Trends in modelling of the plastic form of culture objects against the example of the competition in Busan

Agnieszka Boyko

doi:10.5277/arc160408

Abstract

The article presents the trends in modelling the plastic form of large culture objects such as operas, philharmonic halls, museums, theaters and cultural centers. Their uniqueness, monumental size, sculptural structure and iconic character lead to large variety of plastic forms and originality. Nowadays, many revitalization programs in the hope of reactivation of degraded space try to replicate the miracle of the “Bilbao effect”. Really often in these kind of spaces it is common to design a space for culture. Example of this kind of object, built in the first decade of the 21st century are: the Opera in Oslo, Harpa in Reykjavík, Philharmonic Hall in Hamburg. At the beginning of the 21st century, many public facility projects were selected in competitions, which greatly improved the quality of artistic forms and architectural solutions. In the article on the Busan Opera House competition trends in contemporary design were distinguished. Object of culture as a symbol of prestige, claiming to be an icon, unlimited construction possibilities also material and technology enables architects in shaping the object’s form. This contributes to the development of the individual design techniques which in effect leads to a big variety. It becomes impossible assignment objects to a specific trend or style in architecture. Considering and analyzing all the dominant features, resources and solid relation, tectonics and matter, created a typology of competitive projects and assigned them to the composition of the following categories: a) organic heterogeneous; b) an organic homogeneous; c) the geometric, dynamic, homogeneous; d) the geometric, dynamic, heterogeneous; e) the geometric static; f) mixed. There is a strong tendency to design objects with organic shapes. Much less popular is geometric composition, which is usually dynamic. Most of competition projects are characteristic buildings-sculptures. They are monumental, original, abstract, and in effect determine the design trends for the coming years.

Full article view is only available on bigger screens.

Full article

2016

4(48)

DOI: 10.5277/arc160408

Agnieszka Boyko*

Tendencje w kształtowaniu formy plastycznej obiektów kultury

na przykładzie konkursu w Pusan

Trends in modelling of the plastic form of culture objects

against the example of the competition in Busan

Introduction

Issues and scope of research

This study focuses on the trends in modelling artistic

forms of modern large size objects of culture such as op-

era houses, music halls, museums, theatres and cultural

centres. Their uniqueness, monumental size, sculptural

structure and iconic character lead to a large variety and

originality of structures. Current trends in architecture are

strongly differentiated by individual searches for crea-

tive solutions, which results in the creation of innovative

forms and spatial systems. They are often varied with re-

gard to formal and artistic characteristics in relation to the

existing cultural environment [1, p. 2]. The research scope

of this article is limited to a single event which is a com-

petition for the opera house in Busan

The purpose of this study is an attempt to create a ty-

pology of forms for modern large size objects of culture

on the basis of competition entries for the opera house in

Busan. The typology will be developed and corrected on

the basis of the research on further selected collections

Many modern realisations of cultural objects are chosen during

competitions. An architectural competition as a professional event pro-

vides a rich iconographic material which enables the assessment of an

artistic form and composition. It is a comprehensive collection of for -

mal and visual solu tions for the same design subject, which is located in

a specific area with a very similar utility program and the same cultural

context. All this makes it possible to group recurring solutions and

trends in de signing objects of culture.

Wprowadzenie

Problematyka i zakres badań

Tematem niniejszego opracowania są tendencje w kształ 

towaniu formy i plastyki współczesnych wielkogabaryto-

wych obiektów kultury takich jak opery, lharmonie, mu-

zea, teatry i centra kultury. Ich unikatowość, monumen

talny

rozmiar, rzeźbiarska struktura i ikoniczny charakter pro-

wadzą do dużej różnorodności i oryginalności konstrukcji.

Aktualne nurty w architekturze są bardzo mocno zróżni-

cowane przez indywidualne poszukiwania twórczych roz-

wiązań, co prowadzi do powstawania innowacyjnych form

i układów przestrzennych. Są one często odmienne pod

względem cech formalnoplastycznych w stosunku do zasta-

nego środowiska kulturowego [1, s. 2]. Zakres badawczy ni-

niejszego artykułu ogranicza się do pojedynczego wydarze-

nia, jakim jest konkurs na projekt budynku opery w Pusan

Celem opracowania jest próba stworzenia typologii

form dla współczesnych wielkogabarytowych obiektów

* Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej/Faculty of Ar 

chi tecture, Wrocław University of Science and Technology.

Wiele współczesnych realizacji obiektów kultury zostaje wyło

nionych na drodze konkursu. Konkurs architektoniczny jako wydarze-

nie zawodowe dostarcza bogatego materiału ikonograficznego, umoż 

liwiającego ocenę formy plastycznej i kompozycji. Jest obszernym

zbio rem rozwiązań formalnych i wizualnych dla tego samego tematu

pro jek to wego, osadzonego w określonej lokalizacji z bardzo zbliżonym

pro gra mem użytkowym i tym samym kontekstem kulturowym. To

wszystko umoż liwia grupowanie powtarzających się rozwiązań i ten

den cji w pro jektowaniu obiektów kultury.

118 Agnieszka Boyko

of existing objects and competition designs. We adopted

a method which was based on a review of formal features

and an attempt to group solutions on the basis of com-

mon dominant characteristics. The analysis covers a set

of visualizations and iconography which are published on

the websites as well as descriptions of participants in the

competition.

Due the richness and variety of the artistic composi-

tion in the group of studied projects, it can be assumed

initially that creative activities in competition conditions

depart from standards and stereotypes in search of a new

form of creativity. Degraded areas which require revitali-

sation constitute particular areas of searching for original,

unique, iconographic and sculptural structures.

Building-icon

The turn of the 21

century saw a period of form-

ing spectacular and extravagant architectural works

all over the world. This phenomenon results from the

need to have buildings which would become symbols

of a city. Many famous cities such as Bilbao identify

themselves just through iconic buildings. Guggenheim

Museum Bilbao, which was opened in 1997, became the

icon of a special kind [...]. Its form […], which was de-

signed by Frank O. Gehry, gained breakthrough signi-

cance in the history of museums and architecture even

before the opening [2, p. 142]. This iconic character,

prestige and the need for an original form result in the

fact that objects of culture are high-budget realizations,

which has a great inuence on a wide range of formal

solutions.

Revitalisation through culture

Modern objects of culture become centre-producing

places which attract the local community and constitute

a very important element of the urban tissue. Many re-

vitalisation programs take advantage of places which

serve culture as a background of the recovery process

of a degraded space, e.g. a revitalization program of

the River Clyde in Glasgow

. Within the framework of

these programs, in the cities there appears a tendency to

introduce high-budget buildings of culture in industrial

areas, including non-functioning and neglected port ar-

eas. In the rst decade of the 21

century architectural

pieces of art such as the opera house in Oslo (Fig. 1),

Harpa in Reykjavík, or music hall in Hamburg were

built

. Different types of artistic and social activities in

a degraded area are in fact elements of the process of its

familiarisation and inclusion in the structure of the city

[5, p. 44].

Glasgow is a post-industrial city where in the 18

and 19

cen-

turies a heavy industry developed. Within the framework of the revita-

lization program of non-functioning post-industrial terrains the Museum

of Transport was designed by Zaha Hadid. The Museum quickly

attracted tourists to the area which was not entirely developed. It became

a pretext to revive the space [3].

The opening of the Music Hall is scheduled on 11.01.2017 [4].

kultury na podstawie prac konkursowych na budynek

opery w Pusan. Typologia będzie rozwijana i korygowana

w oparciu o badania kolejnych, wybranych zbiorów ist-

niejących obiektów i projektów konkursowych. Przyjęto

metodę polegającą na przeglądzie cech formalnych i pró-

bie grupowania rozwiązań w oparciu o wspólne cechy

dominujące. Analiza dotyczy zbioru wizualizacji i iko-

nograi publikowanych na stronach internetowych oraz

autorskich opisów uczestników konkursu.

Bogactwo i różnorodność kompozycji plastycznej

w grupie badanych projektów pozwala wstępnie założyć,

że twórczość w warunkach konkursowych łamie standar-

dy i stereotypy w poszukiwaniu nowej formy twórczej.

Szczególnym obszarem poszukiwań oryginalnej, unika-

towej ikonogracznej i rzeźbiarskiej struktury są tereny

zdegradowane, wymagające rewitalizacji.

Budynek-ikona

Przełom XX i XXI w. to okres powstawania spekta-

kularnych i ekstrawaganckich dzieł architektonicznych na

całym świecie. Wynika to z potrzeby posiadania budow-

li, które stają się symbolem miasta. Wiele znanych miast,

takich jak np. Bilbao, identykuje się właśnie poprzez

ikoniczne budynki. Ikoną szczególnego rodzaju stało się

otwarte w 1997 roku Guggenheim Museum Bilbao […].

Jego zaprojektowana przez Franka O. Gehry’ego bryła

[…] jeszcze przed otwarciem zyskała przełomowe znacze-

nie w historii muzealnictwa i architektury [2, s. 142]. Ten

ikoniczny charakter, prestiż oraz potrzeba oryginalnej for-

my sprawiają, że obiekty kultury są realizacjami wysoko-

budżetowymi, co ma bardzo duży wpływ na bogatą paletę

rozwiązań formalnych.

Rewitalizacja przez kulturę

Współczesne obiekty kultury stają się miejscami cen 

tro twórczymi przyciągającymi lokalną społeczność i sta 

nowią bardzo ważny element tkanki miejskiej. Wiele pro

gramów rewitalizacyjnych wykorzystuje miejsca służące

kulturze jako tło procesu ożywienia zdegradowanej prze-

strzeni, np. program rewitalizacji rzeki Clyde w Glas-

gow

. W ramach tych programów w miastach zaczyna

być widoczna tendencja do wprowadzania wysokobu-

dżetowych budynków kultury na tereny poprzemysłowe,

w tym niefunkcjonujące i zaniedbane tereny portowe.

W 1. dekadzie XXI w. powstały takie dzieła architekto

niczne jak opera w Oslo (il. 1), Harpa w Reykjavíku,

l harmonia w Hamburgu

. Różnego rodzaju działania

artystyczne i społeczne na zdegradowanym obszarze są

bowiem elementami procesu jego oswajania i włączania

w struktury miasta [5, s. 44].

Glasgow to miasto poprzemysłowe, gdzie w XVIII i XIX w. ro 

zwi jał się przemysł ciężki. W ramach programu rewitalizacji nie

funkcjo nu jących terenów poprzemysłowych powstało Muzeum Trans

portu. Obiekt zaprojek towała Zaha Hadid. Muzeum szybko ściągnęło

turystów w nie do końca zagos podarowaną okolicę. Stało się pretekstem

do ożywienia przestrzeni [3].

Otwarcie filharmonii zaplanowano na 11.01.2017 r. [4].

Tendencje w kształtowaniu formy plastycznej obiektów kultury/Trends in modelling of the plastic form of culture objects 119

At present, numerous programs of revitalising post-in-

dustrial terrains are trying to repeat the “Bilbao effect”

The Guggenheim Museum design introduced new cultural

values which have an impact on the social and eco nomic

life of the city. The spectacular and extravagant archi -

tecture of the building has become one of the most com-

mon reasons for sightseeing by many tourists [5]. The mu-

seum was used as a revitalization tool of a degraded space.

After a decade since its opening, cities all over the world

have been building museums in the hope of repeating the

Guggenheim success as the engine of tourism, revitaliza-

tion and local pride [7].

Buildings as giant sculptures

Modern large-size objects of culture which are built

within the framework of the described revitalisation pro-

grams are giant sculptures. It is not a coincidence that

some of the architectural projects which have been car-

ried out in recent years deserve to be called monumental

sculptures [...]. Similarly to architecture which frequent -

ly searches for inspiration in sculpture, contemporary

sculpture often suggests numerous references to architec-

ture [8, p. 109].

Multi-functionality and large sizes

In modern architecture there is a tendency for multi-

functionality of objects of culture. More and more often

buildings – apart from housing a museum, opera or theatre

– are the places of cultural and social meetings through

a designed public and entertainment space. This makes

the place populated for the whole day. Diane Ghirardo,

who called this type of museums trade shopping centres

or cultural malls, also distinguished the newest type of the

museum – a museum as a spectacle where visitors are sup-

The “Bilbao effect” is a term which is used to describe social,

cultural and economic phenomenon, which took place in Bilbao in

northern Spain. At the end of the 20

century the city was in a deep

crisis after the collapse of the shipbuilding industry. A new development

was initiated by the realisation of the spectacular building of the

Guggen heim Museum [6].

Współcześnie liczne programy rewitalizacji terenów

poprzemysłowych starają się powtórzyć „efekt Bil bao”

Projekt Muzeum Guggenheima wprowadził nowe warto-

ści kulturowe mające wpływ na życie społeczne i ekono-

miczne miasta. Spektakularna, ekstrawagancka architek-

tura budynku stała się jednym z najczęstszych powodów

licznych wizyt turystów [5]. Muzeum zostało wykorzysta-

ne jako narzędzie rewitalizacji zdegradowanej przestrze-

ni. Po dekadzie od jego otwarcia miasta na całym świecie

budują muzea w nadziei na powtórzenie sukcesu Guggen-

heima jako motoru rozwoju turystyki, rewitalizacji i lo-

kalnej dumy [7].

Budynki jako gigantyczne rzeźby

Współczesne wielkogabarytowe obiekty kultury po-

wstające w ramach opisanych programów rewitalizacyj-

nych są gigantycznymi rzeźbami. Nie jest dziełem przy-

padku, że niektóre projekty architektoniczne zrealizowane

w ostatnich latach zasługują na miano monumentalnych

rzeźb […]. Podobnie jak architektura nierzadko szuka in-

spiracji w rzeźbie, tak współczesna rzeźba często sugeruje

liczne odniesienia do architektury [8, s. 109].

Multifunkcyjność i wielkogabarytowość

We współczesnej architekturze dąży się do multifunk

cyjności obiektów kultury. Coraz częściej budynki oprócz

tego, że mieszczą muzeum, operę czy teatr, są miejscami

spotkań kulturalnospołecznych poprzez zaprojektowa-

ną przestrzeń publiczną i rozrywkową. Dzięki temu są to

miejsca całodziennie zaludnione. Diane Ghirardo, która

nazwała ten typ muzeów handlowymi centrami kultury

albo mallami kulturowymi, wyróżniła także najnowszy

typ muzeum – muzeum jako widowisko, gdzie zwiedzający

mają odczuwać przeżycia artystyczne, oglądając samą ar-

chitekturę [9, s. 505]. Rozrastający się program użytkowy

„Efekt Bilbao” jest terminem określającym fenomen społeczny,

kul turowy i ekonomiczny, który nastąpił w Bilbao w północnej Hisz

panii. Miasto pod koniec XX w. znalazło się w głębokim kryzysie po

upadku przemysłu stoczniowego. Nowy rozwój zapoczątkowała reali

zacja spektakularnego budynku Muzeum Guggenheima [6].

Il. 1. Budynek opery w Oslo

autorstwa pracowni Snøhetta

jako plac miejski (Snøhetta

Archive, fot. © Jens Passoth)

Fig. 1. Opera house in Oslo by

architectural studio Snøhetta

as the city square (Snøhetta

Archive, photo © Jens Passoth)

120 Agnieszka Boyko

posed to experience artistic feelings by watching only ar-

chitecture itself [9, p. 505]. The expanding utility prog ram

of modern objects of culture and the need to create large

areas and volumes results in large-size structures which

often dominate in the environment. This allows design-

ers to operate with large-size forms and generates creative

as well as unique searches for new and original composi-

tional and artistic arrangements.

Competition character

At the beginning of the 21

century many designs of

public utility objects were chosen in the course of a com-

petition. This led to a very high level of competition among

architects and signicantly improved the quality of artis-

tic forms and proposed architectural solutions. A perfect

example is the New Damascus – one of many modernist

urban complexes which were formed after the war. The

residents are not satised with the quality of the surround-

ing space and the city’s image. Damascus lacks modern

structures. A competition to develop the Massar Children’s

Discovery Centre (a learning centre for children) which

was announced in 2008 gave hope for a change. Henning

Larsen Architects Ofce won the competition which was

attended by such celebrities as Zaha Hadid [10]. It was

also in the course of a competition that the designs of such

buildings as the Opera in Oslo, the Opera in Harbin, the

Guggenheim Museum in Helsinki, the Museum of Art in

Pingtan, the Nobel Centre in Stockholm and many others

were developed.

Competition for the opera house in Busan

In April 2011 a competition for the Opera House in Bu-

san was announced. It was open to architects. In addition,

famous architectural studios were invited, which signi-

cantly raised the rank of the competition.

Busan is a port town in South Korea. The opera is sup-

posed to be one of the most important parts of the recon-

struction of the northern port. The building is to become

a new characteristic landmark for the city and accord-

ing to the assumption of the organizers it is supposed to

symbolize the cultural wealth and high social status. The

plot of land is located on an island in the northern part of

Junggu port, Busan, S. Korea. It is a redeveloped area of

great symbolic signicance and currently it is excluded

from the urban everyday life. The whole regeneration pro-

ject focuses on directing the life of the city towards the

coast [11].

The assumption of the competition is to create a ma-

rine tourism “Mecca” on an international scale and a place

used by the local community.

Description of the competition entries

The analysed competition entries are projects that fol-

low the trends in architecture such as deconstructionism,

folding, metabolism, morphologism, blob architecture, hi-

tech, parametric architecture or difcult to classify crea-

tive searches [1]. A set of these projects naturally shows

współczesnych obiektów kultury oraz potrzeba tworzenia

dużych powierzchni i kubatur sprawiają, że są to budowle

wielkogabarytowe, przez co często dominują w otocze-

niu. To umożliwia projektantom operowanie formą w du-

żej skali oraz generuje twórcze, unikatowe poszukiwania

nowych i oryginalnych układów kompozycyjnoplastycz-

nych.

Konkursowy charakter

Na początku XXI w. wiele projektów obiektów uży-

teczności publicznej zostało wybranych na drodze kon-

kursu. Doprowadziło to do bardzo dużej konkurencji

między architektami i znacznie podniosło jakość form

plastycznych i proponowanych rozwiązań architekto-

nicznych. Doskonałym przykładem jest Nowy Damaszek

– jeden z wielu modernistycznych zespołów miejskich

powstałych po wojnie. Mieszkańcy nie są zadowoleni

z jakości otaczającej ich przestrzeni i wizerunku miasta.

Damaszkowi brakuje nowoczesnych struktur. Nadzieją na

zmianę stał się ogłoszony w 2008 r. konkurs na opracowa-

nie Massar Children’s Discovery Centre – centrum nauki

dla dzieci. W konkursie zwyciężyło biuro Henning Larsen

Architects, a udział wzięły takie sławy jak m.in. Zaha Ha-

did [10]. Również na drodze konkursowej powstały pro-

jekty takich budynków jak opera w Oslo, opera w Harbin,

Muzeum Guggenheima w Helsinkach, Muzeum Sztuki

w Pingtan, Centrum Nobla w Sztokholmie i wiele innych.

Konkurs na projekt budynku opery w Pusan

W kwietniu 2011 r. został ogłoszony konkurs na bu-

dynek opery w Pusan. Był on otwarty dla architektów.

Oprócz tego do udziału zaproszono znane pracownie ar-

chitektoniczne, co znacznie podniosło rangę konkursu.

Pusan jest miastem portowym położonym w Korei Po-

łudniowej. Opera ma stanowić jedną z najważniejszych

części przebudowy portu północnego. Budynek ma się

stać nowym punktem charakterystycznym miasta i we-

dług założenia organizatorów symbolizować bogactwo

kulturowe i wysoki status społeczny. Działka zlokalizo-

wana jest na wyspie w części portu północnego Jung-

gu, Busan, S. Korea. Jest to przestrzeń rewitalizowana

o dużym znaczeniu symbolicznym i obecnie wyłączona

z miejskiej codzienności. Cały projekt regeneracji skupia

się na skierowaniu życia miasta na wybrzeże [11].

Założeniem konkursu jest stworzenie „mekki” turysty-

ki morskiej w skali międzynarodowej oraz miejsca użyt-

kowanego przez lokalną społeczność.

Opis prac konkursowych

Badane prace konkursowe to projekty, które podąża-

ją za trendami w architekturze takimi jak dekonstrukty-

wizm, folding, metabolizm, morfologizm, architektura

blobu, hitech, architektura parametryczna czy też trudne

do sklasykowania poszukiwania twórcze [1]. Zbiór tych

projektów w naturalny sposób ukazuje złożoność proce-

sów projektowych we współczesnej architekturze. Jest

to bogaty zestaw kompozycji architektonicznych o wielu

Tendencje w kształtowaniu formy plastycznej obiektów kultury/Trends in modelling of the plastic form of culture objects 121

the complexity of design processes in contemporary ar-

chitecture. It is a rich set of architectural compositions

with many common artistic characteristics resulting from

a variety of creative processes.

In the case of most of the works it is impossible to

clearly attribute them to a particular architectural style or

trend. The competition showed a strong tendency to use

complex structures, which reects a declaration of the

search for new forms of expression by using simple rules

of creating a building’s body. On the other hand, it is pos-

sible to classify competition projects due to dominant re-

lationships and artistic characteristics.

45 works, which were most frequently published on the

internet, were chosen out of all competition projects and

they were analysed in terms of their artistic form

. The

form is primarily connected with a general character of

the work. The form’s components are as follows: shape,

weight, body, concept, colour, structure, etc. [12, p. 127].

For the needs of the study, the characteristics and values

which correspond to the body of a building, tectonics and

matter were divided. A body – it is more than just a shaped

body of matter. It activates the space by starting a dynam-

ic relationship with the space which surrounds the object

[13, p. 196].

An important factor which has an inuence on the

analysis of a competition entry is a at composition and

the author’s vision which is presented in a realistic or pic-

turesque visual form. Depending on the author’s vision,

it emphasises or camouages some of the material and

space relationships. The most characteristic and dominant

is the division into organic and geometric compositions.

With regard to the geometric composition in order to or-

ganise the collection the following evaluative features

were chosen: dynamics or statics. The features that best

classify tectonics are homogeneity and diversity. In the

context of the landscape, we can distinguish an open com-

position which is connected with breaking the body and

a closed composition which explicitly denes the silhou-

ette of a building

Considering and analyzing all the dominant features,

means and relationships of the body, tectonics and mat-

ter, the typology of competition projects was prepared and

they were assigned to the following composition catego-

ries:

a) organic nonuniform;

b) organic uniform;

c) geometric, dynamic, uniform;

d) geometric, dynamic, nonuniform;

e) geometric static;

f) mixed.

An additional feature differentiating each composition

is matter which is characterized by transparency, opaque-

ness, reectivity or open work.

On the basis of the analysis of the collection of selected

works, it can be concluded that there is a strong tendency

A detailed analysis of all 45 works is contained in a separate

paper [1, pp. 79–95].

Definitions and an extensive discussion of the composition terms

which are used in this study are included in [12].

wspólnych cechach plastycznych, powstałych w wyniku

różnorodnych procesów twórczych.

W przypadku większości prac niemożliwe jest jedno-

znaczne przyporządkowanie ich do konkretnego stylu lub

nurtu architektonicznego. W konkursie uwidoczniła się

silna tendencja do stosowania struktur złożonych, która

jest wyrazem poszukiwań nowych form ekspresji przy

użyciu prostych reguł kreowania bryły budynku. Możli-

we staje się natomiast sklasykowanie projektów konkur-

sowych ze względu na dominujące relacje i cechy plas -

tyczne.

Ze wszystkich projektów konkursowych wybrano 45

naj częściej publikowanych w internecie prac i dokonano

ich analizy pod kątem formy plastycznej

. Forma wiąże

się przede wszystkim z ogólnym charakterem dzieła. Skła-

dowymi formy są: kształt, masa, bryła, koncepcja, kolor,

struktura itp. [12, s. 127]. Na potrzeby badania dokonano

podziału cech i wartości, które odpowiadają bryle budyn-

ku, tektonice oraz materii. Bryła – jest czymś więcej niż

tylko ukształtowaną masą materii. Uaktywnia przestrzeń,

uruchamiając dynamiczną relację z przestrzenią, która

otacza obiekt [13, s. 196].

Ważnym czynnikiem wpływającym na analizę pracy

konkursowej jest kompozycja płaska i autorska wizja

przedstawiona w realistycznej lub malowniczej formie

wizualnej. Uwypukla ona lub maskuje niektóre relacje

materiałowe i przestrzenne w zależności od wizji twórcy.

Najbardziej charakterystyczny i dominujący jest podział

na kompozycje organiczne i geometryczne. W odniesie-

niu do kompozycji geometrycznej do uporządkowania

zbioru wybrano następujące cechy wartościujące: dyna-

mikę lub statykę. Cechy, które najlepiej klasykują tek-

tonikę, to jednorodność i różnorodność. W kontekście

krajobrazu można wyróżnić kompozycję otwartą, która

wiąże się z rozbiciem bryły, oraz kompozycję zamkniętą

jednoznacznie określającą sylwetę budynku

Biorąc pod uwagę i analizując wszystkie dominujące

cechy, środki i relacje bryły, tektoniki i materii, stworzono

typologię projektów konkursowych i przyporządkowano

je do następujących kategorii kompozycji:

a) organicznej niejednorodnej;

b) organicznej jednorodnej;

c) geometrycznej, dynamicznej, jednorodnej;

d) geometrycznej, dynamicznej, niejednorodnej;

e) geometrycznej statycznej;

f) mieszanej.

Dodatkową cechą różnicującą każdą kompozycję jest

materia, która charakteryzuje się transparentnością, nie-

przeziernością, reeksyjnością lub ażurowością.

Na podstawie analizy zbioru wybranych prac można

stwierdzić, że istnieje silna tendencja do projektowania

obiektów o organicznych kształtach z jednorodną tekto-

niką (20 z 45 analizowanych prac konkursowych, m.in.

autorstwa pracowni Volgemut Architects; Solus4; design-

camp moonpark dmp) (il. 2).

Szczegółowa analiza wszystkich 45 prac zawarta jest w odrębnym

opracowaniu [1, s. 79–95].

Definicje i obszerne omówienie terminów kompozycyjnych wy

ko rzystywanych w tym artykule zawiera [12].

122 Agnieszka Boyko

to design objects of organic shapes with uniform tecton-

ics (20 out of the 45 analyzed competition entries, includ-

ing the one by the Volgemut Architects Studio; Solus4;

designcamp moonpark dmp) (Fig. 2).

Unlimited technological possibilities also allowed cre-

ating individual patterns, which are used for decorat

ing

the “skin” of a building by means of unconventional open

work or a graphical motif (18 out of the 45 analyzed com-

petition entries, e.g. a design by Snøhetta; Young & Ayata)

The use of rhythmic and geometric divisions is character-

istic for uniform facades. Very often they are also uniform

objects due to the color or structure, which form a read-

able and coherent composition (e.g. the design by studio

PRAUD; Peter Ruge Architekten; Jed Jeong) (Fig. 3, 4).

A group of the organic non-uniform composition is

mainly characterized by the freedom of shaping and soft-

ness of the form (9 out of the 45 analyzed competition

entries). Most frequently tectonics of the body is diverse

in terms of colour and matter. The diversity of the “skin”

facade leads to the occurrence of tensions and contrasts

and the body is more differentiated (e.g. the design by stu-

dio sanzpont arquitectura).

Geometric compositions are much less popular (14 out

of the 45 analyzed composition entries). Values such as

symmetry, orthogonality, monotony, which are charac-

teristic of a static composition, occur rarely in the entire

competition. Denitely, asymmetry, diagonal arrange-

ment, contrast, diversity are dominant features which are

connected with a dynamic system (e.g. the design of the

Stan Allen Architect studio). This system may be uni-

form or heterogeneous. This diversity is connected with

a colour contrast and transparency of the facades as well

as with the diversity of structure and matter. Very often

non-uniform forms are also characterized by randomness.

Uniformity in the dynamic system is often connected with

the rhythm, articulation, unity of matter and colour, purity,

readability and the wholeness (e.g. the design by studio

FORMA).

The last composition occurs denitely less frequently.

A mixed system is the one in which there is a balance

between elements representing a geometric and organic

Nieograniczone możliwości technologiczne pozwalają

również tworzyć indywidualne wzory, które wykorzy-

stywane są do zdobienia „skóry” budynku oryginalnym

ażurem lub gracznym motywem (18 z 45 analizowanych

prac konkursowych, m.in. autorstwa pracowni Snøhetta;

Young & Ayata). Charakterystyczne dla jednorodnych fa-

sad jest stosowanie rytmicznych, geometrycznych podzia-

łów. Często są to również obiekty jednorodne ze względu

na barwę czy strukturę, tworzące kompozycję czytelną

i spójną (np. projekt pracowni PRAUD; Peter Ruge Ar-

chitekten; Jed Jeong) (il. 3, 4).

Grupa kompozycji organicznej niejednorodnej cha-

rakteryzuje się przede wszystkim swobodą kształtowania

i miękkością formy (9 z 45 analizowanych prac konkur-

sowych). Najczęściej tektonika bryły jest różnorodna pod

względem barwy i materii. Zróżnicowanie fasady „skóry”

prowadzi do występowania napięć i kontrastów, a bryła

jest bardziej zróżnicowana (np. projekt pracowni sanz-

pont arquitectura).

Dużo mniej popularne są kompozycje geometryczne

(14 z 45 analizowanych prac konkursowych). W całym

konkursie rzadko występują wartości takie, jak symetria,

ortogonalność, monotonia, które są charakterystyczne

Il. 2. Praca konkursowa, autor: Volgemut Architects

(fot. Volgemut Architects Archive, © Volgemut Architects)

Fig. 2. Competition entry; author: Volgemut Architects

(photo: Volgemut Architects Archive © Volgemut Architects)

Il. 4. Praca konkursowa, autor: Peter Ruge Architekten [14]

(fot. Peter Ruge Architekten Archive, © Peter Ruge Architekten)

Fig. 4. Competition entry; author: Peter Ruge Architekten [14]

(photo: Peter Ruge Architekten Archive, © Peter Ruge Architekten)

Il. 3. Praca konkursowa, autor: PRAUD

(fot. PRAUD Archive, © PRAUD)

Fig. 3. Competition entry; author: PRAUD

(photo: PRAUD Archive, © PRAUD)

Tendencje w kształtowaniu formy plastycznej obiektów kultury/Trends in modelling of the plastic form of culture objects 123

composition. It is usually characterized by a contrast of

forms, colour and matter. It is a group which is charac-

terized by the creative search with a very little repetitive

composition (2 out of the 45 analyzed competition entries,

design by Columbia University Team, Snøhetta and Teg-

mark) (Fig. 5).

Among the objects of culture a common feature of

all the projects is originality which results from the idea

of a building-icon. According to the assumptions of the

competition, the Opera House in Busan is supposed to

become a new symbol of the city. The most famous ob-

jects of this type worldwide have very characteristic and

unique silhouettes which are recognized all over the world

(Fig. 6).

The winning project

The rst prize went to the proposal by Snøhetta Ofce,

which is a mixed composition – it uses features of the geo-

metric and organic compositions maintaining a diversity,

contrast and tensions of tectonics, at the same time keep-

ing coherence and readability. It takes advantage of both

transparent open work and opaque materials. It is dynam-

ic, unconventional and harmonious. It perfectly blends

in with the landscape through a combination of hard and

soft forms which constitute a reference to the urban and

dla kompozycji statycznej. Zdecydowanie dominuje asy-

metria, diagonalność, kontrast, różnorodność – związane

z układem dynamicznym (np. projekt pracowni Stan Allen

Architect). Układ ten może być jednorodny lub różnorod-

ny. Różnorodność wiąże się z kontrastem koloru i transpa-

rentnością fasady, różnorodnością struktury i materii. Bar-

dzo często formy niejednorodne charakteryzuje również

przypadkowość. Jednorodność w układzie dynamicznym

wiąże się często z rytmem, artykulacją, jednością materii

i koloru, czystością, czytelnością i całością (np. projekt

pracowni FORMA).

Ostatnia kompozycja występuje zdecydowanie najrza-

dziej. Układ mieszany to taki, w którym równoważą się

elementy reprezentujące kompozycję geometryczną i or-

ganiczną. Zazwyczaj cechuje go kontrast formy, barwy

i materii. Jest to grupa charakteryzująca się poszukiwa-

niami twórczymi, o bardzo mało powtarzalnej kompozy-

cji (2 z 45 analizowanych prac konkursowych, autorstwa

Columbia University Team, pracowni Snøhetta and Teg-

mark) (il. 5).

Wśród obiektów kultury wspólną cechą wszystkich

projektów jest oryginalność, która wynika z idei budyn-

kuikony. Według założeń konkursowych gmach opery

w Pusan ma stać się nowym symbolem miasta. Najbar-

dziej znane na świecie tego typu obiekty mają bardzo cha-

rakterystyczne i unikatowe sylwety, które są rozpoznawa-

ne na całym świecie (il. 6).

Il. 5. Zwycięska praca konkursowa,

autor: Snøhetta and Tegmark

and Tegmark)

Fig. 5. The winning competition

entry; author: Snøhetta and

Tegmark (Snøhetta Archive,

Il. 6. Grafika opracowana na podstawie schematu ideowego pracowni Volkan Alkanoglu oraz pracowni PAPER | TOTEMENT,

pokazująca budynkiikony, wśród których ma się znaleźć również opera w Pusan (rys. A. Boyko)

Fig. 6. Graphics developed on the basis of the concept scheme by Volkan Alkanoglu Studio and PAPER | TOTEMENT Studio,

which presents buildingsicons, among which the opera in Busan is also supposed to be included (drawn by A. Boyko)

124 Agnieszka Boyko

Zwycięski projekt

Pierwszą nagrodę otrzymała propozycja biura Snø

hetta, która jest kompozycją mieszaną – wykorzystuje ce-

chy kompozycji geometrycznej i organicznej, utrzymując

różnorodność, kontrast i napięcie tektoniki, przy jedno-

czesnym zachowaniu spójności i czytelności. Wykorzy-

stuje zarówno materiał transparentny, ażur, jak i nieprze-

zierny. Jest dynamiczna, oryginalna i harmonijna. Bardzo

dobrze wpisuje się w krajobraz poprzez zestawienie twar-

dych i miękkich form, które są nawiązaniem do miejsko-

górskiego pejzażu. Kompozycja zwycięskiego projektu

łączy w sobie wiele popularnych i modnych wartości

w architekturze współczesnej: organiczność, spój ność,

oryginalność, ażur, wzór, asymetrię, otwartość i swobo-

dę. Należy podkreślić, że w konkursie zwyciężył projekt

z najmniej licznej kategorii kompozycji, jaką jest kompo-

zycja mieszana. Na tej podstawie można wysnuć wniosek,

że pożądane staje się łamanie standardów i stereotypów

w projektowaniu współczesnych obiektów kultury, co

sprzyja powstaniu nowej formy twórczej.

Podsumowanie

Dzięki przeglądowi prac konkursowych zaobserwowa-

no dużą różnorodność kompozycji plastycznej. W wyniku

analizy bryły, tektoniki i materii uporządkowano obiekty

ze względu na dominujące cechy. Pomimo przypisania

ich do danej grupy, istnieje wiele cech i relacji, które są

wspólne dla wszystkich kategorii i nie mają wpływu na

klasykację. Ze względu na prestiżowy charakter budyn-

ku najczęściej powtarzającymi się cechami w kształto-

waniu bryły jest wyróżnienie, jednorodność, dynamika,

swoboda i asymetria. Tak samo często przez uczestników

konkursu jest stosowana wertykalna, horyzontalna i dia-

gonalna forma. Pod względem tektoniki i materii najbar-

dziej charakterystyczne jest połączenie jednorodnej po-

wierzchni pod względem koloru i motywu z materiałem

transparentnym lub ażurem.

Dzięki konkursowi powstał zbiór spektakularnych pro-

jektów o wysokich wartościach plastycznych. Większość

prac to charakterystyczne budynki – rzeźby cechujące

się monumentalnością, oryginalnością i abstrakcyjnoś

cią. Nieograniczone możliwości konstrukcyjne, materia-

łowe i technologiczne sprawiają, że architekci dowol-

nie kształtują formę obiektu. Te nowe możliwości oraz

współzawodnictwo powodują jednocześnie, że współcze-

sna architektura – zwłaszcza reprezentacyjnych obiek-

tów użyteczności publicznej – bardzo żywo się rozwija,

a efekty takich konkursów wyznaczają trendy w projekto-

waniu na kolejne lata.

Wnioski

Będące przedmiotem artykułu prace konkursowe wska 

zują na tendencję do kreowania obiektów o oryginalnej

for mie, które staną się elementami charakterystycznymi

dla danego miejsca i zyskają miano ikony. Pożądane jest

stwo rzenie budynkurzeźby stanowiącego dzieło sztuki,

które przyciągnie turystów i lokalną społeczność („efekt

mountainous landscape. The composition of the winning

project combines many popular and fashionable values

in modern architecture, i.e. organic character, coherence,

originality, open work, pattern, asymmetry, openness and

freedom. It should be emphasized that in the competition

the winner was the project belonging to the least numer-

ous category of compositions, namely a mixed composi-

tion. On this basis, it can be concluded that it is desirable

to depart from the stereotypes and standards in designing

modern objects of culture, which may result in arriving at

a new creative form.

Summary

In the course of the review of the competition entries,

a large variety of artistic compositions was revealed. As

a result of the analysis of the body, tectonics and matter,

the objects were ordered with regard to their dominant

features. Despite the fact that they were assigned to a giv-

en group, there are many features and relationships which

are common to all categories and have no impact on the

classication. Due to the prestigious nature of the build-

ing, the most frequently recurring features in the forma-

tion of the body are the following: distinction, uniformity,

dynamics, freedom and asymmetry. The vertical, horizon-

tal and diagonal form is used by the participants in the

competition just as often. In terms of tectonics and mat-

ter, the most distinctive is the combination of a uniform

surface as regards colour and a motif with a transparent

material or open work.

The competition became a collection of spectacular

projects of high artistic values. Most of the competition

entries are characteristic buildings – sculptures whose

features are monumentality, originality and abstractness.

Thanks to the unlimited structural, material and techno-

logical possibilities the form of a building can be shaped

freely by architects. These new opportunities and compe-

tition at the same time are the reasons why modern archi-

tecture – especially of representative public utility build-

ings – is developing very intensively and the effects of

such competitions establish trends in designing for the

coming years.

Conclusions

The competition entries which are the subject of this

article show a tendency to create objects with an original

form, which are supposed to become characteristic ele-

ments of a given place and will gain the title of an icon. It

is desirable to create a building-sculpture that constitutes

a work of art which will attract tourists and the local com-

munity (the “Bilbao effect”) and will revive a degraded

space. A monumental and modern character of the dis-

cussed works and a strong formal expression result in the

fact that most of them contrast and compete with the exist-

ing environment in a positive way.

On the basis of the composition and artistic analysis,

a typology of forms relating to a specic event, which is

a competition for the Opera House in Busan, was pro-

posed.

Tendencje w kształtowaniu formy plastycznej obiektów kultury/Trends in modelling of the plastic form of culture objects 125

Bilbao”) oraz ożywi zdegradowaną przestrzeń. Monu-

mentalny i nowoczesny charakter omawianych prac oraz

silny wyraz formalny sprawiają, że większość z nich pozy-

tywnie kontrastuje i konkuruje z istniejącym otoczeniem.

Na podstawie analizy kompozycyjnoplastycznej zapro-

ponowano typologię form odnoszącą się do konkretnego

zdarzenia, jakim jest konkurs na budynek opery w Pusan.

Wnioski i typologię wynikającą z przeglądu projektów

konkursowych można przenieść na większy zakres badań,

korygując i obserwując w szerszym kontekście pojawia-

jące się tendencje w architekturze wielkogabarytowych

obiektów kultury.

Ponadto w badaniach ogólnych zwraca uwagę fakt, że

to właśnie obiekty kultury poprzez centrotwórczy charak-

ter, ikoniczne znaczenie i wysoki prestiż są najliczniej-

szym zbiorem nowych, unikatowych form. Konkursowy

charakter wpływa na współzawodnictwo i kreację dzieła

o wyrazistej i oryginalnej formie. Warto również podkre-

ślić, że te wszystkie czynniki kształtują współczesne ten-

dencje w lokalizowaniu przestrzeni kultury na terenach

zdegradowanych, wymagających rewitalizacji, w celu po-

nownego ożywienia nieatrakcyjnych obszarów miejskich

zgodnie z ideą ładu przestrzennego.

The conclusions and typology resulting from the review

of the competition projects can be transferred to a larger

scope of research by correcting and observing trends that

occur in the architecture of large-size objects of culture in

a broader context.

Moreover, in general studies one fact can be em-

phasised that it is the objects of culture that constitute

the most numerous collection of new and unique forms

through their centrecreative character, iconic signicance

and prestige. The specic nature of a competition contrib-

utes to competing and producing works characterised by

an expressive and unconventional form. It should also be

noted that all these factors shape modern trends in locat-

ing the spaces of culture in degraded areas that require

revitalization in order to revive unattractive urban areas in

accordance with the idea of spatial order.

Translated by

Bogusław Setkowicz

Bibliografia /References

[1] Maluga L., Boyko A., Porządki – stałe i zmienne w kompozycji

prze strzennej w świetle nowych nurtów twórczości architekto nicz

nej i urbanistycznej, Raport serii SPR nr W1H/S036/15, ZRMiRZ,

Wydział Architektury PWr, Wrocław 2015.

[2] Jagodzińska K., Dwie dekady muzeów (1989–2009). Siedziby insty-

tucji sztuki współczesnej w Polsce na tle muzealnego boomu Europy

Środkowej, „Kultura Współczesna” 2009, Nr 4, 132–145.

[3] Arczyńska M., Nowe Glasgow nad rzeką, „Architektura” 2011,

Nr 10(205), 28–30.

[4] http://archemon.com/ salakoncertowaelbphilharmoniewhambur-

gu [accessed: 6.11.2015].

[5] Stangel M., Rewitalizacja z kulturą w tle, „Architektura” 2011,

Nr 5(200), 44–52.

[6] McClellan A., Museum designers wrestle with an ageold question:

Who’s the star — the building or its contents? http://www.tufts.edu/

alumni/magazine/winter2008/features/artarchitecture.html [acces-

sed: 6.11.2015].

[7] Efekt Bilbao, http://archirama.muratorplus.pl/encyklopediaarchi-

tektury/efektbilbao,62_3345.html [accessed: 6.11.2015].

[8] Tietz J., Historia architektury, Könemann, Kolonia 1998.

[9] RogińskaNiesłuchowska M., Współczesne muzeum jako miejsce

i znak w przestrzeni miasta, „Czasopismo Techniczne. Architektu-

ra” 2008, R. 105, z. 6-A, 503–509.

[10] Lewandowski T., Róża Damaszku, „Architektura” 2011, Nr 7(202),

22–24.

[11] http://www.earchitect.co.uk/competitions/busanoperahouse-

-competition [accessed: 6.11.2015].

[12] Maluga L., Balasiński M., Bujak H. i wsp., Kompozycja – wybrane

problemy w twórczości plastycznej, architektonicznej oraz w dy-

daktyce, Raport serii Sprawozdania nr S05/14, ZRMiRz, Wydział

Architektury PWr, Wrocław 2014.

[13] Berleant A., Przemyśleć estetykę. Niepokorne eseje o estetyce

i sztu ce, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Uni 

ver sitas, Kraków 2007.

[14] www.peter-ruge.de [accessed: 29.01.2016].

Streszczenie

Współcześnie wiele programów rewitalizacyjnych w nadziei na ożywienie zdegradowanej przestrzeni stara się powtórzyć fenomen „efektu Bilbao”.

Bardzo często w takich przestrzeniach projektuje się miejsca dla kultury. Przykładami takich obiektów są powstałe w 1. dekadzie XXI w.: opera

w Oslo, Harpa w Reykjavíku, lharmonia w Hamburgu. Na początku tego stulecia wiele projektów budynków użyteczności publicznej zostało

wybranych na drodze konkursów, co znacznie podniosło jakość formy plastycznej i rozwiązań architektonicznych. W artykule na przykładzie kon-

kursu na budynek opery w Pusan wyróżniono tendencje we współczesnym projektowaniu. Prestiżowy charakter, pretendowanie do bycia ikoną,

nieograniczone możliwości konstrukcyjne, materiałowe i technologiczne sprawiają, że architekci dowolnie kształtują formę obiektu. Przyczynia się

to do rozwinięcia indywidualnych technik projektowych, co w efekcie prowadzi do bardzo dużej różnorodności. Niemożliwe staje się jednoznaczne

przyporządkowanie obiektów do stylu lub konkretnego nurtu architektonicznego. Biorąc pod uwagę i analizując wszystkie dominujące cechy, środki

i relacje bryły, tektoniki oraz materii, stworzono typologię projektów konkursowych i przyporządkowano je do następujących kategorii kompozycji:

a) organicznej niejednorodnej; b) organicznej jednorodnej; c) geometrycznej, dynamicznej, jednorodnej; d) geometrycznej, dynamicznej, niejedno-

rodnej; e) geometrycznej statycznej; f) mieszanej. W konkursie istnieje silna tendencja do projektowania obiektów o organicznych kształtach. Dużo

mniej popularne jest stosowanie kompozycji geometrycznej, która zazwyczaj jest dynamiczna. Większość prac konkursowych to charakterystyczne

budynkirzeźby. Są one monumentalne, oryginalne, abstrakcyjne, a w efekcie wyznaczają trendy w projektowaniu na kolejne lata.

Słowa kluczowe: kompozycja przestrzenna w architekturze, budynekikona, „efekt Bilbao”, rewitalizacja

126 Agnieszka Boyko

Abstract

The article presents the trends in modelling the plastic form of large culture objects such as operas, philharmonic halls, museums, theaters and cultural

centers. Their uniqueness, monumental size, sculptural structure and iconic character lead to large variety of plastic forms and originality. Nowadays,

many revitalization programs in the hope of reactivation of degraded space try to replicate the miracle of the “Bilbao effect”. Really often in these

kind of spaces it is common to design a space for culture. Example of this kind of object, built in the rst decade of the 21

century are: the Opera

in Oslo, Harpa in Reykjavík, Philharmonic Hall in Hamburg. At the beginning of the 21

century, many public facility projects were selected in

competitions, which greatly improved the quality of artistic forms and architectural solutions. In the article on the Busan Opera House competition

trends in contemporary design were distinguished. Object of culture as a symbol of prestige, claiming to be an icon, unlimited construction possi-

bilities also material and technology enables architects in shaping the object’s form. This contributes to the development of the individual design

techniques which in effect leads to a big variety. It becomes impossible assignment objects to a specic trend or style in architecture. Considering and

analyzing all the dominant features, resources and solid relation, tectonics and matter, created a typology of competitive projects and assigned them

to the composition of the following categories: a) organic heterogeneous; b) an organic homogeneous; c) the geometric, dynamic, homogeneous; d)

the geometric, dynamic, heterogeneous; e) the geometric static; f) mixed. There is a strong tendency to design objects with organic shapes. Much less

popular is geometric composition, which is usually dynamic. Most of competition projects are characteristic buildings-sculptures. They are monu-

mental, original, abstract, and in effect determine the design trends for the coming years.

Key words: spatial composition in architecture, building icon, the “Bilbao effect”, revitalization