222 Jacek Wiszniowski
tastes and opinions subjected to marketing treatment by sales
experts [9]. The basic problem is agreeing which cultural val-
ues should be protected and how to develop them.
Agreement at community level is the key to solving
the basic problems of the environment and sustainable
development.
Sustainable architecture
Architecture is a language which expresses human spa-
tial culture [1]. Architecture – which individually can dem-
onstrate positive qualities – holistically, socially and cultural-
ly can generate a dissonance. This is the difference between
human capital and social capital. Both are needed but only
when they are balanced is optimal development assured. The
difference between culture and a culture-like product is the
same as between theater and digital television – the point is
community experience – which, if it exists, greatly contrib-
utes to building a common culture or, if it does not exist, it
may develop some internal sensitivity, however, it is more
a form of entertainment controlled by viewing ratings and
political situation. A designed building, even if it is a single-
family house, is a political act in the sense in which it is
perceived from outside by users of common space.
We need architecture which develops a permanent or-
der not only in respect of space but also in respect of so-
cial and cultural development. This can be achieved only if
the design process involves community participation [15].
The spatial development is achieving long-term objectives
which are impossible to achieve without relying on perma-
nent local communities.
References
[1] Buczek G., Chwalibóg A., Chwalibóg K., Gawlicki M., Grochulski
J., Kaliszewski A., Kiciński A., Lenart J., Śmiechowski D., Wolski P.,
Polska polityka architektoniczna – polityka jakości krajobrazu, prze-
strzeni publicznej i architektury, Poznań 2008, www.sarp.org.pl/pliki/
ppa-www.pdf, 06.2009.
[2] Community participation in local health and sustainable development.
Working document on approaches and techniques. WHO Regional
Ofce for Europe, Copenhagen 1999.
[3] Deklaracja Poznańska 2008, www.kongresarchitektury.pl/?m=51
&d=2&ak=14, 10.2010.
[4] European Handbook for Participation, PARTECIPANDO – Thematic
Network of the URBACT Programme, www.urbact.eu/leadmin/
subsites/participando/pdf/European_Handbook_for Participation.
pdf, 10.2007.
[5] Europejski proces Localnej Agendy 21. Materiały szkoleniowe ICLEI.
„Lokalne strategie zrównoważonego rozwoju”, post-conference
materials. Warszawa 2000.
[6] Gumkowska M., Szołajska J., Herbst J., Buttler D., Mozga-Górec-
ka M., Batko-Tołuć K., Kuraszko I., Iłowiecka-Tańska I., Indeks
Społeczeństwa Obywatelskiego w Polsce 2007, Raport Stowarzyszenia
Klon/Jawor, Warsaw 2008, pp. 68–69 www.portal.engo.pl/.../IN-
DEKS_SPOLECZENSTWA_OBYWATELSKIEGO_2007_LAST2.
pdf, 04.2009.
[7] Markowski T., Problematyka wdrażania polityki przestrzennej
państwa. Paper presented at the conference “Spatial Development Plan
for Poland and the Visions and Perspectives of Spatial Development
in Europe” organized jointly by the Commission for Spatial Devel-
opment of Poland PAN and the Ministry of Regional Development
on September 25–26, 2008 in Jachranka near Serock, p. 2, http://
www.mrr.gov.pl/Rozwoj%20przestrzenny/Strony/Konferencjaw-
JachranceKPZK.aspx, 30.06.2009.
[8] Piątek Z., Przyrodnicze i społeczno-historyczne warunki
zrównoważenia ładu ludzkiego świata, „Problemy Ekorozwoju”,
2007, Vol. 2, No. 2, pp. 5–18.
[9] Raport Tygodniowy, Nielsen Audience Measurement, http://www.
agbnielsen.pl/2010-10-03,1510.html, 10.2010.
[10] Ridley M., O pochodzeniu cnoty, Rebis, Poznań 2000.
[11] Sadowski Z., Przedmowa do wydania polskiego, [in:] Meadows D.H.,
Meadows D.L., Randers J., Przekraczanie granic, Warszawa 1995.
[12] Senet R. The Uses of Disorder: Personal Identity and City Life,
Alfred A. Knopf, New York 1970.
[13] Tyburski W., O niektórych aksjologicznych przesłankach zrówno-
wa żo ne go rozwoju, [in:] Pawłowski A., Filozoczne, społeczne
i eko nomiczne uwarunkowania zrównoważonego rozwoju, Lublin
University of Technology, Lublin 2004.
[14] Wiszniowski J., Krajobraz jako dobro wspólne, paper presented at the
international conference „Landscapes of Europe”, Wrocław 2009.
[15] Wiszniowski J., Wpływ partycypacji społecznej na proces projektow-
ania architektonicznego, doctoral dissertation, Faculty of Architec-
ture, Wrocław University of Technology, Wrocław 2003, p. 118.
Zrównoważone kształtowanie przestrzeni
Proces kształtowania przestrzeni odbywa się w wielowymiarowej
sferze dynamicznych współzależności. Kształtowanie środowiska odwzo-
rowuje wspólne dla lokalnej społeczności wzorce kulturowe, zachowania
przestrzenne, struktury społeczne, styl życia i kondycję ekonomiczną.
Architektura jest tych wartości zapisem w przestrzeni.
Trudność polega na tym, że wraz z coraz szybszym postępem
cywilizacyjnym pogłębia się kryzys kulturowy i społeczny, co odbija
się w otaczającym nas krajobrazie. Decyzje projektowe – nawet te
w mikroskali, podejmowane pod wpływem doraźnych, partykularnych,
jednostkowych interesów – skutkują negatywnymi konsekwencjami na
długie lata. Czy dezintegracja okaże się pozytywna? Czy na gruzach
dotychczasowych porządków kulturowych, społecznych i gospodarczych
powstaną nowe porządki?
Zrównoważone projektowanie zakłada poprawę jakości zarówno
życia obecnego, jak i przyszłych pokoleń – a to niemożliwe jest bez
wypracowania wzajemnego porozumienia opartego na wspólnie akcep-
towanych wzorcach uznanych w danej społeczności. Dlatego tak ważne
jest pozyskanie akceptacji, zaangażowania i współodpowiedzialności
za kształtowanie przestrzeni zamieszkania przez lokalne społeczności.
Znalezienie wspólnego języka staje się zatem palącą koniecznością dla
wszystkich użytkowników tej przestrzeni.
Key words: community participation, spatial order, common good Słowa kluczowe: partycypacja społeczna, ład przestrzenny, dobro
wspólne