Numer 4(72)/2022

DOI: 10.5277/ARCHITECTUS

Pobierz spis tre艣ci

Spis tre艣ci

Otw贸rz spis tre艣ci

  1. Artyku艂y

    1. Ulrich Schaaf, Maciej Prarat, Tomasz Wa偶ny - 艢redniowieczna wi臋藕ba dachowa nad naw膮 艣rodkow膮 katedry w Kamieniu Pomorskim w 艣wietle bada艅 architektoniczno-dendrochronologicznych
    2. Edwin Orsel - Rozw贸j konstrukcji dom贸w w Lejdzie w XIII i XIV w.
    3. Anna Boj臋艣-Bia艂asik, Agnieszka Lubo艅-Radwa艅ska - Badania i konserwacja pomieszcze艅 tzw. studentatu w klasztorze dominikan贸w w Krakowie
    4. Czes艂aw Lasota, Andrzej Legendziewicz - 艢redniowieczna architektura ko艣cio艂a dominika艅skiego w Opolu (tzw. na G贸rce) i jej przekszta艂cenia od schy艂ku XIII w. do pocz膮tku XVIII w.
    5. Beata Piaskowska, Maciej Prarat, Artur R贸偶a艅ski, Tomasz Olszacki, Ulrich Schaaf - Ruiny zamku w Kole w 艣wietle najnowszych bada艅 architektonicznych i archeologicznych oraz zwi膮zana z nimi problematyka konserwatorska
    6. Piotr Niemcewicz, Katarzyna Polak, Aleksandra Grali艅ska-Grubecka,Karolina Witkowska, Wojciech Bartz, Marta Chyli艅ska, Andrzej Podg贸rski - Badania konserwatorskie ruin gotyckiego zamku kazimierzowskiego (2. po艂. XIV w.) w Kole (Gozd贸w)
    7. Sandro Parrinello, Francesca Picchio, Silvia La Placa - Od modelu do modelu. Narracja mi臋dzy rysunkiem a cyfrow膮 reprodukcj膮 ambony Donatella
    8. Dominika Ku艣nierz-Krupa, Kazimierz Ku艣nierz, Ma艂gorzata Hryniewicz, Julia Ivashko, Dorota Bober - Problematyka ochrony ma艂ych miast renesansowych po艂udniowej Polski na wybranych przyk艂adach. Wst臋p do bada艅
    9. Joanna Kucharzewska - Budynki przy ul. Franciszka艅skiej 14 i Fosa Staromiejska 24 w Toruniu w 艣wietle bada艅 architektonicznych i kwerend 藕r贸d艂owych
    10. Anna Orchowska-Smoli艅ska, Anna Kriegseisen, Jakub Szczepa艅ski - Interdyscyplinarne badania jako forma ochrony zabytk贸w i przygotowania do procesu inwestycyjnego na przyk艂adzie zespo艂u dawnej Stoczni Gda艅skiej
    11. Anna Orchowska-Smoli艅ska, Anna Kriegseisen - Rola i zakres architektoniczno-konserwatorskich procedur badawczych w procesie przywracania 艣wietno艣ci zabytku architektury powsta艂ej po 1945 r. na przyk艂adzie Dworca Podmiejskiego w Gdyni

Artyku艂y

Ulrich Schaaf, Maciej Prarat, Tomasz Wa偶ny - 艢redniowieczna wi臋藕ba dachowa nad naw膮 艣rodkow膮 katedry w Kamieniu Pomorskim w 艣wietle bada艅 architektoniczno-dendrochronologicznych

doi:10.37190/arc220401

艢redniowieczna wi臋藕ba dachowa nad naw膮 艣rodkow膮 katedry w Kamieniu Pomorskim w 艣wietle bada艅 architektoniczno-dendrochronologicznych. Tematem artyku艂u jest konstrukcja dachowa nad naw膮 艣rodkow膮 katedry w Kamieniu Pomorskim. Istniej膮 wprawdzie liczne opracowania odnosz膮ce si臋 do dziej贸w budowy tej 艣wi膮tyni lub do rozwoju historycznych wi臋藕b dachowych og贸lnie, ale w 偶adnym z nich nie uwzgl臋dniono omawianych w tej pracy wi臋藕b dachowych. Sytuacja ta oraz konieczno艣膰 naprawy konstrukcji uzasadni艂y wykonanie bada艅 architektonicznych celem rozpoznania jej historii budowlanej oraz techniki ciesielskiej.聽 聽聽聽 Badania zastanej substancji materialnej przeprowadzono we wschodnich wi膮zarach, uwzgl臋dniaj膮c nast臋puj膮ce aspekty: struktur臋 no艣n膮, strony odwi膮zywania, z艂膮cza ciesielskie, system ciesielskich znak贸w monta偶owych, budulec i jego obr贸bk臋. Rezultaty tych analiz uzupe艂niono i skonfrontowano z wynikami bada艅 dendrochronologicznych oraz przedstawionymi w literaturze przedmiotu. W wyniku tych bada艅 uda艂o si臋 ustali膰, 偶e naw臋 艣rodkow膮 katedry kamie艅skiej zwie艅czy艂a pierwotnie wi臋藕ba wolna ze 艣ci膮gami, kt贸ra pochodzi z pocz膮tku lat 60. XIV w. Zosta艂a ona wzmocniona w ko艅cu lat 60. XIX w. przez dodatkowe belkowanie powy偶ej strza艂ki sklepienia, konstrukcj臋 stolca le偶膮cego oraz konstrukcj臋 wieszarow膮. Kolejne wzmocnienia nast膮pi艂y fragmentarycznie ju偶 w ramach trwaj膮cej od ko艅ca drugiego dziesi臋ciolecia XXI w. naprawy. Mimo wiekowo艣ci i napraw pierwotna konstrukcja przetrwa艂a w du偶ym stopniu. 聽聽聽 Zastosowany w Kamieniu Pomorskim typ konstrukcji dachowej 鈥 wi臋藕ba wolna ze 艣ci膮gami 鈥 s艂u偶y艂 w okresie 艣redniowiecznym do konkretnego zadania budowlanego 鈥 wykonania dachu nad sklepieniem wchodz膮cym w jego obr臋b. Wst臋pny przegl膮d literatury przedmiotu wykaza艂, 偶e przyk艂ady takich rozwi膮za艅 przetrwa艂y w r贸偶nych cz臋艣ciach Europy do dzi艣, ale tylko w ma艂ej liczbie. Z terenu Polski jest to p贸ki co jedyny znany taki przyk艂ad z XIV w. 聽聽聽 聽聽聽 Badaniami architektonicznymi obj臋to obecnie pozosta艂e wi臋藕by wolne ze 艣ci膮gami katedry, nad oboma ramionami transeptu i prezbiterium. Warto pokusi膰 si臋 o przygotowanie szerszego studium na temat tego typu wi臋藕b 艣redniowiecznych oraz pr贸b臋 zestawienia wi臋藕b katedry kamie艅skiej z wi臋藕bami z innych miejsc.

S艂owa kluczowe:
  •     kamie艅-pomorski
  •     katedra
  •     wi臋藕ba-dachowa
  •     艣redniowiecze
  •     badania-architektoniczne
  •     badania-dendrochronologiczne
  • Pobierz artyku艂

    Edwin Orsel - Rozw贸j konstrukcji dom贸w w Lejdzie w XIII i XIV w.

    doi:10.37190/arc220402

    Lejda jest jednym z najwi臋kszych 艣redniowiecznych miast w Holandii. Ze wzgl臋du na to, 偶e miasto nie dozna艂o wi臋kszych zniszcze艅 spowodowanych przez po偶ary lub wojny, centrum zachowa艂o wiele historycznych budowli. W artykule om贸wiono rozw贸j konstrukcji dom贸w lejdejskich w XIII i XIV w. oraz jego wp艂ywy.聽 聽聽聽 Podczas bada艅 architektonicznych prowadzonych w ostatnich latach udokumentowano pozosta艂o艣ci oko艂o 150 budynk贸w wzniesionych do oko艂o 1400 r. Na tej podstawie oraz w po艂膮czeniu z wynikami bada艅 archeologicznych mo偶na nakre艣li膰 zarys rozwoju konstrukcji domu w Lejdzie w XIII i XIV w. Dzi臋ki wynikom bada艅 dendrochronologicznych mo偶liwe jest ustalenie pochodzenia typu domu o konstrukcji szkieletowej z murowanymi fasadami z ceg艂y, b臋d膮cego po艂膮czeniem starszych tradycji budownictwa drewnianego i kamiennego. Ten rodzaj domu sta艂 si臋 popularnym typem budynku w Lejdzie oraz poza jej granicami do oko艂o 1600 r. Rozw贸j tego rodzaju zabudowy zwi膮zany jest z urbanizacj膮 Lejdy w XIII w., wzrostem liczby jej ludno艣ci i powstaniem cech贸w. Wa偶n膮 rol臋 odgrywa艂o r贸wnie偶 wydawanie przez rad臋 miejsk膮 przepis贸w zapobiegaj膮cych po偶arom oraz wyp艂acanie dotacji na ten cel. O rozwoju decydowa艂a r贸wnie偶 dost臋pno艣膰 materia艂贸w budowlanych. Wed艂ug danych z bada艅 dendrochronologicznych drewno budowlane sprowadzano z dalekiej Westfalii lub Emsland (Niemcy). Kamie艅 naturalny nie by艂 lokalnie dost臋pny i dlatego te偶 musia艂 by膰 sprowadzany z daleka, z region贸w Niemiec lub Belgii, a偶 do momentu pojawienia si臋 w XIII w. cegielni rozmieszczonych wzd艂u偶 Renu, tu偶 za bramami miasta Lejdy. Dzi臋ki nowatorskiemu po艂膮czeniu ceglanych 艣cian i drewnianej konstrukcji no艣nej przez wyspecjalizowanych cie艣li powsta艂y wysokiej jako艣ci i bezpieczne pod wzgl臋dem po偶arowym domy, odpowiadaj膮ce zapotrzebowaniu rosn膮cej liczby mieszka艅c贸w i w艂adz rodz膮cego si臋 miasta.

    S艂owa kluczowe:
  •     lejda
  •     archeologia-budowli
  •     historia-budownictwa
  •     domy-艣redniowieczne
  • Pobierz artyku艂

    Anna Boj臋艣-Bia艂asik, Agnieszka Lubo艅-Radwa艅ska - Badania i konserwacja pomieszcze艅 tzw. studentatu w klasztorze dominikan贸w w Krakowie

    doi:10.37190/arc220403

    Tematem artyku艂u s膮 badania architektoniczno-konserwatorskie jednego z pomieszcze艅 tzw. studentatu w klasztorze dominikan贸w w Krakowie. Prace te przynios艂y bardzo ciekawe i nieoczekiwane rezultaty. W niewielkim pomieszczeniu pe艂ni膮cym funkcj臋 kuchni odkryto bowiem elementy p贸藕nogotyckiego wystroju, m.in. strop belkowy, portal oraz du偶e fragmenty polichromii. W artykule opisano przebieg bada艅 oraz kolejne odkrycia, z kt贸rych ka偶de wymaga艂o indywidualnych decyzji dotycz膮cych sposobu konserwacji i ekspozycji. Istotn膮 kwesti膮 by艂a interpretacja programu ikonograficznego polichromii i analiza ca艂o艣ci wystroju w kontek艣cie przemian architektonicznych i domniemanej historycznej funkcji pomieszczenia. Odniesiono si臋 tak偶e do procedur konserwatorskich i technicznych zwi膮zanych m.in. z konieczno艣ci膮 wprowadzenia nowego stropu no艣nego nad pomieszczeniem.

    S艂owa kluczowe:
  •     klasztor-dominikan贸w
  •     krak贸w
  •     badania
  •     konserwacja
  •     strop-drewniany
  •     polichromia
  •     portal
  • Pobierz artyku艂

    Czes艂aw Lasota, Andrzej Legendziewicz - 艢redniowieczna architektura ko艣cio艂a dominika艅skiego w Opolu (tzw. na G贸rce) i jej przekszta艂cenia od schy艂ku XIII w. do pocz膮tku XVIII w.

    doi:10.37190/arc220404

    Tematem artyku艂u s膮 przekszta艂cenia architektury ko艣cio艂a dominika艅skiego pw. Matki Boskiej Bolesnej i 艣w. Wojciecha (tzw. na G贸rce) w Opolu. W pracy przedstawiono rezultaty autorskich bada艅 architektonicznych prowadzonych mi臋dzy 2009 a 2017 r.. Dotychczasowe analizy powstania i przekszta艂ce艅 ko艣cio艂a na G贸rce opieraj膮 si臋 na ustaleniach badaczy przedwojennych bazuj膮cych na og贸lnym ogl膮dzie otynkowanej budowli. Om贸wione badania architektoniczne umo偶liwi艂y wydzielenie zasi臋gu pierwotnego ko艣cio艂a zakonnego oraz jego rozbudowy oko艂o 1361 r. obejmuj膮cej powi臋kszenie prezbiterium i dostosowanie go do funkcji ch贸ru zakonnego, a tak偶e wzniesienie dwunawowego, czteroprz臋s艂owego korpusu. Prezbiterium tej 艣wi膮tyni powi臋kszono o wieloboczne wschodnie zamkni臋cie oko艂o 1399 r., a ko艣ci贸艂 odnowiono i powi臋kszono o przybud贸wk臋 przy korpusie zapewne oko艂o 1430 r. Nowo偶ytne przekszta艂cenia bry艂y ko艣cio艂a zwi膮zane s膮 ze wzniesieniem nawy po艂udniowej oraz przebudow膮 korpusu i szczytu zachodniego po dw贸ch po偶arach w 1682 i 1739 r. Zaprezentowane wyniki bada艅 znacz膮co zmieniaj膮 dotychczas publikowany obraz powstania i przekszta艂ce艅 architektury ko艣cio艂a dominika艅skiego w Opolu.

    S艂owa kluczowe:
  •     艣l膮sk
  •     architektura
  •     艣redniowiecze
  •     ko艣ci贸艂
  •     dominikanie
  •     opole
  • Pobierz artyku艂

    Beata Piaskowska, Maciej Prarat, Artur R贸偶a艅ski, Tomasz Olszacki, Ulrich Schaaf - Ruiny zamku w Kole w 艣wietle najnowszych bada艅 architektonicznych i archeologicznych oraz zwi膮zana z nimi problematyka konserwatorska

    doi:10.37190/arc220405

    Przedmiotem artyku艂u s膮 ruiny zamku w Kole. To jeden z najlepiej zachowanych przyk艂ad贸w warowni z czas贸w Kazimierza Wielkiego na terenach nizinnych w Polsce. Budowla ta ju偶 od XVII w. znajdowa艂a si臋 w stanie ruiny. Do dzi艣 zachowa艂a si臋 wydatna wie偶a naro偶na z fragmentem trzech kurtyn. Celem autor贸w niniejszego artyku艂u by艂o om贸wienie wynik贸w przeprowadzonych w latach 2019鈥2020 bada艅 architektonicznych i archeologicznych ruin zamkowych oraz projektu cz臋艣ciowego zabezpieczenia tych pozosta艂o艣ci.聽 聽聽聽 Wykonane analizy pozwoli艂y na konstatacj臋, 偶e budow臋 warowni rozpocz臋to od wie偶y mieszkalnej w cz臋艣ci p贸艂nocnej. W dalszej kolejno艣ci powsta艂a wie偶a w naro偶niku po艂udniowo-zachodnim. W kolejnych kilku etapach wzniesiono mury kurtynowe, zamykaj膮c dziedziniec. W cz臋艣ci po艂udniowej funkcjonowa艂 budynek przybramia. Zastosowane r贸偶ne techniki budowlane prawdopodobnie 艣wiadcz膮 o tym, 偶e pracowa艂o przy niej kilka warsztat贸w, kt贸re wykorzystywa艂y rusztowania jednosztandarowe i przewieszone. Stan zachowania ruin by艂 na tyle z艂y, 偶e konieczne by艂o wykonanie projektu zabezpieczenia fragmenty jednej ze 艣cian, co te偶 wykonano w 2020 r.

    S艂owa kluczowe:
  •     艣redniowiecze
  •     zamek
  •     badania-architektoniczne
  •     badania-archeologiczne
  •     ko艂o
  • Pobierz artyku艂

    Piotr Niemcewicz, Katarzyna Polak, Aleksandra Grali艅ska-Grubecka,Karolina Witkowska, Wojciech Bartz, Marta Chyli艅ska, Andrzej Podg贸rski - Badania konserwatorskie ruin gotyckiego zamku kazimierzowskiego (2. po艂. XIV w.) w Kole (Gozd贸w)

    doi:10.37190/arc220406

    W artykule przedstawiono wyniki bada艅 konserwatorskich zrealizowanych w ramach projektu rewitalizacji ruin zamku w Kole. Obejmowa艂y one rozpoznanie techniki wykonania zabytku, identyfikacj臋 i okre艣lenie w艂a艣ciwo艣ci materia艂贸w historycznych i wsp贸艂czesnych, ocen臋 stanu zachowania, analiz臋 czynnik贸w niszcz膮cych, kt贸re wraz z wynikami bada艅 architektonicznych stanowi艂y podstaw臋 opracowania programu prac konserwatorskich obiektu. Analiz臋 zgromadzonego materia艂u realizowa艂 szeroki zesp贸艂 z wykorzystaniem specjalistycznych technik badawczych. Wyniki przedstawione w artykule obejmuj膮 petrografi臋, analiz臋 chemiczn膮, termograwimetri臋 oraz w艂a艣ciwo艣ci kapilarne i mechaniczne zapraw, ska艂 i cegie艂, stopie艅 zasolenia oraz analizy mikrobiologiczne materia艂贸w. Niepodwa偶aln膮 warto艣ci膮 przeprowadzonych bada艅, stanowi膮c膮 znacz膮cy wk艂ad w zas贸b wiedzy, jest szczeg贸艂owe rozpoznanie historycznych materia艂贸w oraz zastosowanych technik budowlanych.

    S艂owa kluczowe:
  •     architektura-艣redniowieczna
  •     materia艂y-budowlane
  •     badania-materia艂贸w
  •     konserwacja-architektury
  • Pobierz artyku艂

    Sandro Parrinello, Francesca Picchio, Silvia La Placa - Od modelu do modelu. Narracja mi臋dzy rysunkiem a cyfrow膮 reprodukcj膮 ambony Donatella

    doi:10.37190/arc220407

    Celem autor贸w artyku艂u by艂o zbadanie narracyjnego i interpretacyjnego wk艂adu, jaki modele cyfrowe mog膮 wnie艣膰 do archiwizacji dziedzictwa kulturowego. Przedmiotem bada艅 by艂a ambona Donatella w Prato. Ambona ta jest dzie艂em architektonicznym o wyrafinowanej dekoracji i stanowi miejsce publicznego wystawienia Sacra Cintola (pasa NMP). W katedrze Santo Stefano zachowa艂a si臋 relikwia pasa, kt贸ry okala艂 ubranie Dziewicy Maryi. Na g艂贸wnej fasadzie ko艣cio艂a umieszczona jest obecnie kopia dzie艂a Donatella. Oryginalna balustrada przechowywana jest w Muzeum Katedralnym. 聽聽聽 Obecnie sposoby prezentacji i rozpowszechniania dziedzictwa kulturowego nabieraj膮 nowych w艂a艣ciwo艣ci wraz z wykorzystaniem i wdro偶eniem technologii cyfrowej. Modele 3D oparte na rzeczywisto艣ci staj膮 si臋 coraz bardziej dok艂adnymi kopiami cyfrowymi, kt贸re powielaj膮 przestrze艅 i cechy dzie艂 architektonicznych, stanowi膮c nie tylko kopie, ale tak偶e krytyczne reinterpretacje wyra偶aj膮ce formaln膮 syntez臋 z艂o偶ono艣ci obiektu.聽 聽聽聽 Prowadzone dzia艂ania dokumentacyjne pozwoli艂y na wygenerowanie tr贸jwymiarowych baz danych obu ambon, oryginalnej i kopii. Z cyfrowych baz danych opracowano modele 3D oraz modele drukowane, kt贸re b臋d膮 stanowi艂y dialog na ekspozycji muzealnej renesansowej ambony i jej historii.

    S艂owa kluczowe:
  •     badanie-3d
  •     cyfrowa-kopia
  •     druk-3d
  •     ambona-donatella
  • Pobierz artyku艂

    Dominika Ku艣nierz-Krupa, Kazimierz Ku艣nierz, Ma艂gorzata Hryniewicz, Julia Ivashko, Dorota Bober - Problematyka ochrony ma艂ych miast renesansowych po艂udniowej Polski na wybranych przyk艂adach. Wst臋p do bada艅

    doi:10.37190/arc2204308

    Artyku艂 dotyczy problematyki ochrony wybranych zabytkowych renesansowych uk艂ad贸w urbanistycznych zlokalizowanych na terenie wojew贸dztw: ma艂opolskiego, podkarpackiego oraz 艣wi臋tokrzyskiego. Celem bada艅 by艂a analiza dotychczasowej wiedzy w zakresie teorii urbanistyki renesansowej w Polsce, ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem przedmiotowego obszaru, a tak偶e typologii zak艂adanych w tym okresie uk艂ad贸w urbanistycznych.聽 聽聽聽 W pracy dokonano analizy uk艂ad贸w urbanistycznych wybranych ma艂ych o艣rodk贸w miejskich, a tak偶e ich bie偶膮cej ochrony konserwatorskiej. Okre艣lono stopie艅 zachowania ich historycznej struktury oraz przedstawiono propozycj臋 og贸lnych wytycznych w zakresie ochrony.

    S艂owa kluczowe:
  •     urbanistyka-okresu-renesansu
  •     zakliczyn
  •     cieszan贸w
  •     rak贸w
  •     ochrona
  •     rewaloryzacja
  • Pobierz artyku艂

    Joanna Kucharzewska - Budynki przy ul. Franciszka艅skiej 14 i Fosa Staromiejska 24 w Toruniu w 艣wietle bada艅 architektonicznych i kwerend 藕r贸d艂owych

    doi:10.37190/arc220409

    W artykule zaprezentowano wyniki bada艅 architektonicznych przeprowadzonych na poziomie piwnic przy ul. Franciszka艅skiej 14 i Fosa Staromiejska 24 w Toruniu, uzupe艂nione o kwerendy 藕r贸d艂owe dotycz膮ce zar贸wno piwnic, jak i cz臋艣ci naziemnych. Celem bada艅 architektonicznych by艂o ustalenie kolejnych etap贸w budowlanych zachodz膮cych na omawianych dzia艂kach od 艣redniowiecza do pocz膮tk贸w XX w. Istotn膮 kwesti膮 by艂o rozpoznanie zawarto艣ci najstarszej substancji zabytkowej pochodz膮cej z okresu 艣redniowiecznego oraz momentu scalenia funkcjonalno-przestrzennego przeciwleg艂ych dzia艂ek. 聽聽聽 B臋d膮ca tematem pracy dzia艂ka znajduje si臋 w p贸艂nocnej cz臋艣ci Starego Miasta Torunia, w obr臋bie tr贸jk膮tnego bloku zabudowy, kt贸rego zarys determinowany by艂 przez przebieg p贸艂nocno-wschodniego odcinka mur贸w miejskich. Obecnie na dw贸ch przeciwleg艂ych parcelach znajduje si臋 kamienica, kt贸ra ostateczny kszta艂t uzyska艂a na pocz膮tku XX w.聽 聽聽聽 W trakcie bada艅 stwierdzono, 偶e najstarsze gotyckie fragmenty znajduj膮 si臋 w cz臋艣ci po艂udniowej (od strony ul. Franciszka艅skiej). W drugim etapie gotyckim podpiwniczono cz臋艣膰 p贸艂nocn膮 (od strony Fosy Staromiejskiej), wykorzystuj膮c kamienne fundamenty za艂o偶one dla wcze艣niejszej budowli. W okresie nowo偶ytnym te dwie, do tej pory funkcjonuj膮ce niezale偶nie, cz臋艣ci po艂膮czy艂a oficyna boczna. W XVIII w. na dzia艂ce od strony ul. Franciszka艅skiej znajdowa艂 si臋 2-pi臋trowy, murowany spichlerz, a od strony Fosy Staromiejskiej wozownia o konstrukcji szkieletowej. Obydwa budynki sp艂on臋艂y na pocz膮tku XIX w. W po艂owie XIX w. powsta艂 du偶y, obejmuj膮cy obie dzia艂ki, 5-kondygnacyjny spichlerz, kt贸ry za艂o偶ono na 艣redniowiecznych i nowo偶ytnych piwnicach. Ostateczna zmiana zabudowy nast膮pi艂a w 1906 r., kiedy po rozbi贸rce spichlerza wybudowano dwie kamienice ze wsp贸lnym traktem 艣rodkowym wype艂nionym klatk膮 schodow膮 i wewn臋trznym podw贸rkiem. 聽聽聽 Badania architektoniczne wraz z materia艂em 藕r贸d艂owym stanowi艂y skuteczne narz臋dzie do rekonstrukcji poszczeg贸lnych etap贸w budowy i poszerzenia wiedzy na temat form zabudowy przymurnego fragmentu Starego Miasta w Toruniu.

    S艂owa kluczowe:
  •     badania-architektoniczne
  •     toru艅
  •     ul.-franciszka艅ska-14
  •     fosa-staromiejska-24
  • Pobierz artyku艂

    Anna Orchowska-Smoli艅ska, Anna Kriegseisen, Jakub Szczepa艅ski - Interdyscyplinarne badania jako forma ochrony zabytk贸w i przygotowania do procesu inwestycyjnego na przyk艂adzie zespo艂u dawnej Stoczni Gda艅skiej

    doi:10.37190/arc220410

    Wielowarstwowe dziedzictwo dzia艂aj膮cych do ko艅ca XX w. zak艂ad贸w przemys艂owych stwarza szczeg贸lne wyzwanie dla konserwator贸w, projektant贸w i inwestor贸w. W procesie ochrony jego warto艣ci, eksponowania walor贸w i zarz膮dzania dobrem konieczne jest szersze rozpoznanie przekszta艂ce艅 technologii ca艂ego zak艂adu i poszczeg贸lnych funkcji jego budynk贸w, ale te偶 kontekstu niematerialnego dziedzictwa. Przyk艂adem tego typu z艂o偶onego zespo艂u zabudowy zabytkowej jest dawna Stocznia Gda艅ska. Tematem artyku艂u s膮 interdyscyplinarne badania kompleksu stoczni, w trakcie kt贸rych opracowano metod臋 badawcz膮 bazuj膮c膮 na kilku skalach analiz (w relacji z miastem, zespo艂em i obiektem). Opar艂a si臋 ona na dog艂臋bnym rozpoznaniu sposobu dzia艂ania stoczni w latach 70. i 80. XX w., kt贸ry ze wzgl臋du na strajki robotnicze na terenie zak艂adu i powstanie NSZZ 鈥濻olidarno艣膰鈥 mia艂 szczeg贸lny wp艂yw na ukonstytuowanie si臋 jego statusu dobra o wybitnych warto艣ciach. Autorzy postawili sobie za cel zaprezentowa膰 wyniki szczeg贸艂owych bada艅 zasob贸w kulturowych stoczni, do kt贸rych w艂膮czono specjalist贸w bran偶y stoczniowej historycznie zwi膮zanych z tym konkretnie zak艂adem przemys艂owym. W rezultacie powsta艂y wieloaspektowe wytyczne konserwatorskie s艂u偶膮ce do wyznaczania ram ochrony zasob贸w kulturowych stoczni, prowadzenia na jej terenie prac konserwatorskich i inwestycyjnych (wzornik materia艂贸w i barw). W podsumowaniu pokazano mo偶liwo艣ci wykorzystania prezentowanego modelu dzia艂a艅 badawczych w powi膮zaniu z projektowymi na przyk艂adzie obiektu przemys艂owego b臋d膮cego w przygotowaniu do procesu inwestycyjnego (dawny Magazyn G艂贸wny, tzw. Hala U-Boot贸w).

    S艂owa kluczowe:
  •     dokumentacja-architektoniczno-konserwatorska
  •     wytyczne-konserwatorskie
  •     wzornik-kolorystyczny
  •     adaptacja-zabytk贸w-poprzemys艂owych
  •     stocznia-gda艅ska
  • Pobierz artyku艂

    Anna Orchowska-Smoli艅ska, Anna Kriegseisen - Rola i zakres architektoniczno-konserwatorskich procedur badawczych w procesie przywracania 艣wietno艣ci zabytku architektury powsta艂ej po 1945 r. na przyk艂adzie Dworca Podmiejskiego w Gdyni

    doi:10.37190/arc220411

    Budynki modernistyczne pomimo wzgl臋dnie nieodleg艂ego czasu powstania bywaj膮 dotkni臋te radykalnymi przekszta艂ceniami uk艂adu i formy. Szczeg贸ln膮 ich grup膮 s膮 dworce, kt贸re jako jedne z najwa偶niejszych budynk贸w publicznych miasta z powodu d艂ugotrwaj膮cego i intensywnego u偶ytkowania mog膮 nosi膰 znamiona wyeksploatowania fragment贸w substancji oraz mie膰 wt贸rne nawarstwienia dysharmonizuj膮ce z obiektem. Tematem artyku艂u s膮 badania architektoniczne i konserwatorskie powsta艂ego w po艂owie lat 50. XX w. Dworca Podmiejskiego w Gdyni. Autorki artyku艂u postawi艂y sobie za cel przedstawienie opracowanych dla niego w latach 2016鈥2022 procedur badawczych stanowi膮cych wst臋p do dzia艂a艅 rewaloryzacyjnych. Zastosowane podczas prac terenowych metody bada艅 pozwoli艂y na identyfikacj臋 oryginalnych technik wykonania i metod wyko艅czenia oraz okre艣lenie procedur ich odtwarzania metodami konserwatorskimi. Wyniki przeprowadzonych prac sta艂y si臋 podstaw膮 wyznaczenia zakresu ochrony konserwatorskiej budynku dworcowego i okre艣lenia mo偶liwo艣ci ingerencji w jego cz臋艣ciowo pozbawion膮 funkcji substancj臋 za po艣rednictwem dzia艂a艅 adaptacyjnych i modernizacyjnych.

    S艂owa kluczowe:
  •     dokumentacja-architektoniczno-konserwatorska
  •     program-prac-konserwatorskich-i-restauratorskich
  •     architektura-po-1945
  •     rewaloryzacja
  •     dworzec-podmiejski-w-gdyni
  • Pobierz artyku艂