Numer 1(65)/2021

DOI: 10.5277/ARCHITECTUS

Pobierz spis tre┼Ťci

Spis tre┼Ťci

Otw├│rz spis tre┼Ťci

  1. Artykuły

    1. Mateusz Michalski - Tikkun Chacot ÔÇô semiotyka synagogi na przyk┼éadzie bo┼╝nicy w Siemiatyczach
    2. Ewa Netczuk-Pol - Wp┼éyw zaborcy na kszta┼ét architektury drewnianej ko┼äca XIX i pocz─ůtku XX w. na terenie Lubelszczyzny
    3. Marta M. Rudnicka-Bogusz - Legnicki zespół koszar grenadierów jako kapitał kulturowy w przestrzeni miejskiej
    4. Maria Arno - Nowe funkcje wiejskich budowli sakralnych w prowincji Groningen w Holandii
    5. s. Anna Tejszerska uSJK - ÔÇ×Wie┼Ť i miasteczkoÔÇŁ a ÔÇ×miasteczko kresoweÔÇŁ. Ratowanie pami─Öci czy falsyfikacja historycznego krajobrazu Polski
    6. Micha┼é Kwasek - Zagadnienia zwi─ůzane z konserwacj─ů ┼╝eliwnych wiat peronowych na przyk┼éadzie dworc├│w Pomorza Nadwi┼Ťla┼äskiego
    7. Bartosz Ka┼║mierczak - Pomoc ekspercka w partycypacyjnym modelu planowania po┼╝─ůdanych zmian w obszarze obj─Ötym programem rewitalizacji. Przyk┼éad pozna┼äskiej ┼Ür├│dki
    8. Łukasz Wojciechowski, Andreas Wolf - Niezrealizowane koncepcje powojennego Wrocławia: przykładowe modele cyfrowe
    9. Marcin Brzezicki - Zak┼é├│cenie przezroczysto┼Ťci w architekturze wsp├│┼éczesnych szklanych fasad. Cz─Ö┼Ť─ç 1
    10. Agnieszka Kurkowska - Architektura w przestrzeni sztuki na przykładzie realizacji autorskich
    11. Małgorzata Chorowska - Średniowieczne obwarowania miast czeskich
    12. Andrzej Kaczmarek, Paweł Kirschke - Zeroenergetyczna biblioteka publiczna hrabstwa San Benito w Hollister (Kalifornia)

Artykuły

Mateusz Michalski - Tikkun Chacot ÔÇô semiotyka synagogi na przyk┼éadzie bo┼╝nicy w Siemiatyczach

doi:10.37190/arc210101

Celem artyku┼éu jest charakterystyka semiotycznego aspektu architektury bo┼╝niczej w kontek┼Ťcie tekst├│w liturgicznych oraz wykazanie bezpo┼Ťredniej relacji mi─Ödzy wymiarami synagog a poszczeg├│lnymi wersami modlitw. Przedmiotem prac by┼éa synagoga w Siemiatyczach powsta┼éa w ko┼äcu XVIII w. Jako przyk┼éad modlitwy wybrano Tikkun Chacot, nabo┼╝e┼ästwo o p├│┼énocy, kt├│re pojawi┼éo si─Ö pod wp┼éywem ruch├│w kabalistycznych w Safedzie, a kt├│re do┼Ť─ç szybko pod wp┼éywem ruch├│w mistycznych XVII i XVIII w. wpisa┼éo si─Ö jako element liturgii synagogalnej w Europie. ┬á┬á┬á W artykule dokonano analizy metrologicznej wymiar├│w synagogi w Siemiatyczach w oparciu o badania in situ oraz powi─ůzanej z ni─ů analizy gematrycznej tekstu modlitwy Tikkun Chacot. Gematria stanowi szczeg├│ln─ů odmian─Ö mistyki liter i jest zakorzeniona w szczeg├│lny spos├│b w j─Özyku hebrajskim. Polega na przetwarzaniu liter wyraz├│w w liczby. Metoda ta zak┼éada rozumienie liter w wyrazie jako znak├│w graficznych liczb. Podczas bada┼ä stosowano metody logicznej argumentacji, historyczno-analityczne oraz ilo┼Ťciowe i statystyczne. ┬á┬á┬á W czasie bada┼ä uda┼éo si─Ö wskaza─ç zwi─ůzek fragment├│w modlitwy Tikkun Chacot z wymiarami synagogi w Siemiatyczach. Dotyczy to wymiar├│w zewn─Ötrznych i wewn─Ötrznych. Zdecydowanie cz─Ö┼Ťciej w wymiarach zewn─Ötrznych odnajduje si─Ö wyra┼╝enia odnosz─ůce si─Ö do wygnania i nostalgii za ┼Ťwi─ůtyni─ů i Jeruzalem. Najcz─Ö┼Ťciej wyra┼╝enia s┼éawi─ůce Boga odnosz─ů si─Ö do wymiar├│w wewn─Ötrznych. Jednocze┼Ťnie wskazano, i┼╝ zwi─ůzek ten przedstawia lingwistycznie binarny charakter architektury bo┼╝niczej zakorzeniony w opozycji wn─ÖtrzeÔÇôzewn─Ötrzne.

Słowa kluczowe:
  •     synagoga
  •     tikkun-chacot
  •     siematycze
  •     bo┼╝nica
  •     gematria
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa Netczuk-Pol - Wp┼éyw zaborcy na kszta┼ét architektury drewnianej ko┼äca XIX i pocz─ůtku XX w. na terenie Lubelszczyzny

    doi:10.37190/arc210102

    Celem artyku┼éu by┼éo przedstawienie wp┼éywu architektury narodowej rosyjskiej na drewnian─ů architektur─Ö Lubelszczyzny powsta┼é─ů na prze┼éomie XIX i XX w., kt├│ra charakteryzowa┼éa si─Ö du┼╝─ů odr─Öbno┼Ťci─ů. Przedmiotem pracy by┼éo ukazanie znaczenia wzmo┼╝onej rusyfikacji, kt├│ra dotyka┼éa nie tylko sfery ┼╝ycia spo┼éecznego, kulturalnego, ale tak┼╝e architektury. ┬á┬á┬á W artykule dokonano analizy zachowanej architektury drewnianej powsta┼éej na prze┼éomie wiek├│w na terenie obecnego wojew├│dztwa lubelskiego. Jako materia┼é wyj┼Ťciowy wykorzystano dost─Öpne materia┼éy archiwalne oraz dokumentacj─Ö stworzon─ů na potrzeby wojew├│dzkiego konserwatora zabytk├│w (karta ewidencji zabytk├│w architektury i budownictwa) oraz dokonano wizji lokalnej w celu przygotowania dokumentacji fotograficznej stanu aktualnego. Jako materia┼é por├│wnawczy pos┼éu┼╝y┼éa charakterystyczna zabudowa drewniana powsta┼éa pod koniec XIX i na pocz─ůtku XX w. w Samarze w Rosji. Zabudowa ta ma dobrze udokumentowan─ů histori─Ö oraz jest dobrze zbadana przez lokalnych naukowc├│w. Dodatkowo przetrwa┼éa do dzi┼Ť w stanie prawie nienaruszonym. ┬á┬á┬á Podczas bada┼ä por├│wnano istniej─ůc─ů zabudow─Ö drewnianej Lubelszczyzny z prze┼éomu wiek├│w z zabudow─ů drewnian─ů rosyjsk─ů przede wszystkim pod wzgl─Ödem detalu i dekoracji fasady. Pozwoli┼éo to na zauwa┼╝enie podobie┼ästw mi─Ödzy detalami stosowanymi w tradycyjnym budownictwie drewnianym na terenie wojew├│dztwa lubelskiego. Szczeg├│lnie jest to widoczne w detalu stolarki okiennej ÔÇô bogato dekorowane nad- i podokienniki. Jest to element charakterystyczny tylko dla badanego okresu, co potwierdza tez─Ö o wp┼éywie zaborcy na kszta┼ét architektury.

    Słowa kluczowe:
  •     zabudowa-drewniana
  •     lubelszczyzna
  •     rusyfikacja
  •     prze┼éom-xix-i-xx-w.
  • Pobierz artyku┼é

    Marta M. Rudnicka-Bogusz - Legnicki zespół koszar grenadierów jako kapitał kulturowy w przestrzeni miejskiej

    doi:10.37190/arc210103

    Celem artyku┼éu by┼éo ukazanie, i┼╝ koszary stanowi─ů kapita┼é kulturowy w miastach garnizonowych, poniewa┼╝ s─ů na wielu p┼éaszczyznach no┼Ťnikiem niematerialnego dziedzictwa i tradycji wi─ů┼╝─ůcych si─Ö z obecno┼Ťci─ů wojska w historycznych o┼Ťrodkach miejskich. Praca stanowi te┼╝ wprowadzenie do dyskusji o w┼éa┼Ťciwych drogach rewaloryzacji zespo┼é├│w koszarowych z punktu widzenia zachowania ich wyr├│┼╝nik├│w typologicznych. ┬á┬á┬á W artykule naszkicowano histori─Ö garnizonu legnickiego przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů, dokonano prezentacji rozwoju zespo┼éu koszarowego grenadier├│w przy ul. Hutnik├│w oraz przeprowadzono szczeg├│┼éow─ů analiz─Ö stylistyczn─ů XIX-wiecznych budynk├│w sk┼éadaj─ůcych si─Ö na zesp├│┼é. ┬á┬á┬á W toku bada┼ä uda┼éo si─Ö ustali─ç determinanty, dzi─Öki kt├│rym historyczne zespo┼éy koszarowe Legnicy nie stanowi─ů jedynie cechy miasta, jego zasobu, ale jego kapita┼é kulturowy, czyli taki zas├│b, kt├│rym mo┼╝na si─Ö zar├│wno w spos├│b materialny, jak i ideowy pos┼éugiwa─ç do budowania presti┼╝u itp. Na prze┼éomie XIX i XX w. Legnica sta┼éa si─Ö miastem garnizonowym, co mia┼éo znacz─ůcy wp┼éyw na krajobraz kulturowy i struktur─Ö ludno┼Ťci. Pa┼éacowe gmachy koszar budowane za pa┼ästwowe pieni─ůdze by┼éy dowodem szczeg├│lnego zainteresowania rz─ůdz─ůcych i podnosi┼éy walory estetyczne krajobrazu miasta. Za pomoc─ů ascetycznej, jednak wyrazistej stylistyki budowano wra┼╝enie bogactwa pa┼ästwa funduj─ůcego koszary, a jednoznacznie okre┼Ťlona typologia zespo┼é├│w pozwala┼éa na ich natychmiastowe rozpoznanie w przestrzeni miejskiej. Rozleg┼éa sie─ç koszar by┼éa jedn─ů z przyczyn umieszczenia tu jednostek wojskowych po wojnie, co r├│wnie┼╝ stanowi jeden z mit├│w za┼éo┼╝ycielskich miasta. Dlatego tak wa┼╝ne jest, aby w miastach garnizonowych koszary podlega┼éy rewitalizacji z poszanowaniem warto┼Ťci historiograficznych ÔÇô czego doskona┼éym przyk┼éadem jest adaptacja koszar grenadier├│w ÔÇô a nie przebudowie, dog─Öszczeniu lub wyburzeniom. Adaptacji dokonywa─ç nale┼╝y z poszanowaniem planu i formy architektonicznej, kt├│re s─ů wyr├│┼╝nikami architektury wojskowej.

    Słowa kluczowe:
  •     zespo┼éy-koszarowe
  •     rewitalizacja-miast-historycznych
  •     krajobraz-kulturowy
  •     lokalna-to┼╝samo┼Ť─ç
  • Pobierz artyku┼é

    Maria Arno - Nowe funkcje wiejskich budowli sakralnych w prowincji Groningen w Holandii

    doi:10.37190/arc210104

    Obiekty sakralne to wa┼╝ny element dziedzictwa kulturalnego Europy. Celem artyku┼éu by┼éo pokazanie, ┼╝e z powodu laicyzacji Europy adaptacja obiekt├│w sakralnych na inne funkcje staje si─Ö konieczno┼Ťci─ů. Ich w┼éa┼Ťciciele (instytucje ko┼Ťcielne), architekci, konserwatorzy oraz historycy staj─ů przed problemem, jak zachowa─ç obiekt b─ůd┼║ przekszta┼éci─ç go na inn─ů funkcj─Ö. ┬á┬á┬á W artykule poruszono problem rewaloryzacji i adaptacji zabytkowych obiekt├│w sakralnych do innych cel├│w. Wi─Ökszo┼Ť─ç kraj├│w Europy Zachodniej boryka si─Ö z problemem stale rosn─ůcej liczby nieu┼╝ytkowanych ┼Ťwi─ůty┼ä, z kt├│rych wi─Ökszo┼Ť─ç jest obiektami zabytkowymi o wysokiej warto┼Ťci nie tylko historycznej i architektonicznej, ale r├│wnie┼╝ kulturowej i spo┼éecznej. Szczeg├│lnie jaskrawo problem ten wida─ç w Holandii, gdzie wskutek braku wiernych i zbyt du┼╝ych koszt├│w utrzymania ko┼Ťcio┼éy nabywaj─ů osoby prywatne lub instytucje, by przekszta┼éci─ç je w obiekty kulturowe, mieszkaniowe lub us┼éugowe. ┬á┬á┬á Autorka przedstawi┼éa i om├│wi┼éa wsp├│┼éprac─Ö fundacji Stichting Oude Groninger Kerken ÔÇô opiekuj─ůcej si─Ö opuszczonymi obiektami sakralnymi w prowincji Groningen ÔÇô z pracowniami architektonicznymi. Wsp├│┼épraca ta zaowocowa┼éa powstaniem wielu atrakcyjnych projekt├│w adaptacji dawnych ┼Ťwi─ůty┼ä. Opuszczone i popadaj─ůce w ruin─Ö ko┼Ťcio┼éy zyska┼éy nowe ┼╝ycie. Szczeg├│lnie interesuj─ůce wydaj─ů si─Ö trzy projekty adaptacji: w Garmewolde, Klein Wetsinge oraz Leegkerk. Przekszta┼écono je na obiekty pe┼éni─ůce funkcje kulturalne, turystyczne, miejsca spotka┼ä i integracji mieszka┼äc├│w. Ko┼Ťcio┼éy w swojej nowej funkcji przyczyniaj─ů si─Ö do promocji prowincji Groningen, znacznie zwi─Ökszaj─ůc atrakcyjno┼Ť─ç regionu dla turyst├│w. ┬á┬á┬á Podsumowuj─ůc, nale┼╝y podkre┼Ťli─ç, ┼╝e adaptacja opuszczonych budynk├│w sakralnych jest jedn─ů z mo┼╝liwo┼Ťci zachowania dziedzictwa dla przysz┼éych pokole┼ä. Optymalnym rozwi─ůzaniem jest po┼é─ůczenie nowej funkcji z to┼╝samo┼Ťci─ů danego miejsca, jego warto┼Ťci─ů historyczn─ů, kulturow─ů i sakraln─ů.

    Słowa kluczowe:
  •     adaptacja
  •     dawne-ko┼Ťcio┼éy
  •     dziedzictwo-religijne
  •     holandia
  • Pobierz artyku┼é

    s. Anna Tejszerska uSJK - ÔÇ×Wie┼Ť i miasteczkoÔÇŁ a ÔÇ×miasteczko kresoweÔÇŁ. Ratowanie pami─Öci czy falsyfikacja historycznego krajobrazu Polski

    doi:10.37190/arc210105

    Celem artyku┼éu jest prezentacja i wieloaspektowa, krytyczna ocena realizowanej obecnie w Bi┼égoraju inwestycji okre┼Ťlanej mianem ÔÇ×miasteczka na szlaku kulturÔÇŁ b─ůd┼║ ÔÇ×miasteczka kresowegoÔÇŁ. Przedmiotowe za┼éo┼╝enie to wsp├│┼éczesna kompozycja stanowi─ůca woln─ů interpretacj─Ö zabudowy historycznej, pod wieloma wzgl─Ödami daleka od faktograficznej wiarygodno┼Ťci, a pretenduj─ůca do roli destynacji turystyczno-kulturowej. Mieszkaniowo-us┼éugowe za┼éo┼╝enie, nawi─ůzuj─ůce zewn─Ötrzn─ů form─ů do tradycyjnej drewnianej ma┼éomiasteczkowej architektury regionu, uzupe┼éniane jest ÔÇô stanowi─ůcymi atrakcje turystyczne ÔÇô replikami b─ůd┼║ kopiami historycznych obiekt├│w u┼╝yteczno┼Ťci publicznej i kultu, charakterystycznych dla etnicznego bogactwa wschodnich obszar├│w I i II Rzeczypospolitej. Powstaj─ůcy kompleks oceniono zar├│wno w kontek┼Ťcie roli architektury w budowaniu to┼╝samo┼Ťci lokalnej i narodowej, jak i niebezpiecze┼ästwa zafa┼észowania historii na p┼éaszczy┼║nie edukacyjnej. Analizie poddano form─Ö architektoniczn─ů, uk┼éad urbanistyczny i ideowe przes┼éanki za┼éo┼╝enia. Zwr├│cono uwag─Ö na szczytne cele towarzysz─ůce powstaniu kompleksu i ich zbie┼╝no┼Ť─ç z zamierzeniami architekt├│w kszta┼étuj─ůcych przed stu laty formy polskiego stylu narodowego. Jednocze┼Ťnie wykazano negatywne konsekwencje kszta┼étowania swoistej hybrydy historyzuj─ůcej, ale wsp├│┼éczesnej kompozycji z rodzajem skansenu, kt├│ry powinna cechowa─ç rzetelna zgodno┼Ť─ç z faktografi─ů. Tego typu zabieg doprowadzi┼é do stworzenia iluzji autentycznej zabytkowej osady, falsyfikacji oraz popularyzacji zniekszta┼éconego obrazu historycznego miasta. Poza analiz─ů in situ, w pracy wykorzystano archiwalny materia┼é ilustracyjny i tekstowy oraz wyniki bada┼ä autentycznej historycznej zabudowy regionu, kt├│ra stanowi─ç mia┼éa wzorzec projektowanego za┼éo┼╝enia.

    Słowa kluczowe:
  •     skansen
  •     pastisz-w-architekturze
  •     historyczny-krajobraz-polski
  •     architektura-drewniana
  •     bi┼égoraj
  • Pobierz artyku┼é

    Micha┼é Kwasek - Zagadnienia zwi─ůzane z konserwacj─ů ┼╝eliwnych wiat peronowych na przyk┼éadzie dworc├│w Pomorza Nadwi┼Ťla┼äskiego

    doi:10.37190/arc210106

    ┼╗eliwne wiaty by┼éy stosowane w XIX w. jako ta┼äsze odpowiedniki wielkich hal peronowych. Mimo to wyr├│┼╝nia┼éy si─Ö swoj─ů estetyk─ů na tle p├│┼║niejszych ÔÇô nitowanych ÔÇô rozwi─ůza┼ä. Ze wzgl─Ödu na ich trwa┼éo┼Ť─ç i ci─ůg┼é─ů przydatno┼Ť─ç nie podlega┼éy rozbi├│rkom jak wiele obiekt├│w techniki transportowej w ostatnich dziesi─Öcioleciach. Celem artyku┼éu jest wskazanie dobrych praktyk konserwatorskich w trakcie prac budowlanych dotycz─ůcych ┼╝eliwnych wiat peronowych. Wsp├│┼écze┼Ťnie maj─ů one najcz─Ö┼Ťciej miejsce przy modernizacji dworc├│w kolejowych. Jak przedstawiono w niniejszym tek┼Ťcie, spos├│b podej┼Ťcia do zabieg├│w konserwatorskich mo┼╝e by─ç znacz─ůco r├│┼╝ny. W artykule przedstawiono wyniki bada┼ä rozwi─ůza┼ä technicznych oraz architektonicznych wybranych przyk┼éad├│w ┼╝eliwnych zadasze┼ä peronowych na terenie Pomorza Nadwi┼Ťla┼äskiego. Przedstawiono tak┼╝e nawi─ůzania do realizacji poza granicami Polski. Analiza literatury przedmiotu i archiwalnej dokumentacji projektowej, a tak┼╝e badania terenowe umo┼╝liwi┼éy sformu┼éowanie wniosk├│w ÔÇô rekomendacji dla w┼éa┼Ťciwego post─Öpowania przy tego typu obiektach. ┬á┬á┬á Jako unikatowa pozosta┼éo┼Ť─ç po architekturze XIX w. ┼╝eliwne wiaty peronowe powinny by─ç bezwzgl─Ödnie chronione. W trakcie prac wskazane jest stosowanie odpowiednio dobranego materia┼éu, a tak┼╝e d─ů┼╝enie do przywr├│cenia ┼╝eliwnym wiatom ich walor├│w artystycznych poprzez odtworzenie pierwotnej kolorystyki. Autor artyku┼éu odnosi si─Ö r├│wnie┼╝ do realizacji nowych zadasze┼ä, powstaj─ůcych w bezpo┼Ťrednim s─ůsiedztwie zachowanych historycznych obiekt├│w. Bazuj─ůc na przedstawionych przyk┼éadach, rekomenduje d─ů┼╝enie do zachowania sp├│jno┼Ťci nowych lub rekonstruowanych obiekt├│w z autentycznymi realizacjami z XIX w. Jednocze┼Ťnie podkre┼Ťla konieczno┼Ť─ç dba┼éo┼Ťci o to, by granica mi─Ödzy nimi nie uleg┼éa zatarciu. Zwr├│ci┼é uwag─Ö na trudno┼Ťci, jakie mog─ů dotyczy─ç prac naprawczych przy ┼╝eliwnych s┼éupach, podaj─ůc przyk┼éady technik mo┼╝liwych do zastosowania.

    Słowa kluczowe:
  •     wiaty-peronowe
  •     konstrukcja-┼╝eliwna
  •     architektura-xix-w.
  •     konserwacja-zabytk├│w
  •     kolumny-┼╝eliwne
  • Pobierz artyku┼é

    Bartosz Ka┼║mierczak - Pomoc ekspercka w partycypacyjnym modelu planowania po┼╝─ůdanych zmian w obszarze obj─Ötym programem rewitalizacji. Przyk┼éad pozna┼äskiej ┼Ür├│dki

    doi:10.37190/arc210107

    W artykule om├│wiono spos├│b rozwi─ůzywania konflikt├│w pojawiaj─ůcych si─Ö wok├│┼é projekt├│w realizowanych na obszarze obj─Ötym programem rewitalizacji. Autor przedstawia w nim problematyk─Ö partycypacji spo┼éecznej w kontek┼Ťcie ┼Ťrodkowoeuropejskim, dla kt├│rego charakterystycznym elementem jest niski poziom zaufania spo┼éecznego oraz trudno┼Ť─ç w podejmowaniu wsp├│lnych decyzji w duchu konsensusu. Celem artyku┼éu jest pr├│ba okre┼Ťlenia roli ekspert├│w w partycypacyjnym modelu planowania. Opisane studium przypadku pozwala przyj─ů─ç za┼éo┼╝enie, ┼╝e w poszukiwaniu po┼╝─ůdanych zmian w obszarze obj─Ötym programem rewitalizacji nale┼╝y uwzgl─Ödni─ç udzia┼é nie tylko interesariuszy, ale tak┼╝e ekspert├│w. Dzi─Öki takiemu podej┼Ťciu mo┼╝liwe staje si─Ö wyartyku┼éowanie ÔÇô cz─Östo sprzecznych ze sob─ů ÔÇô potrzeb, co w konsekwencji zwi─Öksza szanse na urzeczywistnianie i realizacj─Ö zg┼éoszonych przez interesariuszy postulat├│w. Realny udzia┼é spo┼éeczny w procesie decyzyjnym dotycz─ůcym przemian zwi─ůzanych z rewitalizacj─ů jest mo┼╝liwy dzi─Öki zaanga┼╝owaniu ekspert├│w, kt├│rzy s─ů niejako ÔÇ×m─Ö┼╝ami zaufaniaÔÇŁ, gwarantuj─ůcymi nie tylko odpowiedni poziom debaty, ale r├│wnie┼╝ pomoc w obiektywizacji wypracowanych postulat├│w.

    Słowa kluczowe:
  •     planowanie-partycypacyjne
  •     ocena-ekspercka
  •     rewitalizacja
  •     kraje-postkomunistyczne
  •     europa-┼Ťrodkowa
  • Pobierz artyku┼é

    Łukasz Wojciechowski, Andreas Wolf - Niezrealizowane koncepcje powojennego Wrocławia: przykładowe modele cyfrowe

    doi:10.37190/arc210108

    Celem artyku┼éu by┼éo przedstawienie procesu i efektu odtwarzania cyfrowego niezrealizowanych koncepcji architektonicznych dla Wroc┼éawia. Przedmiotem pracy by┼éy projekty takich architekt├│w jak Jadwiga Grabowska-Hawrylak, Stefan M├╝ller, Zenon Pr─Ötczy┼äski, Andrzej Frydecki. Przygotowane wizualizacje s─ů pierwsz─ů pr├│b─ů odtworzenia projekt├│w na podstawie niepe┼énych materia┼é├│w archiwalnych. Pr├│ba ta zosta┼éa ukazana jako proces, kt├│rego celem jest przybli┼╝enie oryginalnych idei projektowych w nowym uj─Öciu, pozwalaj─ůcym na rzeczywiste przedstawienie ich kontek┼Ťcie, w kt├│rym mia┼éy powsta─ç. Podczas pracy autorzy artyku┼éu starali si─Ö zar├│wno odtworzy─ç proporcje budynk├│w, ich lokalizacj─Ö, relacje z otoczeniem, jak i materia┼éy, jakimi mia┼éy by─ç wyko┼äczone. W artykule om├│wiono te┼╝ najbardziej intryguj─ůce zagadnienia i trudno┼Ťci zwi─ůzane z badaniem. Opierano si─Ö nie tylko na koncepcjach, ale tak┼╝e na ├│wczesnych tendencjach projektowych, w kt├│rych dane koncepcje s─ů wyra┼║nie zakorzenione. Ukazanie projekt├│w za pomoc─ů wizualizacji pozwala na lepsze zrozumienie za┼éo┼╝e┼ä architektonicznych przyj─Ötych przez ich autor├│w, a tak┼╝e spojrzenie na krajobraz miasta z perspektywy powojennych projektant├│w.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-powojenna
  •     wroc┼éaw
  •     architekci-wroc┼éawia
  •     brutalizm
  •     wizualizacje-cyfrowe
  •     projektowanie
  • Pobierz artyku┼é

    Marcin Brzezicki - Zak┼é├│cenie przezroczysto┼Ťci w architekturze wsp├│┼éczesnych szklanych fasad. Cz─Ö┼Ť─ç 1

    doi:10.37190/arc210109

    W ci─ůgu ostatnich dw├│ch dekad pojawi┼éy si─Ö nowe nurty w projektowaniu przezroczystych fasad. S─ů one wynikiem dynamicznego post─Öpu technologicznego i osi─ůgni─Ö─ç w dziedzinie materia┼éoznawstwa. Szczeg├│lnie manifestuj─ů si─Ö te nurty, kt├│re zwi─ůzane s─ů z zastosowaniem pow┼éok zak┼é├│caj─ůcych przenikanie ┼Ťwiat┼éa przez fasad─Ö. Wi─ů┼╝e si─Ö to silnie z istotn─ů przemian─ů, kt├│ra dokonuje si─Ö w dialektyce budynku, z przemian─ů fasady (ang. fa├žade) w obudow─Ö/pow┼éok─Ö (ang. envelope). W artykule przedstawiono dokonane przez autora rozr├│┼╝nienie zjawisk optycznych, kt├│re zachodz─ů w obr─Öbie fasady. Proponowany podzia┼é obejmuje dwie g┼é├│wne grupy: jednorodne i niejednorodne zniekszta┼écenia przezroczysto┼Ťci. Te pierwsze wyst─Öpuj─ů tam, gdzie zastosowano tafle r├│wnomiernie rozpraszaj─ůce ┼Ťwiat┼éo, te drugie natomiast w fasadach o silnej ÔÇô zazwyczaj nadrukowanej ÔÇô ornamentacji. Artyku┼é systematyzuje zagadnienia zniekszta┼écenia przezroczysto┼Ťci w architekturze wsp├│┼éczesnej i przedstawia typologi─Ö tych fasad przepuszczaj─ůcych ┼Ťwiat┼éo, w kt├│rych wyst─Öpuje to zjawisko. W artykule przedstawiono te┼╝ macierz relacyjn─ů, kt├│ra systematyzuje opisywane studia przypadk├│w. Jedynie ten typ macierzy pozwala na pokazanie zagadnienia, w kt├│rym obecna jest wi─Öcej ni┼╝ jedna zmienna. W tek┼Ťcie dokonano r├│wnie┼╝ przypisania studi├│w przypadk├│w do nurt├│w, a tak┼╝e charakterystyki samych nurt├│w ÔÇô stworzenia ich modeli. Pierwsza cz─Ö┼Ť─ç tekstu zawiera wst─Öp, opis metodologii oraz uproszczon─ů typologi─Ö, a w drugiej znajd─ů si─Ö studia przypadk├│w, dyskusja oraz wnioski.

    Słowa kluczowe:
  •     przezroczysto┼Ť─ç
  •     teoria-architektury
  •     szklana-fasada
  •     nadruk-na-szkle
  •     pow┼éoki-na-szkle
  • Pobierz artyku┼é

    Agnieszka Kurkowska - Architektura w przestrzeni sztuki na przykładzie realizacji autorskich

    doi:10.37190/arc210110

    Celem artyku┼éu by┼éo ukazanie miejsca architektury w przestrzeni sztuki na przyk┼éadzie projekt├│w autorskich. W opinii autorki architektura, wspieraj─ůc si─Ö obiektem artystycznym jako ┼Ťrodkiem wyrazu, wp┼éywa na proces zamieszkiwania poprzez wskazanie odbiorcy, b─Öd─ůcemu mieszka┼äcem, istotnych warto┼Ťci wa┼╝nych z punktu widzenia stworzenia domu zapewniaj─ůcego dobr─ů jako┼Ť─ç ┼╝ycia oraz wzmocnienie rozumienia zar├│wno r├│┼╝norodnych aspekt├│w zamieszkiwania, jak i element├│w struktury domu. W tek┼Ťcie zaprezentowano autorskie projekty intencjonalne stanowi─ůce poniek─ůd efekty pracy badawczej oraz zreferowano spos├│b i zakres ich wp┼éywu na proces zamieszkiwania. ┬á┬á┬á Przedmiotem trzech opisanych projekt├│w by┼éy instalacje przestrzenne posi┼ékuj─ůce si─Ö w dw├│ch wypadkach ideowymi rze┼║bami architektonicznymi jako medium artystycznym. Wszystkie projekty odnosi┼éy si─Ö do domu i zamieszkiwania jako temat├│w przewodnich. Ich zadaniem by┼éo przywo┼éanie wspomnie┼ä, wzmocnienie poczucia uto┼╝samienia czy przywo┼éanie warto┼Ťci wspieraj─ůcych wspomniane zamieszkiwanie. ┬á┬á┬á Podczas bada┼ä lokowano ideowe rze┼║by architektoniczne in situ. Wykonano stosown─ů dokumentacj─Ö fotograficzn─ů i opisow─ů stanowi─ůc─ů podstaw─Ö do pracy wed┼éug metody analitycznej i por├│wnawczej. Podj─Öto te┼╝ pr├│b─Ö przeprowadzenia ankiety w┼Ťr├│d uczestnik├│w i odbiorc├│w projekt├│w. ┬á┬á┬á W artykule nie tylko zaprezentowano autorskie pr├│by i przedstawiono rol─Ö sztuki w procesie powszechnej edukacji architektonicznej, zawarte w nim rozwa┼╝ania mog─ů bowiem stanowi─ç te┼╝ inspiracj─Ö do podejmowania dzia┼éa┼ä nieoczywistych, ┼é─ůcz─ůcych nauk─Ö i sztuk─Ö, wskazuj─ůc aplikacyjny charakter pierwszej i istot─Ö drugiej.

    Słowa kluczowe:
  •     ideowa-rze┼║ba-architektoniczna
  •     sztuka
  •     architektura
  •     zamieszkiwanie
  • Pobierz artyku┼é

    Małgorzata Chorowska - Średniowieczne obwarowania miast czeskich

    doi:10.37190/arc210111

    W recenzji om├│wiono monumentalny katalog obwarowa┼ä ┼Ťredniowiecznych miast i miasteczek z terenu obecnej Republiki Czeskiej, autorstwa Vladislava Raz├şma, wydawany od 2019 r. przez N├írodn├ş Pam├ítkov├Ż ├Üstav w Pradze. Dotychczas ukaza┼éy si─Ö cz─Ö┼Ť─ç druga i trzecia, po┼Ťwi─Öcone odpowiednio: cz─Ö┼Ť─ç 2, w dw├│ch tomach ÔÇô miastom z terenu historycznych Czech i Moraw, a cz─Ö┼Ť─ç 3 ÔÇô czeskiej cz─Ö┼Ťci ┼Ül─ůska. Pierwsza cz─Ö┼Ť─ç ÔÇô interpretacyjna ÔÇô b─Ödzie stanowi─ç syntez─Ö zagadnie┼ä miejskiej ┼Ťredniowiecznej architektury obronnej. Na uwag─Ö zas┼éuguj─ů zar├│wno obj─Öto┼Ť─ç pracy┬ábejmuj─ůcej w sumie 260 hase┼é katalogowych, jak i pojemno┼Ť─ç oraz d┼éugo┼Ť─ç tekst├│w poszczeg├│lnych hase┼é, bogato zilustrowanych materia┼éem pochodz─ůcym z bada┼ä historyczno-architektonicznych ÔÇô inwentaryzacyjnym, ikonograficznym i fotograficznym. To, co najwa┼╝niejsze, to metodyka przeprowadzonych bada┼ä, konsekwentnie zastosowana we wszystkich opracowywanych obiektach obronnych, daj─ůca gwarancj─Ö dog┼é─Öbnego rozpoznania ich metryki, przemian architektonicznych, funkcji i kontekstu przestrzennego. Podsumowuj─ůc, mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e literatura po┼Ťwi─Öcona┼Ťredniowiecznej architekturze obronnej Czech zosta┼éa wzbogacona o wyj─ůtkowo cenn─ů pozycj─Ö.

    Słowa kluczowe:
  •     obwarowania-miast
  •     ┼Ťredniowiecze
  •     czechy
  •     morawy
  •     czeski-┼Ťl─ůsk
  • Pobierz artyku┼é

    Andrzej Kaczmarek, Paweł Kirschke - Zeroenergetyczna biblioteka publiczna hrabstwa San Benito w Hollister (Kalifornia)

    doi:10.37190/arc210112

    Celem artyku┼éu by┼éo ukazanie sposob├│w wykorzystania element├│w projektowania zr├│wnowa┼╝onego we wsp├│┼éczesnych budynkach u┼╝yteczno┼Ťci publicznej, w kontek┼Ťcie architektonicznych rozwi─ůza┼ä projektowych i standard├│w zeroenergetycznych przewidzianych dla nowo projektowanych budynk├│w w Kalifornii. Przedmiotem szczeg├│┼éowych prac by┼é projekt biblioteki publicznej hrabstwa San Benito w Hollister w Kalifornii, stanowi─ůcy zadanie w mi─Ödzynarodowym konkursie architektonicznym ÔÇ×Architecture at Zero 2020ÔÇŁ, organizowanym przez American Institute of Architect California. W artykule przeanalizowano wyniki tego konkursu, a w szczeg├│lno┼Ťci projekt autorstwa Andrzeja Kaczmarka, kt├│ry zdoby┼é r├│wnorz─Ödn─ů nagrod─Ö w kategorii prac studenckich. Efektem konkursu by┼éo uzyskanie alternatywnych rozwi─ůza┼ä biblioteki dopasowanych do uwarunkowa┼ä ┼Ťrodowiska naturalnego i klimatu, a przede wszystkim zoptymalizowanych pod wzgl─Ödem energetycznym. Projekt Andrzeja Kaczmarka spe┼éni┼é jego wymagania, co wykazano, przeprowadzaj─ůc obliczenia za pomoc─ů programu eQuest 3-64. Projekt ten zosta┼é nagrodzony nie tylko za zoptymalizowanie bilansu energetycznego, ale r├│wnie┼╝ za znakomite spe┼énienie potrzeb mieszka┼äc├│w i zrozumienie charakteru miejsca. Dobre wkomponowanie biblioteki w historyczne otoczenie uzyskano, nadaj─ůc budynkowi prosta╠Ę form─Ö╠Ę i zag┼é─Öbiaj─ůc go cz─Ö┼Ťciowo pod ziemi─Ö. W obiekcie zastosowano wiele zaawansowanych rozwi─ůza┼ä technicznych maj─ůcych na celu zabezpieczenie budowli przed trz─Ösieniami ziemi i prowadz─ůcych do optymalizacji bilansu ciep┼éa, w tym: kinetyczne fasady i ruchome oszklone dachy, panele fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe i posadzki typu Pavegen.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-zeroenergetyczna
  •     biblioteka-publiczna
  •     san-benito
  •     kalifornia
  • Pobierz artyku┼é