezależnie od ukształtowania,

organizacja przestrzeni z reguły jest czytelna, bazuje na

12

Miejscem takim jest „Forma Płynna”, a także „OpatoVice Beach

Bar” i do pewnego stopnia „Wyspa Tamka”.

13

Są to przede wszystkim „Prosto z Mostu” i największy „Hot-

Spot! Beach Bar”.

14

Na pewno za takie można uznać „Formę Płynną”, „Wyspę Tam-

kę” i „Odra-Pany”.

15

W „Prosto z Mostu” jest to basen, a przy „HotSpot! Beach Bar”

drewniana instalacja/rzeźba.

becomes less important than just the desire to attract

more people

23

.

Another important criterion examined by PPS in this sec-

tion is also VISIBILITY. The perception of a site from out-

side, e.g. from a bridge/street, although it aects recognition

and helps to guide, does not seem to be of great importance

to its popularity. On the contrary, places that are intimate

and completely invisible to the outside world are even more

popular, and some are even iconic

24

, which suggests that

the “hiding” strategy is decisive for the value of the place.

This solution is applied primarily for places located near the

main riverbed, as those lying near river canals and thus more

outside the inner city zone, are more exposed. In such cases,

exposed, attractive programme elements, such as a swim-

ming pool or symbolic elements

25

, play an important role.

Notably, at the local level, apart from visual visibility,

potential customers are also aected by the audiosphere

(rhythmic music and fun sounds) and the smell (re, bar-

becue), but it is dicult to assess their impact objectively

without specialized research.

Appearance/impression

The second section relating to IMAGE [2, p. 96] of sites

is largely determined by spatial layout and the form of

beach bars, their equipment and elements of the site that

shape the appearance, thus aecting the impressions. This

is presented in Table 2.

The collected data allow us to conclude that popular-

ity of beach bars, and thus their attractiveness, is largely

inuenced by the new typology of space combined with

the special features of genius loci discussed above. The

places with a clearly distinct organizational and spatial

setting, which allow for the character of the location and

the bars themselves, undoubtedly come to the fore. In one

case it can be a natural grove, while in another a recycled

unused plot, both oering a unique, highly individual

leisure space. Beach bars situated in parks that benet

from the eect of being in nature have a similar character,

however their disadvantage is the vicinity of main streets.

Newly created beach bars, especially those far away from

the city center, despite their formal otherness, all look

alike other with their rigidly dened, fenced rectangular

layouts. Regardless of the shape, the spatial layout is usu-

ally easily readible, based on a rigorous division (usually

wooden paths) into clear, more or less orderly zones lled

with dierent furniture for sitting and/or lying.

The aesthetics of beach bars is simple, frugal, based on

a similar, repeatable stylistics, drawing from the original

and transformed into urban fashion

26

. In some places the

23

These are primarily “Prosto z Mostu” and the largest “HotSpot!

Beach Bar”.

24

Certainly, “Forma Płynna”, “Wyspa Tamka” and “Odra-Pany”

can be considered as such.

25

In “Prosto z Mostu” it is a pool, and in “HotSpot! Beach Bar”

a wooden installation/sculpture.

26

The space is dominated by bars made of containers, white sails

as canopies and umbrellas. In addition, wooden terraces and footbridges

and materials such as raw wood, OSB.

100 Dariusz Dziubiński

Zagadnienia

Issue

Kryteria oceny

Evaluation criteria

ZaZoo Beach Bar

Forma Płynna

Basen Beach Bar

Stara Odra

HotSpot! Beach Bar

Przestrzeń Pub

Prosto z Mostu

OpatoVice Beach Bar

Przystań Odrana

Wyspa Tamka

Słodowa Beach Bar

FoRest Bar

Charakter przestrzeni

Character of space

łąka

meadow

O X X X X – X X O – – O

zagajnik

copse

– X – – – – – O – – – –

teren zabudowany

built-up area

– – – – – O – – O X X –

park/park – – – – – X – – – O – X

Wrażenie

Impression

czystość/porządek

purity/sig

X X X X X O X X X O X X

design/design O X O O O O X O X O O O

„gospodarska ręka”

“farm hand”

O X – O X O X O O – O O

„swojskość”

“homeliness”

O X O O – X – O – O – –

Bezpieczeństwo

Safety

ogrodzenie/granice

fence/borders

O O O O O X X – O O X –

wyznaczone wejście

designated entrance

O X X O O X X – O O X O

ochrona/kontrola

protection/control

– – – – O – X – – – O –

Terytorium

Territory

rozpoznawalne otoczenie

recognizable environment

X X O O O O O O X X O O

czytelna organizacja

legible organization a variety of places

X O O O X O X O O – X X

strefowanie

zoning

X X O O X O X O O O X X

różnorodność miejsc

a variety of places

X X O O X O X O O O O O

Posadzka

Flooring

piasek

sand

X X O O X O X O O O O –

trawa

grass

O X – – O X O O X O – O

kora

bark

– O – – – – O – – – – X

tarasy

terraces

O O – O X O X – – – O O

Dach

Roof

parasole

umbrellas

O O O X X O X O O – X O

żagle płócienne

canvas sails

– O X O O X – – O – – –

wiaty

sheds

X O O O – – O O – – O X

Zieleń

Greenery

drzewa wysokie

tall trees

– – – – – X – – O X – X

drzewa średniowysokie/niskie

medium-high/low trees

– X – – – O – O O – O –

drzewa w doniczkach

trees in pots

– – – – X – X – X – X –

ogród

garden

– X – – – O – – – – O –

Tabela 2. Wizerunek i komfort (oprac. D. Dziubiński)

Table 2. Image and comfort (by D. Dziubiński)

kryteria oceny: „X” w dużym stopniu, „O” w małym stopniu, „–” brak

evaluation criteria: “X” to a large extent, “O” to a small extent, “–” missing

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 101

rygorystycznym podziale (zwykle drewnianymi ścieżka-

mi) na wyraźne, bardziej lub mniej uporządko wane strefy

wypełnione różnymi meblami do siedzenia i/lub leżenia.

Estetyka beach barów jest prosta, oszczędna, oparta

na podobnej, powtarzalnej stylistyce czerpiącej z pierwo-

wzoru, przetworzonej na modłę miejską

16

. W niektórych

miejscach stylizacja wzorowana jest na lokalizacjach eg-

zotycznych

17

. Ogólnie wystrój jest uproszczony, surowy,

zahaczający o kicz, jednak design zawsze odwołuje się do

popkulturowych wyobrażeń o beach barach.

Niezmiernie ważnym czynnikiem wpływającym na wi-

zerunek jest, nieczęsta co prawda, gospodarska, jak moż-

na by nazwać, dbałość o teren i elementy otoczenia, co

wprowadza atmosferę spokoju, swojskości i czyni miej-

sce jeszcze bardziej malowniczym – nie-miejskim

18

.

Ważnym zagadnieniem w tej sekcji jest również KOM-

FORT

, odnoszący się do kwestii porządku i bezpieczeń-

stwa. Porządek jest tutaj dlatego problematyczny, że beach

bary, przenoszące niejako z zasady w „wakacyjny” tryb

życia, starają się prezentować jako miejsca oderwane

od codziennej rzeczywistości, zapewniające swobodę

i przynajmniej pozorne odosobnienie, a tym samym miej-

sca bez nadmiernej kontroli. W niektórych lokalizacjach

cała stylizacja idzie w kierunku stworzenia przynajmniej

fragmentu „dzikości”, pozorów zaniedbania, braku inge-

rencji

19

. Jednak ten deklarowany programowo powierz-

chowny nieporządek nie stoi w sprzeczności z zachowa-

niem czystości

20

.

Bezpieczeństwo w każdym z miejsc jest zapewnione,

przy czym kontrola odbywa się jakby w tle – plaże są

ogrodzone, przynajmniej symbolicznie, oświetlone, jed-

nak nigdzie nie ma widocznych strażników ani kamer.

W omawianych przestrzeniach można wyodrębnić dwa

sposoby organizacji, które są wyraźnie powiązane z opi-

saną już stylizacją i ofertą. Pierwszy przypomina „kombi-

naty wypoczynkowe” przyjmujące formę podobną do ko-

mercyjnych plaż, gdzie wszystkie strefy i meble są mocno

uporządkowane, w rygorystycznych, prostokątnych ukła-

dach. Na drugim biegunie leży całkowicie swobodny typ

kształtowania przestrzeni, gdzie poszczególne elementy

wyposażenia są rozkładane bez widocznego (przynaj-

mniej na pierwszy rzut oka) porządku, z maksymalnym

wykorzystaniem (o ile na to pozwalają warunki) natural-

nego otoczenia. Bywa, że obydwa typy są łączone w celu

wprowadzenia różnorodności wyboru. Takie zlepianie kli-

matów przestrzennych czasami wygląda sztucznie i z po-

zoru nieciekawie, nieatrakcyjnie, jednak dla klientów

16

W przestrzeni dominują bary z kontenerów, białe żagle jako za-

daszenia i parasole. Do tego drewniane tarasy i kładki oraz materiały

takie jak surowe drewno, płyta OSB.

17

Na przykład „Basen Beach Bar”, gdzie wszystkie elementy mają

turkusowy kolor, dodatkowo pojawia się trzcina na dachu.

18

Taki indywidualny wkład widać jedynie w „Formie Płynnej”,

gdzie przy kamiennej ścianie nadbrzeża powstał ogród „domowy”

z kwiatami i warzywami.

19

Takie miejsca można znaleźć w: „Basen Beach Bar”, „HotSpot!

Beach Bar”, „OpatoVice Beach Bar”, „ZaZoo Beach Bar”.

20

Wszędzie są kosze na śmieci, prowadzona jest segregacja odpa-

dów. Toalety są zapewnione w odpowiedniej liczbie i są czyste, wyposa-

żone w wodę i środki do mycia rąk.

styling is modelled on exotic locations

27

. Generally, the de-

cor is simplied, austere, bordering on kitsch, however, the

design always refers to pop-cultural ideas about beach bars.

Although not very often, yet an extremely important

factor inuencing the image is a “homely” care for the

area and elements of the surrounding. It introduces an

atmosphere of serenity, homeliness and makes the place

even more picturesque – non-urban

28

.

An important issue in this section is also COMFORT

which addresses the issue of order and security. Therefore,

order can be a problematic aspect. Beach bars, which as

a matter of principle refer to a “holiday” lifestyle, try to

present themselves as places detached from everyday re-

ality, providing freedom and at least an apparent retreat,

and thus are places without excessive control. In some

sites, the whole stylization is oriented at creating at least

a fragment of “wildness”, the appearance of negligence

and a lack of interference

29

. However, this declared and

by policy supercial disorder is not contradictory to main-

taining tidiness

30

.

Safety is ensured in every place, while control is ex-

ercised as if in the background – the beaches are fenced,

at least symbolically, illuminated, but there are no visible

guards or cameras anywhere.

In these spaces two ways of organisation can be distin-

guished, which are clearly linked to their style and oer

described above. The rst one resembles “leisure combi-

nations” that take the form similar to commercial beach-

es, where all zones and furniture are distinctly arranged,

in rigorous, rectangular layouts. At the other extreme

there is a completely free type of space shaping, where

individual pieces of equipment are scattered without any

visible (at least at rst glance) order, with maximum use

(if conditions allow) of the natural surroundings. Some-

times both types are combined in order to introduce a va-

riety of choices. Such a combination of spatial climates

sometimes looks articial and apparently uninteresting

and unattractive. Yet, this does not seem to be an obsta-

cle for customers. In such cases, the observation reveals

quantitative disparities in the use of individual zones

31

.

Programme/activities

Due to the main objective of the research, the section

assessing FUNCTION and OPERATION (USES and ACTI-

VI TIES

) [2, p. 94] within the examined places was cru-

cial. It mainly refers to exploring the service oer, the

27

For example, the “Basen Beach Bar”, where all elements are tur-

quoise in colour, additionally reeds appear on the roof.

28

Such an individual contribution can only be seen in the “Forma

Płynna”, where a “home” garden with owers and vegetables was creat-

ed by the stone wall of the waterfront.

29

Such places can be found in: “Basen Beach Bar”, “HotSpot!

Beach Bar”, “OpatoVice Beach Bar”, “ZaZoo Beach Bar”.

30

There are waste bins everywhere and segregation of waste is

carried out. Toilets are provided in sucient number and are clean,

equipped with water and hand washing products.

31

For example, in “Prosto z Mostu” the garden zone is preferred,

and the beach with lodges (except during the weekend noon hours) is

not very popular.

102 Dariusz Dziubiński

wydaje się to nie stanowić przeszkody. Obserwacja ujaw-

nia w takich przypadkach dysproporcje ilościowe w użyt-

kowaniu poszczególnych stref

21

.

Program/aktywności

Ze względu na główny cel badania najważniejsza była

sekcja oceniająca DZIAŁANIE [2, s. 94] analizowanych

miejsc, co przede wszystkim sprowadza się do poznania

oferty usługowej oraz wyposażenia i wydarzeń, które tam

się odbywają. Wyniki zostały pokazane w tabeli 3.

Główne kryterium analizowane przez PPS w tej sekcji

wywołuje pytania na temat możliwych form aktywno-

ści: czy ludzie tam spacerują, jedzą, odpoczywają, grają

w szachy itp. W przypadku beach barów odpowiedź jest

jednoznacznie zadowalająca. W ich przestrzeni można

znaleźć różnorodną ofertę – jest mocno eksponowana,

wiadomo, co możemy uzyskać na miejscu. Organizowa-

ne są różne konsekwentnie planowane wydarzenia, a jed-

nocześnie wystrój przestrzeni z nimi współgra. Liczba

miejsc do siedzenia i leżenia jest satysfakcjonująca, a ich

wybór bardzo szeroki.

Wyposażenie i meble dobrano tak, żeby konkurując

z miejskimi barami, pubami, kawiarniami, móc się na ich

tle wyróżnić w warstwie użytkowej, a także symbolicznej.

Ta ostatnia wyrażana jest przez aranżację kojarzącą się

z latem, odpoczynkiem i również, a może przede wszyst-

kim, ze swobodą i wolnością. Istotnym elementem jest ar-

tykułowana w nazwie „plaża”. Parasole i płócienne żagle

pozwalają organizować przestrzeń w celu wyboru opcji

korzystania – opalanie, konsumpcja i/lub rozmowa.

Najważniejszymi meblami są te pasujące do letniego

okresu wakacyjnego. Przede wszystkim leżaki, które po-

zwalają na swobodę wyboru miejsca i zestawiania w do-

wolne konguracje, a także różne użytkowanie (leżenie/

siedzenie, opalanie/czytanie/konsumpcja). Zwykle jest ich

dostępna nieomal nieograniczona ilość (każdy może je

wziąć ze stosu). Dalej są to hamaki, pojawiające się szcze-

gólnie tam, gdzie są drzewa, ale również niezależne, na

stojakach. Są mniej liczne, ale bardzo pożądane – świetnie

wpisują się w symbolikę i klimat tych miejsc, podnosząc

ich wartość. Ponadto loże-platformy z zasłonami – stałe,

odosobnione miejsca spędzania czasu na plaży w małych

grupach. Pojawiają się rzadko, ale niezmiernie oddziałują

na wyobraźnię – przywołują klimat odległych plaż. Wyjąt-

kiem są strefy konsumpcji, gdzie używane są meble do tego

przeznaczone. W nowych realizacjach coraz wyraźniej-

szym trendem są odległe stylistycznie od wzoru beach baru

typowe stoliki z krzesłami z ogródków piwnych, a także

kanapy i stoliki z drewnianych palet. Te meble zmniejszają

dystans osób siedzących/pijących razem i są wygodniejsze

do ustawiania napojów i konsumpcji większych posiłków.

Miejsca są zacienione i – również, chociaż w mniejszym

stopniu – dają ochronę przed złą pogodą. Posadzka zwy-

kle jest utwardzona (deski, żwir, także kora), w strefach

21

Na przykład w „Prosto z Mostu” preferowana jest strefa ogród-

ka, a plaża z lożami (poza weekendowymi godzinami południowymi)

nie ma wielu chętnych.

equipment and events that take place there. The results are

shown in Table 3.

The main criterion analysed by PPS in this section rais-

es questions about possible forms of activity: do people

walk there, eat, rest, play chess, etc.? In case of beach bars

the answer is clearly satisfactory. These spots oer a va-

riety of choices – it is clearly visible, you know what you

can get on the spot. Various consistently planned events

are organized, while simultaneously the space decor har-

monises with them. The number of seating and reclining

places is satisfactory, and their choice is very wide.

To successfully compete with city bars, pubs and cafés,

equipment and furniture in beach bars were selected to

make them stand out from the crowd as regards their util-

ity and symbolic aspects. The latter is expressed by an

arrangement associated with summer, leisure and above

all ease and freedom. An important element is the “beach”

articulated in the name. Umbrellas and canvas sails allow

to organize the space to choose varied options for use

– sunbathing, consumption and/or conversation.

The summer holiday season furniture is essential there.

First of all sun loungers, which allow to choose a place

freely. They can be combined in any conguration and

used for dierent purposes (lying/sitting, sunbathing/

reading/eating and drinking). Usually an almost unlim-

ited number of them is available (everyone can get one

from the stack). Then, there are hammocks, appearing es-

pecially where there are trees, but also set up on stands

as a stand-alone equipment. They are less numerous, but

highly desired – they t perfectly into the symbolism and

climate of these places, thus increasing their value. In ad-

dition, the lodges-platforms with curtains – permanent,

secluded places to spend time on a beach in small groups.

They appear rarely, but they have an enormous impact on

imagination, as they evoke the climate of distant beaches.

The exception are consumption zones, where furniture is

used for this purpose. In new projects, typical beer garden

tables with chairs from beer gardens, as well as sofas and

tables made of wooden pallets, distant in style from the

beach bar pattern, are an increasingly clear trend. This fur-

niture reduces the distance between people siting/drinking

together and is more convenient for setting drinks and eat-

ing larger meals.

The places are shaded and provide protection against

bad weather, although to a lesser extent. The oor is usu-

ally hardened (planks, gravel and bark), while in the beach

areas it is usually sandy, except for two wooded spots.

Beaches often feature hearths in the form of steel plateaus,

where the sta or guests light a re.

The cultural oer relies on music – usually there are DJ

stands appearing by the beaches. The bars all have stag-

es where concerts, stand-ups and lms are shown in the

afternoon and night hours. The oer is supplemented by

book rentals/bookcrossing.

In the new beach bars the oer includes physical ac-

tivity options – beach volleyball/badminton pitches, chil-

dren’s football elds (in two places) and boules

32

. Some

32

For example, in “HotSpot! Beach Bar” and “Prosto z Mostu”.

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 103

Zagadnienia

Issue

Kryteria oceny

Evaluation criteria

ZaZoo Beach Bar

Forma Płynna

Basen Beach Bar

Stara Odra

HotSpot! Beach Bar

Przestrzeń Pub

Prosto z Mostu

OpatoVice Beach Bar

Przystań Odrana

Wyspa Tamka

Słodowa Beach Bar

FoRest Bar

Napoje i posiłki

Beverages and meals

bar napoje i alkohole

bar/drinks and alcohol

X X O X X O X O O O X X

duży wybór jedzenia

large selection of food

X O O O X X X O O O X O

grill/piec do pizzy

grill/pizza oven

X O – – X – X – – – O –

inne

other

X O – O X – O – – – O –

Miejsca do siedzenia

Seating places

krzesła przy stołach

chairs at tables

X X – – X X X – O O X –

„kanapy” ze skrzynek

“sofas” from boxes

X X X X X – X X – X X –

leżaki

deck chairs

X X X X X X X X X X X X

hamaki

hammocks

– X – – O O – – – O – O

loże plażowe

beach lounges

– X O – X – X – – – – –

inne

other

O O O O O O O O O O – –

Rekreacja

Recreation

plażowanie indywidualne

individual sunbath

X X X X X O X O O – O –

plażowanie w grupie (uporządkowane)

group sunbathing (ordered)

– O – – X – X – – – – –

miejsca relaksacji (shisha)

relaxation places (shisha)

X – – – X – – X – – – –

ognisko

re place

X X X X X O X O – – – –

Sport/aktywności czynne

Sport/physical activities

taniec/ćwiczenia aerobik, joga itp.

dance/aerobics exercises, yoga etc.

O – – O X – – – – – – O

boisko do siatkówki/badmintona

volleyball/badminton court

– X – X X – X – X – – –

basen do kąpieli

bathing pool

– – O – X – – – – – – –

basen pływacki

swimming pool

– – – – – – X – – – – –

wypożyczalnia kajaków/desek

canoe/board rental

O O – X X – – – – – – –

inne

other

– – – – X – X – – – – –

Kultura

Culture

muzyka/koncerty

music/concerts

X X O X X X X – X X X –

stand-upy

stand-ups

X O – X X O X – – – O O

kino

cinema

O O – O X X X – X – – –

czytelnia książek/czasopism

reading room of books/magazines

X X – X O – – – – – – –

Tabela 3. Funkcja i działanie (oprac. D. Dziubiński)

Table 3. Function and operation (by D. Dziubiński)

104 Dariusz Dziubiński

plażowania, poza dwoma zadrzewionymi miejscami, jest

z reguły z piasku. Często na plażach można spotkać pale-

niska w formie stalowych półmis, w których obsługa lub

użytkownicy rozpalają ogień.

Oferta kulturalna bazuje na muzyce – zwykle przy pla-

żach pojawiają się stanowiska DJ-ów. Wszędzie obecne

są sceny, na których w godzinach popołudniowych i noc-

nych odbywają się koncerty, stand-upy, a także pokazy-

wane są lmy. Ofertę uzupełniają wypożyczalnie książek/

bookcrossing.

W nowych beach barach oferta uwzględnia możliwość

aktywności zycznej – boiska do gry w siatkówkę plażo-

wą/badmintona, boiska do gry w piłkę nożną dla dzieci

(w dwóch miejscach), pola do gry w boules

22

. Na czę-

ści dużych plaż prowadzona jest także grupowa rekreacja

czynna (joga, aereobik, taniec). W niektórych miejscach,

lub w ich pobliżu, można wypożyczyć sprzęt pływający

23

.

Paradoksalnie, w leżących nad rzeką beach barach

doskwiera brak wody do kąpieli – jej jakość i nurt rzeki

nie pozwalają na pływanie – jedynie w dwóch miejscach

zainstalowano baseny bardziej do kąpieli niż pływania,

a w jednym basen do skimboardingu

24

.

Na ogół wszystkie beach bary urządzone są w taki spo-

sób, żeby komfort długiego w nich przebywania był jak

najlepszy. Pod tym względem, mimo powszechnej „ta-

22

Na przykład w „HotSpot! Beach Bar” i „Prosto z Mostu”.

23

W „Stara Odra” jest możliwość wypożyczenia desek do pływa-

nia. W sąsiedztwie „ZaZoo Beach Bar” (300 m) położona jest wypoży-

czalnia sprzętu wodnego.

24

W „Basen Beach Bar” mały basen/brodzik kąpielowy (4 × 6 m).

W „Prosto z Mostu” basen do pływania (5 × 10 m), w „HotSpot! Beach

Bar” basen do skimboardingu (10 × 20 m).

large beaches oer active group recreations (yoga, aereo-

bics, dancing). In some places, or in their vicinity, you can

rent oating equipment

33

.

Paradoxically, there are no bathing facilities in the

beach bars situated on the river. The quality of water and

river currents do not permit swimming – only two plac-

es have pools installed, more for bathing than swimming,

plus one pool for skimboarding

34

.

In general, all beach bars are arranged so as to provide

the highest possible comfort for a long stay there. In this

respect, despite the prevailing “cheap” design, there are

no shortcuts – there is a clear concern for the variety of

arrangements, furniture to sit and/or recline, so that eve-

ryone can nd their own comfortable place to spend time

there

35

. Those spaces where the furniture is mobile are

especially attractive, as they allow the place to be free-

ly adapted to users’ needs (as a rule, sun beds are every-

where, although they cannot always be moved freely).

The spaces of beach bars, regardless of their organi-

zation, aesthetics/design and oer/programme, have their

clients. As interviews with users conrm, they arguably

have their regulars who deliberately choose one place and

tend to avoid others. However, as the presented analysis

shows, the choice largely depends on the part of the city

33

In the “Stara Odra” there is a possibility to rent swimming

boards. In the vicinity of “ZaZoo Beach Bar” (300 m) there is a water

equip ment rental.

34

In the “Basen Beach Bar” a small pool/bathing wardrobe (4 × 6 m).

In the “Prosto z Mostu” a swimming pool (5 × 10 m), in the “HotSpot!

Beach Bar” a skimboarding pool (10 × 20 m).

35

The variety of seats is considered by Jan Gehl as one of the basic

conditions necessary for establishing social relationships [9, pp. 141–147].

Zagadnienia

Issue

Kryteria oceny

Evaluation criteria

ZaZoo Beach Bar

Forma Płynna

Basen Beach Bar

Stara Odra

HotSpot! Beach Bar

Przestrzeń Pub

Prosto z Mostu

OpatoVice Beach Bar

Przystań Odrana

Wyspa Tamka

Słodowa Beach Bar

FoRest Bar

Dzieci

Children

piaskownica/zabawki

sandpit/toys

X X X X X O X O O – O O

miejsce do rysowania

place to draw

O O – O X O – – O – – O

zjeżdżalnia

slide

– O – – O – – – O – – –

huśtawki

swings

– O – X X O – – O – – –

trampolina

trampoline

X X – X X – O – X – – –

inne

other

– O – O X O X – X – – –

Tabela 3 cd. Funkcja i działanie

Table 3 cont. Function and operation

kryteria oceny: „X” w dużym stopniu, „O” w małym stopniu, „–” brak

evaluation criteria: “X” to a large extent, “O” to a small extent, “–” missing

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 105

niości” wykonania, nie widać drogi na skróty – wyraźna

jest troska o różnorodność aranżacji, mebli do siedzenia

i/lub leżenia, tak aby każdy mógł odnaleźć swoje wygod-

ne miejsce do spędzania tam czasu

25

. Bardzo atrakcyjne

są zwłaszcza te przestrzenie, w których meble są mobilne,

co pozwala na swobodne dostosowywanie miejsca do po-

trzeb użytkowników (z reguły wszędzie takimi są leżaki,

choć nie zawsze można je dowolnie przemieszczać).

Przestrzenie beach barów, niezależnie od organizacji,

estetyki/stylistyki i oferty/programu, mają swoich klien-

tów, a można też zaryzykować stwierdzenie, że mają

swoich bywalców, którzy, co wynika z rozmów z użyt-

kownikami, świadomie wybierają jedne miejsca albo bar-

dziej omijają te inne. Jednak, jak wynika z przedstawionej

analizy, wybór w dużej mierze zależy od rejonu miasta,

z którym użytkownik jest związany (ze względu na pracę,

studia, zamieszkanie). Wyjątkiem są miejsca kultowe i te

o najdłuższej tradycji.

Z całą pewnością można powiedzieć, że beach bary, któ -

rych sukces ekonomiczny wprost proporcjonalnie za leży

od liczby klientów, są starannie przygotowane i animo -

wane tak, aby zachęcić ludzi do jak najdłuższego w nich

przebywania. Co prawda w niektórych miejscach wyraźnie

widać, że inwencja kończy się na jednorazowym pomyśle

i realizacji, a stałe zarządzanie sprowadza się do zapewnie-

nia baru/food-tracków, oprawy muzycznej i przynajmniej

sporadycznych koncertów, ale w większości przypadków

należy stwierdzić, że beach bary są przestrzeniami dobrze

kierowanymi, mają ciekawą ofertę, co oczywiście wynika

z ich biznesowego charakteru.

Użytkownicy/popularność

Ostatnia, a druga co do ważności sekcja służy zbadaniu

i określeniu WARTOŚCI SPOŁECZNEJ [2, s. 100] miejsc

– inaczej mówiąc, ich potencjału jako miejsca spotkań.

Dane służące ocenie tego zagadnienia zostały zawarte

w tabeli 4.

Beach bary są otwarte przez siedem dni w tygodniu

od godzin przedpołudniowych do późnych godzin noc-

nych (a w weekendy w szczególnie popularnych miej-

scach bywa, że nawet i do rana). Największa liczba ludzi

przychodzi po południu i wieczorem, po godzinach pracy,

a szczyt przypada w piątki i soboty lub dni wolne. Plaże

wypełniają się najbardziej w weekendy przed południem.

Najbardziej popularne są wtedy te w pobliżu dużych osie-

dli

26

, ale też plaże przy politechnice i zoo mają wówczas

sporo chętnych. W dni powszednie beach bary, szczególnie

w centrum, nie przyciągają wielu ludzi, na niektórych jest

zupełnie pusto, jednak dni te mają też swoich amatorów

– panuje wtedy klimat jak na rzadko uczęszczanych, odle-

głych nadmorskich plażach. Pogoda bardzo mocno wpły-

wa na frekwencję – w słoneczne dni beach bary się zapeł-

niają, w deszczowe, zwłaszcza gdy pada parę dni z rzędu,

wyludniają się. Największa frekwencja obejmuje miesiące

25

Różnorodność miejsc do siedzenia jest uważana przez Jana

Gehla za jeden z podstawowych warunków niezbędnych dla nawiązy-

wania relacji społecznych [9, s. 141–147].

26

Szczególnie Popowic, Różanki i Polanki.

a user has links with (due to work, studies, residence). Ex-

ceptions include iconic places and those with the longest

tradition.

Certainly beach bars, whose economic success is di-

rectly proportional to the number of clients, are thorough-

ly prepared and animated in a way encouraging people

to stay there for as long as possible. Admittedly, in some

places the invention clearly ends with a one-o idea and

realization, while the regular management comes down

to providing a bar/food-track, musical setting and at least

sporadic concerts. In most cases, however, beach bars

are indeed well-directed spaces with an interesting oer,

which of course results from their business character.

Users/popularity

The last and second most important section focus-

es on examining and determining the SOCIAL VALUE

(SOCIABILITY) [2, p. 100] of the places – in other words,

their potential as meeting places. The data used to assess

this issue are presented in Table 4.

Beach bars are open seven days a week from morning

till late at night (and at weekends in particularly popular

places it can be even until morning). Most people come

in the afternoon and evening, after working hours, and

the peak is on Fridays and Saturdays or days o. The

beaches ll most at weekends before noon. The most

popular ones are those near large housing estates

36

, how-

ever beaches by the Technical University and the Zoo

have a lot of guests. On weekdays beach bars, especially

in the city center, do not attract many people. Some of

them are completely empty, yet on these days they also

have their own amateurs, as the ambience then resembles

a rarely frequented, distant seaside beaches. The weather

has a strong inuence on attendance – on sunny days the

beach bars ll up, while on rainy days, especially when it

rains for a few days in a row, they become depopulated.

The highest attendance is during summer months – from

the end of June to early September. The rst beach bars

open in late April (most of them in May/June), the last

ones close at the beginning of October (most of them in

late September).

Notably, despite their commercial nature, a stay with-

out consumption is also possible there. Only alcohol-

ic beverages purchased elsewhere are not allowed on

the premises (but with an exception of one bar the ban

is not controlled). The places are open to everyone and

have a vibrant atmosphere. Clients’ behaviors testify to

their satisfaction with the layout, arrangement and oer

– people talk to each other, make eye contact, smile, they

are active, have fun and take photos. Guests get toge ther,

couples, friends and colleagues come willingly. How-

ever – and this is where their biggest drawback reveals

– beach bars have a very limited social impact. The oer

is addressed to a relatively narrow group of young people

– it does not attract families, people over 60 years of age,

while children appear in small numbers.

36

Especially Popowice, Różanka and Polanka housing estates.

106 Dariusz Dziubiński

Zagadnienia

Issue

Kryteria oceny

Evaluation criteria

ZaZoo Beach Bar

Forma Płynna

Basen Beach Bar

Stara Odra

HotSpot! Beach Bar

Przestrzeń Pub

Prosto z Mostu

OpatoVice Beach Bar

Przystań Odrana

Wyspa Tamka

Słodowa Beach Bar

FoRest Bar

Grupy wiekowe

Group age

dzieci

children

O O – O O – O O X – – O

młodzież

youth

O O – O O – O O O – – –

18–35 lat

18–35 years old

X X X X X X X X X X X X

35–55 lat

35–55 years old

O O O O O O O O O – – O

seniorzy

seniors

– O – O O – O O – – – –

Płeć

Sex

mężczyźni

men

X X X X X X X X X X X X

kobiety

women

X X X X X X X X X X X X

dzieci

children

O O – O O – O O X – – O

zwierzęta

animals

O X O X X X X O O – – O

Grupy znajomych

Groups of friends

pary

couples

X X X X X X X X X X X X

duże grupy

large groups

X X – O X O X – X X O O

znajomi

friends

X X X X O X X O O X O X

Różnorodność

Variety

liczba i wybór miejsc

number and choice of places

X X X X X O X X X O X O

zacienienie

shading

O X O O O X X X X X O X

ochrona przed złą pogodą

protection against bad weather

X O O O O X X O O O O X

wydarzenia

events

X X O X X O X – O O O O

Zachowania/

satysfakcja

Behavior/

satisfaction

ludzie nawiązują kontakt wzrokowy

people make eye contact

X X X X X X X X X X X X

ludzie rozpoznają się

people recognize each other

X X X X X X X X X X X X

regularni użytkownicy

regular users

X X X X O X X O O X O X

Relacje/interakcja

Relationships

interaction

ludzie śmieją się

people are laughing

X X O X X O X O O X O X

ludzie rozmawiają ze sobą

people are talking together

X X O X X X X X O X X X

ludzie są aktywni/bawią się

people are active/they are playing

X X – O X O X – O X O O

Dni powszednie

Weekdays

godziny poranne

morning hours

O O – O O – O – O – – –

popołudnie i wieczór

afternoon and in the evening

X X O X X X X O X X X X

noc/do rana

night/until the morning

O O O O O O O O – X O O

Tabela 4. Wartość społeczna (oprac. D. Dziubiński)

Table 4. Social value (by D. Dziubiński)

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 107

wakacyjne – od końca czerwca do początków września.

Pierwsze beach bary otwierają się już pod koniec kwiet-

nia (większość w maju/czerwcu), ostatnie zamykają się na

początku października (większość pod koniec września).

Co ważne, mimo komercyjnego charakteru, można

w nich przebywać również bez konsumpcji. Zabronione

jest jedynie wnoszenie napojów alkoholowych zakupio-

nych gdzie indziej (ale poza jednym barem zakaz nie jest

kontrolowany). Miejsca są otwarte dla wszystkich, mają

pełną witalności atmosferę. Zachowania klientów świadczą

o satysfakcji z formy przestrzeni, aranżacji i oferty – ludzie

rozmawiają ze sobą, nawiązują kontakt wzrokowy, uśmie-

chają się do siebie, są aktywni i bawią się, robią zdjęcia.

Goście zbierają się razem, widać pary, przyjaciół, kolegów

z pracy. Jednak – i tu ujawnia się największa ich wada

– beach bary mają mocno ograniczony zakres społecznego

oddziaływania. Oferta skierowana jest do stosunkowo wą-

skiej grupy młodych ludzi – nie przyciąga rodzin, ludzi po

60. roku życia, w niewielkiej liczbie pojawiają się dzieci.

Od samego początku obserwacji było jasne, że pod-

noszony przez PPS podstawowy postulat różnorodno-

ści użytkowników (wiek, grupy społeczne, płeć) nie jest

w przestrzeni beach barów spełniony. Główną przyczyną

jest niewątpliwie to, że oferta nastawiona jest na ludzi mło-

dych w przedziale wieku 18–35 i taka też grupa dominuje.

W wielu miejscach właściciele starają się przyciągnąć ro-

dziców z dziećmi, oferując różne atrakcje i urządzenia

27

,

jednak w tygodniu dzieci jest mało – maksymalnie kil-

ka procent. Niewątpliwie przodują tu miejsca bardziej ka-

meralne, zwłaszcza tam, gdzie strefy ogródków piwnych

są niewielkie albo w ogóle ich nie ma. Natomiast w week-

endy, w okresie wakacyjnym (a podobnie jest w godzinach

przedpołudniowych) we wszystkich miejscach zawsze

można spotkać grupki kilku, kilkunastu dzieci bawiące się

w piasku na plaży i/lub na różnych wystawionych dla nich

urządzeniach. Wyjątkiem są beach bary w centrum, co

27

Trampoliny, zjeżdżalnie, a nawet miniściankę do wspinaczki,

pojawiają się też zabawki.

From the outset it was clear in the study that the ba-

sic requirement of user diversity (age, social groups,

gender) raised by PPS is not fullled in beach bars. The

main reason is certainly the fact that the oer is aimed

at young people aged from 18 to 35 and this group pre-

vails. In many places the owners try to attract parents

with children by oering various attractions and fa-

cilities

37

, but there are few children per week – a few

percent maximum. Undoubtedly, more private facilities

win in this respect, especially where the beer garden ar-

eas are small or nonexistent. At weekends, on the other

hand, during the holiday season (and the same applies to

mornings) in all places you can always meet groups of

a few, up to a dozen or so children playing in the sand

on the beach and/or on various equipment oered for

them. The exception are beach bars in the city center,

which due to their specic location and character attract

crowds of young people, while children are almost never

there. In large beach bars swimming pools increase child

participation, and to a lesser extent specialist equipment

such as a monkey grove rope park

38

. Attractions such as

skimboarding track attract only school children at best.

There are virtually no elderly people, with the excep-

tion of a few beer garden guests and grandparents taking

care of their children, but these are single cases. User

diversity limited to practically one age group certainly

results from a specic commercial oer, which as a mat-

ter of fact excludes other people, especially the elder.

They look for other places if they ever use urban spaces

at all

39

.

Due to the specicity of places where everyone is

dressed similarly, i.e. informally in typical summer or

sports clothes, it is dicult to assess social diversity of

37

Trampolines, slides, and even a mini-climbing wall, there are

also toys.

38

Both in “Prosto z Mostu”. On the University of Technology

Boulevard a large, inatable jumping platform is set up.

39

This is partly inuenced by the “domocentric” perspective of

seniors, as J. Sochacka and I. Zakowicz write [10, p. 123].

kryteria oceny: „X” w dużym stopniu, „O” w małym stopniu, „–” brak

evaluation criteria: “X” to a large extent, “O” to a small extent, “–” missing

Zagadnienia

issue

Kryteria oceny

Evaluation criteria

ZaZoo Beach Bar

Forma Płynna

Basen Beach Bar

Stara Odra

HotSpot! Beach Bar

Przestrzeń Pub

Prosto z Mostu

OpatoVice Beach Bar

Przystań Odrana

Wyspa Tamka

Słodowa Beach Bar

FoRest Bar

Weekendy i święta

weekends and

holidays

godziny poranne

morning hours

X X O X X O O O O O O O

popołudnie i wieczór

afternoon and in the evening

X X X X X X X X X X X X

noc/do rana

night/until the morning

X X O X X X X O O X O X

Tabela 4 cd. Wartość społeczna (oprac. D. Dziubiński)

Table 4 cont. Social value (by D. Dziubiński)

108 Dariusz Dziubiński

wynika ze specyki lokalizacji i charakteru miejsca, przy-

ciągające tłumnie młodzież, natomiast dzieci tam właściwie

nigdy nie ma. W dużych beach barach udział najmłodszych

zwiększa możliwość kąpieli w basenie, w mniejszym stop-

niu specjalistyczne urządzenia, jak np. park linowy, małpi

gaj

28

. Atrakcje typu tor do skimboardingu w najlepszym

razie przyciągają tylko młodzież szkolną. Ludzi w star-

szym wieku praktycznie nie ma, wyjątkiem są nieliczni

goście ogródków piwnych oraz dziadkowie opiekujący się

dziećmi, ale to pojedyncze przypadki. Ograniczenie róż-

norodności użytkowników praktycznie do jednej grupy

wiekowej wynika z całą pewnością ze swoistości, komer-

cyjnej oferty, która w zasadzie wyklucza udział osób w in-

nym, szczególnie starszym, wieku. Ci, o ile w ogóle ko-

rzystają z przestrzeni miejskich, szukają innych miejsc

29

.

Ze względu na specykę miejsc, w których wszyscy

są ubrani podobnie, tj. nieformalnie, w typowo letnie lub

sportowe stroje, trudno jest ocenić różnorodność społecz-

ną użytkowników. Można przyjąć, na zasadzie analogii do

miejskich barów i pubów o średnim poziomie usług, że

beach bary są dostępne dla ludzi o różnym statusie spo-

łecznym i dochodach. Z kolei, w analogii do miejsc wa-

kacyjnych o podobnym charakterze, trzeba założyć, co

wy nika również z ich standardu, że miejsca te nie są przed-

miotem zainteresowania ludzi o wyższym statusie mate-

rialnym i zarobkach, jednak ta kwestia wymagałaby bar-

dziej wnikliwych socjologicznych badań, które tu zostały

pominięte. Analiza udziału kobiet i mężczyzn wykazała

natomiast, że miejsca będące tematem pracy charaktery-

zują się pod tym względem równomiernością, przy czym

w poszczególnych porach dnia może się to różnić – np.

w przedpołudniowych jest więcej kobiet (oraz dzieci).

Ocena końcowa

W niniejszym tekście, w celu odkrycia powodów atrak -

cyjności/powodzenia beach barów zostało przeanalizo-

wanych 12 takich miejsc funkcjonujących we Wrocławiu

w 2018 r.

Beach bary są w mieście nowym typem przestrzeni –

miejscem pozwalającym atrakcyjnie spędzać czas wolny.

Pierwowzór miejsca i związanej z nim specycznej formy

kultury przenoszony jest z łatwością, odtwarzany i repli-

kowany w różnych lokalizacjach, nawet w miejscach bar-

dzo odległych od ich pierwotnego występowania (plaże

nad oceanem czy morzem). Inherentne cechy tych miejsc,

bazujące na konotacji z (odległą, egzotyczną) „plażą”, są

ulotne i trudne do zdeniowania, lecz jednocześnie osa-

dzają w sferze wyobrażeniowej bardzo wyraźny obraz,

który przez sugestywne, symboliczne skojarzenia działa

niewątpliwie jak magnes, przyciągając do takich miejsc

ludzi poszukujących specycznych doznań.

Drugi człon nazwy – „bar”, chociaż jest siłą napędo-

wą tych miejsc, wizerunkowo wydaje się mniej ważny.

Sposób odbioru danego miejsca zależy w dużej mierze

28

Oba w „Prosto z Mostu”. Na bulwarze Politechniki ustawiana

jest wielka dmuchana platforma do skakania.

29

Po części ma na to wpływ „domocentryczna” perspektywa se-

niorów, jak piszą J. Sochacka i I. Zakowicz [10, s. 123].

users. It can be assumed, by analogy to city bars and

pubs with an average service level, that beach bars are

accessible to people of dierent social status and income.

In contrast, by analogy to similar holiday places, it must

be assumed that these places are not interesting for peo-

ple with a higher material status and income. It may be

owing to their standard, nevertheless this issue would

require more in-depth sociological research which has

been omitted here. The analysis focusing on participa-

tion of women and men, on the other hand, has shown

that the examined bars represent equal share in this re-

spect, and this may vary from day to day – for example,

there are more women (and children) in the morning.

Final evaluation

This study sets out to discover the reasons for attrac-

tiveness/success of beach bars and examines 12 such fa-

cilities operating in Wrocław in 2018.

Beach bars are a new type of space in the city – a place

to spend free time in an attractive way. The prototype of

the place and the specic form of culture associated with

it can be easily transferred, reproduced and replicated in

various locations, even in places very distant from their

original existence (beaches by the ocean or the sea). The

intrinsic characteristics of these facilities which rely on

connotations with a (distant, exotic) “beach” are vague

and dicult to dene. Yet, at the same time, they set a very

clear picture in the imaginary sphere, which undoubtedly

acts as a magnet through its evocative and symbolic as-

sociations, thus attracting people who look for specic

sensations.

The second part of the name – the “bar”, is seemingly

less important in terms of image even though it is the driv-

ing force for these places. The way a place is perceived de-

pends largely on proportions between the two components

(the beach and the bar), as well as subjective preferences

of owners and users. Dierent distribution of accents does

not aect the diametrically changed space typology, but

certainly determines the individual character of a place.

The ten-year history of these facilities illustrates dierent

strategies – forms of space adaptation, balancing between

the symbolic layer and business requirements.

There is a clearly growing trend in the number of beach

bars. However, strong competition suggests that the cli-

max came in 2018 and next beach bars will not be created

so quickly, especially where there is an accumulation of

two/three similar places.

This research adopted a pragmatic-practical approach

based on public spaces evaluation method proposed by

PPS. This allowed for analysis according to criteria strict-

ly related to space and its activities oriented on people.

The analysis of beach bars (space) in four sections (ac-

cessibility and connections, comfort and image, function

and activity and social value) showed that these places are

well planned, organised, eciently managed and, above

all, very well animated and functioning. Beach bars are

spaces that oer a variety of leisure activities, provide a di-

verse, rich choice and open a variety of activities. Thus,

they are undoubtedly attractive spaces, attracting people

Beach bary we Wrocławiu /Beach bars in Wrocław 109

od proporcji udziału obu elementów składowych (plaża,

bar), a także subiektywnych preferencji właścicieli i użyt-

kowników. Różny rozkład akcentów nie wpływa na dia-

metralną zmianę typologii przestrzeni, ale z pewnością

de terminuje indywidualny charakter miejsca. Dziesięcio-

let nia historia tych miejsc obrazuje różne strategie/for-

my adaptacji przestrzeni, balansujące pomiędzy warstwą

symboliczną a wymogami biznesowymi.

Liczba beach barów pokazuje wyraźnie rosnący trend,

jednak mocna konkurencja, widoczna szczególnie tam,

gdzie występuje nagromadzenie dwóch/trzech podobnych

miejsc, pozwala przypuszczać, że mieliśmy w 2018 r. do

czynienia z kulminacją tego zjawiska i następne takie

miejsca już nie będą tak szybko powstawać.

W badaniach, opierając się na metodzie ewaluacji prze-

strzeni publicznych zaproponowanej przez PPS, zostało

przyjęte stanowisko pragmatyczno-praktyczne, pozwa-

lające na analizę według kryteriów związanych stricte

z przestrzenią i jej działaniem nastawionym na przebywa-

nie ludzi. Analiza (przestrzeni) beach barów w czterech

sekcjach (dostępność i połączenia, komfort i wizerunek,

funkcja i działanie oraz wartość społeczna) wykazała, że

miejsca te są dobrze zaplanowane, zorganizowane, spraw-

nie zarządzane, a przede wszystkim bardzo dobrze animo-

wane i działające. Beach bary są przestrzeniami proponu-

jącymi urozmaicone formy spędzania czasu, zapewniają

różnorodną, bogatą ofertę i dają możliwość korzystania

z różnych rodzajów aktywności. Tym samym są niewąt-

pliwie przestrzeniami atrakcyjnymi, przyciągającymi

ludzi, którzy chętnie tam przebywają. Ich najważniejszą

zaletą, oprócz dużego wyboru różnych form aktywności,

jest atmosfera swobody i nieskrępowania, która czyni te

miejsca „swojskimi”

30

. Wadą jest natomiast brak repre-

zentacji wszystkich grup wiekowych, chociaż pod tym

względem wyraźne są starania służące przyciągnięciu ro-

dziców z dziećmi, obce innym miejscom.

Przedstawione wyniki skłaniają do potwierdzenia przy-

jętego założenia – tj. do traktowania analizowanych miejsc

jak przestrzeni publicznych. Ta konstatacja, mimo od-

mienności formuły, znajduje swoje uzasadnienie przede

wszystkim w zewnętrznym charakterze aktywności w ra-

mach tych miejsc oraz w otwartości/dostępności obu ty-

pów przestrzeni. Podobieństwo jest bardzo duże, zwłasz-

cza gdy odniesie się beach bary do przestrzeni w centrum

miasta, których funkcjonowanie powiązane jest z gastro-

nomią (bar), ale jest również widoczne w relacji do innych

przestrzeni o charakterze rekreacyjnym (plaża). Oczywi-

ście ujawniają się tutaj również różnice wynikające ze

specyki biznesowej, która wymusza dużą „komercyjną”

dbałość o intensywne działanie miejsca, co wiąże się bez-

pośrednio i mocno z umiejętnym, aktywnym zaspokaja-

niem różnych potrzeb użytkowników, a to w ocjalnych

przestrzeniach publicznych miasta nie udaje się najlepiej

31

.

W zestawieniu z innymi przestrzeniami w beach barach

30

Według angielskiego antropologa E. Leacha przestrzeń staje się

„oswojona”, kiedy prawdziwa jej wartość bierze się tylko z akceptacji

przez ludzi z niej korzystających (za: [11, s. 1]).

31

Potwierdzają to badania wrocławskich przestrzeni publicznych,

które autor prowadzi od 2003 r. [12].

who enjoy staying there. Their most important advantage,

in addition to a large selection of dierent forms of activ-

ity, is the atmosphere of freedom and ease, which makes

these places “familiar”

40

. The disadvantage, however, is

underrepresentation of certain age groups, although in this

respect there are clear eorts to attract parents with chil-

dren, which is uncommon for other places.

The presented results conrm the adopted assumption

– i.e., that the examined places can be treated as public

spaces. This nding, despite a dierent formula, is justi-

ed primarily by the outdoor nature of activities under-

taken in those places and openness/accessibility of both

space types. The similarity is very high, especially in ref-

erence to beach bars in the city center, whose functioning

is connected with food services (bar), but is also visible

in relation to other recreational spaces (beach). Of course,

there are also dierences resulting from business char-

acteristics, which exerts a lot of “commercial’ pressure

on an intensive operation of the place. It is also directly

and strongly linked with the ability to satisfy various user

needs actively and skillfully, which is not innate to o-

cial public spaces in the city

41

. When compared to other

spaces, beach bars have certain values to consider and ap-

ply. Beach bars owe their eciency and eectiveness, and

thus their attractiveness, to a constantly renewed formula

– a permanent evaluation of the space, adapting it to new

fashions, conditions and needs. This approach relies on

constant attention, an attempt to understand the meaning

of a place and what makes a place great. As good prac-

tices, e.g., from the Copenhagen show

42

, this is the only

reason for which places succeed and thrive.

The commercial orientation and its impact on the na-

ture of the beach bar space is important but also sensitive,

because it is associated with a noticeable and strongly crit-

icised trend of privatising urban space. As regards space

functioning, however, seemingly much more critical is

how these places encourage people to spend their time

there and interact socially. Nevertheless, both issues seem

important and thus require further research. Benchmark-

ing with other (ocial) urban spaces could help both in

reference to pragmatic (not necessarily design) solutions

that serve people in their daily lives, and in developing

new models of space management.

Translated by

Anna Molik

40

According to the English anthropologist E. Leach, space be-

comes “familiar” when its true value comes only from the acceptance of

people using it (after: [11, p. 1]).

41

This is conrmed by the research on Wrocław’s public spaces,

which I have been conducting since 2003 [12].

42

The Copenhagen strategy, apart from basing on the proxemic

principles developed, among others, by Jan Gehl [13], treats urban space

as a process in which each place is subject to evaluation during its ex-

ploitation [14, p. 5].

110 Dariusz Dziubiński

wyraźne są bowiem pewne wartości godne rozważenia

i zastosowania. Beach bary swoją sprawność i efektyw-

ność, a przez to atrakcyjność zawdzięczają ciągłemu od-

nawianiu formuły – permanentnej ewaluacji przestrzeni,

dostosowującej się do nowych mód, warunków i potrzeb.

Takie podejście opiera się na stałej uwadze, próbie zrozu-

mienia sensu miejsca i tego, co czyni miejsce znakomi-

tym, a tylko dzięki temu, co pokazują np. dobre praktyki

Kopenhagi

32

, miejsca odnoszą sukces – żyją.

Kwestia komercyjnego ukierunkowania i jego wpływ

na charakter przestrzeni beach barów jest ważna, ale też

32

Strategia Kopenhagi oprócz bazowania na proksemicznych za-

sadach wypracowanych m.in. przez Jana Gehla [13] traktuje przestrzeń

miejską jako proces, w którym każde miejsce podlega ewaluacji w cza-

sie jej eksploatacji [14, s. 5].

drażliwa, ponieważ wiąże się z zauważalnym, mocno kry-

tykowanym trendem prywatyzacji przestrzeni miejskiej.

W odniesieniu do funkcjonowania przestrzeni dużo istot-

niejsze wydaje się jednak to, jak te miejsca zachęcają ludzi

do przebywania w nich i społecznej interakcji. Niemniej

jednak oba zagadnienia wydają się ważne i przez to wy-

magają dalszych badań. Analiza porównawcza z in

nymi

(ocjalnymi) przestrzeniami miasta mogłaby pomóc zarów-

no w odniesieniu do pragmatycznych (niekoniecznie pro-

jektowych) rozwiązań służących ludziom na co dzień, jak

i wypracowaniu nowych modeli zarządzania przestrzenią.

Bibliografia /References

[1] Rumińska A., Mieszczuch kontra miastowy, „Autoportret” 2012,

nr 1(36), 36–44.

[2] PPS, Jak przetworzyć miejsce. Podręcznik kreowania udanych prze-

strzeni publicznych, Fundacja Partnerstwo dla Środowiska, Kraków

2009.

[3] https://www.pps.org/article/what-is-placemaking [accessed:

30.01.2010].

[4] https://www.tripadvisor.com/ShowUserReviews-g147239-d147963

-r26330031-Dune_Preserve-The_Valley_Anguilla.html [accessed:

11.08.2018].

[5] http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/56,35771,21910771,wroclaw-

miastem-plaz-poczuj-sie-jak-na-wakacjach-nie-wyjezdzajac.html

[accessed: 11.08.2018].

[6] Plaża, https://sjp.pwn.pl/slowniki/pla%C5%BCa.html [accessed:

11.08.2018].

[7] Plaża, https://pl.wikipedia.org/wiki/Plaża [accessed: 11.08.2018].

[8] Roca E., Villares M., Public perceptions for evaluating beach quality

in urban and semi-natural environments, https://www.researchgate.

net/publication/223297222_Public_perceptions_for_evaluating_

beach_quality_in_urban_and_semi-natural_environments [ac-

cessed: 26.12.2019].

[9] Gehl J., Miasta dla ludzi, RAM, Kraków 2014.

[10] Sochacka J., Zakowicz I., Miasto w życiu seniorów – seniorzy

w przestrzeni miejskiej Wrocławia, [w:] D. Dziubiński, A. Rumiń-

ska (red.), Przestrzeń publiczna Wrocławia, Ocyna Wydawnicza

PWr, Wrocław 2016, 116–127.

[11] Bauman Z., O ładzie, który niszczy, i chaosie, który tworzy, czyli

o polityce przestrzeni miejskiej, [w:] J.S. Wojciechowski, A. Zeid -

ler-Janiszewska (red.), Formy estetyzacji przestrzeni publicznej,

Instytut Kultury, Warszawa 1998.

[12] Dziubiński D., Jakość przestrzeni publicznej Wrocławia, [w:]

D. Dziubiński, A. Rumińska (red.), Przestrzeń publiczna Wrocła-

wia, Ocyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2016, 87–104.

[13] Gehl J., Life between the buildings, VRN, New York 1987.

[14] City of Copenhagen, Metropolis for people: more people to walk

more, Copenhagen 2009, https://kk.sites.itera.dk › apps › kk_pub2 › pdf

[accessed: 4.04.2015].

Streszczenie

Od 2016 r. we Wrocławiu powstało kilkanaście beach barów. Większość z nich zlokalizowano nad rzeką. Ich model przestrzenny (a także bizneso-

wy), oparty na skojarzeniach zawartych w samej nazwie, kreujący przestrzeń o dużej atrakcyjności skłonił autora do objęcia ich badaniami. Celem

przeprowadzonych badań było poznanie i ewaluacja stosowanych w beach barach sposobów ożywiania przestrzeni, przyciągania i zachęcania ludzi

do spędzania tam czasu, a tym samym zrozumienie działania tych miejsc jako przestrzeni. Punktem wyjścia obserwacji i badań było założenie, że

beach bary są rodzajem przestrzeni podobnych do miejskich przestrzeni publicznych, co z jednej strony pozwala sprawdzić, czy mogą one odgry-

wać taką rolę, a z drugiej daje możliwość potraktowania ich jako lustra, w którym pokazane zostanie to, czego miejskie przestrzenie publiczne nie

zapewniają. Przyjęta metoda polegała na ciągłej obserwacji, dla której głównym punktem odniesienia była kilkudziesięcioletnia praktyka projek-

towa i realizacyjna amerykańskiej organizacji non-prot „Project for Public Spaces”. Zgodnie z tym podejściem ocena dotyczyła czterech sekcji:

dostępność i połączenia, komfort i wizerunek, funkcja i działanie oraz wartość społeczna. Beach bary są przestrzeniami proponującymi urozmaicone

formy spędzania czasu, zapewniają różnorodną, bogatą ofertę i dają możliwość korzystania z różnych rodzajów aktywności, a także umożliwiają

użytkownikom dużą swobodę zachowania.

Słowa kluczowe: przestrzeń publiczna, beach bar, rzeka, plaża

Abstract

Since 2016 several beach bars have been opened in Wrocław. Most of them were located by the river. The study was inspired by their spatial (and also

business) model which relies on creating places of great attractiveness and bases on associations contained in the name itself. The research strived at

learning and evaluating the ways of bringing the space to life, attracting and encouraging people to spend their time there, and thus at understanding

how these places work as a space. The starting point for this observation and research was the assumption that beach bars are a type of space similar to

urban public spaces. On the one hand, it makes it possible to see whether they can play such a role, while on the other it allows to treat them as a mirror

which can reveal what urban public spaces are unable to provide. The adopted method consisted of a continuous observation. The long-standing prac-

tice in designing and implementing projects by the American non-prot organization “Project for Public Spaces” provided the main reference point

for this study. According to this approach, the evaluation

referred to four parameter groups: access and connections, comfort and image, function and

action, and social value. Beach bars are spaces oering varied forms of leisure, they provide a diverse, rich oer and give an opportunity to enjoy

various types of activities. They also give users a great freedom of behavior.

Key words: public space, beach bar, river, beach

Beach bars in Wrocław. Space evaluation

Dariusz Dziubiński

doi:10.37190/arc190407

Abstract