Numer 3(67)/2021

DOI: 10.5277/ARCHITECTUS

Pobierz spis tre┼Ťci

Spis tre┼Ťci

Otw├│rz spis tre┼Ťci

  1. Artykuły

    1. Aleksander Piwek, Tomasz Jażdżewski - Pomieszczenie nad przejazdem zamku kwidzyńskiego w czasach kapituły pomezańskiej
    2. Ewa Grochowska, Krzysztof Stefa┼äski - Pa┼éac i ko┼Ťci├│┼é w Smolicach w Wielkopolsce ÔÇô neobarokowe dzie┼éo wroc┼éawskiej firmy architektonicznej ÔÇ×Gaze & B├ÂttcherÔÇŁ
    3. Beate St├Ârtkuhl - Domy mieszkalne i osiedla w okresie narodowego socjalizmu. Studium przypadku: Wroc┼éaw
    4. Barbara Szczepańska - Odbudowa Rynku w Opolu jako kreacja nowej wizji historii miasta
    5. Joanna Majczyk - Pomnik Aleksandra hr. Fredry. Koncepcje usytuowania w strukturze przestrzennej Wrocławia
    6. Tanima Bhattacharya, Joy Sen - W┼é─ůczenie sztuki do projektowania urbanistycznego w celu zr├│wnowa┼╝onej rewitalizacji przestrzeni publicznych. Studium przypadku: Chandigarh
    7. Wojciech Niebrzydowski - Tw├│rczo┼Ť─ç Paula Rudolpha w kontek┼Ťcie brutalistycznej idei As Found
    8. Krzysztof Mycielski, Tomasz Trzupek - Priorytety projektowe na przykładzie modernizacji Uzdrowiska Abrama Gurewicza w Otwocku
    9. Maciej Janowski - Dom kinetyczny. Mobilno┼Ť─ç w kszta┼étowaniu funkcji i formy wsp├│┼éczesnego domu
    10. Magdalena W─ůsowicz - Graficzne wyobra┼╝enia formy i przestrzeni w architekturze w kontek┼Ťcie percepcji wzrokowej
    11. Krzysztof Klus - Wp┼éyw standard├│w urbanistycznych na dost─Öpno┼Ť─ç us┼éug w zespo┼éach mieszkaniowych na przyk┼éadzie krakowskich zespo┼é├│wNowej Huty i osiedla Ruczaj
    12. Bogna Krynicka - Mi─Ödzy tradycj─ů a nowoczesno┼Ťci─ů ÔÇô studium wsp├│┼éczesnej architektury regionu alpejskiego w Austrii na przyk┼éadzie realizacji pracowni W2 Manufaktur

Artykuły

Aleksander Piwek, Tomasz Jażdżewski - Pomieszczenie nad przejazdem zamku kwidzyńskiego w czasach kapituły pomezańskiej

doi:10.37190/arc210301

W artykule przedstawiono histori─Ö budowlan─ů pomieszczenia nad przejazdem bramnym w skrzydle p├│┼énocnym zamku w Kwidzynie w czasach kapitu┼éy pomeza┼äskiej. Prezentowane ustalenia uzyskano na podstawie wynik├│w bada┼ä architektonicznych, stratygraficznych oraz analizy materia┼é├│w archiwalnych, kt├│re przeprowadzono w 2017 roku. Wed┼éug nich pomieszczenie powsta┼éo w pierwszym etapie wznoszenia zamku. W kolejnych wiekach podlega┼éo architektonicznym zmianom odpowiadaj─ůcym nowym potrzebom mieszka┼äc├│w zamku. Zachowane ┼Ťlady ┼Ťwiadcz─ů, ┼╝e od XIV do XVI wieku pe┼éni┼éo ono kilka nast─Öpuj─ůcych po sobie funkcji, dot─ůd nie w pe┼éni rozpoznanych i umotywowanych: stra┼╝nicy, kancelarii b─ůd┼║ izby s─ůdowej, a nawet kaplicy. Znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç wiedzy o nich zawarto w rozwarstwieniu ┼Ťcian i rekonstrukcjach historycznych przekszta┼éce┼ä z okresu ┼Ťredniowiecza. W p├│┼║niejszych czasach wn─Ötrze unikn─Ö┼éo znacznych zniszcze┼ä i do dzi┼Ť stanowi cenne ┼║r├│d┼éo wiedzy o historii zamku.

Słowa kluczowe:
  •     kwidzyn
  •     zamek
  •     stra┼╝nica
  •     kancelaria
  •     izba-s─ůdowa
  •     kaplica
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa Grochowska, Krzysztof Stefa┼äski - Pa┼éac i ko┼Ťci├│┼é w Smolicach w Wielkopolsce ÔÇô neobarokowe dzie┼éo wroc┼éawskiej firmy architektonicznej ÔÇ×Gaze & B├ÂttcherÔÇŁ

    doi:10.37190/arc210302

    Tematem artyku┼éu jest dawny pa┼éac rodziny von Zieten├│w i ko┼Ťci├│┼é pw. Naj┼Ťwi─Ötszego Serca Pana Jezusa w Smolicach na terenie po┼éudniowej Wielkopolski. Nale┼╝─ů one do najciekawszych zespo┼é├│w architektonicznych utrzymanych w stylistyce neobarokowej na ziemiach polskich pocz─ůtku X w. Budowle te powsta┼éy jako fundacja Heleny von Tietzen z domu Woller, kt├│ra sfinansowa┼éa je, wykorzystuj─ůc spadek po ojcu ÔÇô dolno┼Ťl─ůskim przemys┼éowcu Samsonie Wollerze. Pa┼éac powsta┼é w latach w 1908ÔÇô1911 w kilku fazach jako rozbudowa wcze┼Ťniej istniej─ůcej niewielkiej rezydencji Wollera. Jednocze┼Ťnie w latach 1907ÔÇô1909 wzniesiony zosta┼é du┼╝y neobarokowy ko┼Ťci├│┼é o osiowej kompozycji na planie krzy┼╝a. W wystroju ┼Ťwi─ůtyni brali udzia┼é arty┼Ťci wroc┼éawscy i berli┼äscy. ┬á┬á┬á O ile autorstwo ko┼Ťcio┼éa by┼éo znane (wroc┼éawska sp├│┼éka ÔÇ×Gaze & B├ÂttcherÔÇŁ), o tyle pa┼éac w Smolicach, mimo ┼╝e odnotowywany w publikacjach takich badaczy, jak S.T. Jaroszewski i J. Skuratowicz, uchodzi┼é za dzie┼éo nierozpoznanych tw├│rc├│w. Jednym z cel├│w artyku┼éu by┼éo okre┼Ťlenie autorstwa pa┼éacu, kolejnym ÔÇô przedstawienie dziej├│w budowli. Przeprowadzone przez autor├│w artyku┼éu badania archiwalne pozwoli┼éy na odnalezienie oryginalnych projekt├│w pa┼éacu przygotowanych we wroc┼éawskiej firmie architektonicznej ÔÇ×Gaze & B├ÂttcherÔÇŁ. Tym samym, a tak┼╝e na podstawie kwerendy bibliograficznej oraz bada┼ä obiekt├│w z autopsji autorzy artyku┼éu ustalili tw├│rc├│w pa┼éacu oraz fazy jego rozbudowy, a w przypadku ko┼Ťcio┼éa autorstwo poszczeg├│lnych element├│w wystroju. Dokonano analizy form architektonicznych zespo┼éu w Smolicach w kontek┼Ťcie dorobku firmy ÔÇ×Gaze & B├ÂttcherÔÇŁ, co pozwoli┼éo na odnalezienie zar├│wno wsp├│lnych cech stylowych z innymi dzie┼éami wroc┼éawskiego biura architektonicznego, jak i odr─Öbno┼Ťci decyduj─ůcych o warto┼Ťci budowli powsta┼éych w Smolicach.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-polska-xx-w.
  •     architektura-niemiecka-xx-w.
  •     smolice
  •     firma-architektoniczna-gaze-&-b├ÂttcherÔÇŁ
  • Pobierz artyku┼é

    Beate St├Ârtkuhl - Domy mieszkalne i osiedla w okresie narodowego socjalizmu. Studium przypadku: Wroc┼éaw

    doi:10.37190/arc210303

    Celem artyku┼éu jest zaprezentowanie zabudowy mieszkaniowej Wroc┼éawia po 1933 r., w czasach narodowego socjalizmu. W├│wczas to zrewidowano cele i struktury organizacyjne towarzystw zajmuj─ůcych si─Ö budow─ů nowych mieszka┼ä i osiedli. Przedstawiona zosta┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç Herberta Boehma (1894ÔÇô1954), kt├│ry powr├│ci┼é do stolicy ┼Ül─ůska w 1936 r. Boehm wsp├│┼épracowa┼é z Ernstem Mayem we Wroc┼éawiu na pocz─ůtku lat dwudziestych w ramach sp├│┼éki mieszkaniowej Schlesische Heimst├Ątte (┼Ül─ůskie Domostwo), a od 1925 przy tworzeniu Nowego Frankfurtu; nast─Öpnie do 1941 zajmowa┼é si─Ö planowaniem przestrzennym w urz─Ödzie urbanistycznym Wroc┼éawia. Dzia┼éalno┼Ť─ç Boehma obejmowa┼éa rozw├│j przestrzeni miejskich i nowych dzielnic zar├│wno w okresie Republiki Weimarskiej, jak i narodowego socjalizmu. Artyku┼é opiera si─Ö na ┼║r├│d┼éach z Archiwum Pa┼ästwowego we Wroc┼éawiu i Muze├│w Architektury zar├│wno we Wroc┼éawiu, jak i we Frankfurcie nad Menem.

    Słowa kluczowe:
  •     mieszkalnictwo
  •     budownictwo-socjalne
  •     osadnictwo
  •     narodowy-socjalizm
  • Pobierz artyku┼é

    Barbara Szczepańska - Odbudowa Rynku w Opolu jako kreacja nowej wizji historii miasta

    doi:10.37190/arc210304

    Celem artyku┼éu by┼éo zaprezentowanie powojennej odbudowy Rynku w Opolu jako kreacji nowej historii miasta. Przedmiotem prac by┼éy kamienice tworz─ůce pierzeje Rynku w Opolu, kt├│re zosta┼éy zniszczone w wyniku dzia┼éa┼ä wojennych w 1945 r. i odbudowane w latach 50. XX w. W artykule przedstawiono proces odbudowy opolskiego Rynku w kontek┼Ťcie zmienionej przynale┼╝no┼Ťci pa┼ästwowej Opola i zwi─ůzanych z tym kwestii ideologicznych i to┼╝samo┼Ťciowych, kt├│re mia┼éy wp┼éyw na ostateczn─ů form─Ö odbudowanych kamienic. Podczas bada┼ä dokonano analizy przede wszystkim materia┼é├│w archiwalnych: pi┼Ťmienniczych, przechowywanych w Archiwum Pa┼ästwowym w Opolu, oraz projektowych, znajduj─ůcych si─Ö w Archiwum Pa┼ästwowym w Katowicach. Badania uzupe┼éni┼éa literatura przedmiotu, w kt├│rej poruszany by┼é temat odbudowy obszar├│w staromiejskich, publikacje historyczne po┼Ťwi─Öcone Opolu oraz lokalna prasa. ┬á┬á┬á W czasie prac uda┼éo si─Ö ustali─ç, ┼╝e wygl─ůd opolskiego Rynku po jego odbudowie znacznie r├│┼╝ni si─Ö od tego, jak obszar ten prezentowa┼é si─Ö przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů. Analiza materia┼é├│w ikonograficznych (przedwojennych poczt├│wek i fotografii oraz fotografii wsp├│┼éczesnych) pozwoli┼éa ukaza─ç, ┼╝e podczas odbudowy XIX-wieczne kamienice o zr├│┼╝nicowanej szacie stylistycznej zast─ůpione zosta┼éy w du┼╝ej mierze przez zunifikowane barokizuj─ůce budowle. Analiza materia┼é├│w archiwalnych po┼Ťwi─Öconych odbudowie opolskiego Rynku wskazuje, ┼╝e proces ten mia┼é nie tylko przywr├│ci─ç sp├│jno┼Ť─ç przestrzenn─ů obszarowi staromiejskiemu, odtworzy─ç ┼Ťr├│dmiejsk─ů infrastruktur─Ö i zapewni─ç nowe mieszkania, ale tak┼╝e ukaza─ç zaradno┼Ť─ç lokalnych w┼éadz i udowodni─ç, ┼╝e Opole by┼éo miastem odwiecznie polskim, kt├│re w 1945 r. powr├│ci┼éo do Macierzy. Wyra┼║ne r├│┼╝nice pomi─Ödzy przedi powojennym wygl─ůdem opolskiego Rynku ka┼╝─ů zadawa─ç pytania o to┼╝samo┼Ťciowe znaczenie procesu odbudowy, warto┼Ťci wi─ůzane z konkretnymi stylami architektonicznymi oraz pr├│by kreacji zupe┼énie nowej wizji historii Opola, w kt├│rej w─ůtki ÔÇ×polskieÔÇŁ zostaj─ů wyeksponowane po to, by legitymizowa─ç w┼é─ůczenie miasta do granic Polski i ukonstytuowa─ç zupe┼énie now─ů to┼╝samo┼Ť─ç miasta.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura
  •     urbanistyka
  •     ziemie-odzyskane
  •     opole
  •     odbudowa
  • Pobierz artyku┼é

    Joanna Majczyk - Pomnik Aleksandra hr. Fredry. Koncepcje usytuowania w strukturze przestrzennej Wrocławia

    doi:10.37190/arc210305

    Pomnik Aleksandra Fredry przywieziony do Wroc┼éawia w 1956 r. i ulokowany na wroc┼éawskim rynku sta┼é si─Ö po latach ulubionym miejscem spotka┼ä mieszka┼äc├│w miasta. Ostateczn─ů decyzj─Ö lokalizacyjn─ů poprzedzi┼éa dyskusja, kt├│r─ů szczeg├│┼éowo relacjonowano w prasie. Pocz─ůtkowo uwa┼╝ano, ┼╝e kameralne formy pomnika wykluczaj─ů umieszczenie go w du┼╝ej, otwartej przestrzeni centralnego placu miejskiego ÔÇô dzie┼éo Leonarda Marconiego by┼éo w ko┼äcu projektowane z my┼Ťl─ů o niewielkim lwowskim placu Akademickim, po┼éo┼╝onym w s─ůsiedztwie ogrod├│w rezydencji Fredr├│w. Tymczasem w powojennym Wroc┼éawiu rze┼║bie pisarza nadano szczeg├│lne znaczenie ÔÇô po pierwsze postrzegano j─ů jako symbol polsko┼Ťci, metaforyczne powi─ůzanie Ziem Odzyskanych z utraconymi Kresami Wschodnimi, po drugie za┼Ť by┼éa pierwszym ÔÇ×polskimÔÇŁ monumentem ods┼éoni─Ötym w centrum dawnego Breslau. Dlatego w┼éa┼Ťnie zdecydowano o postawieniu go na najwa┼╝niejszym placu miasta, na miejscu zburzonego po wojnie konnego pomnika Fryderyka Wilhelma III, symbolicznie ÔÇ×sakralizuj─ůcÔÇŁ tym samym wroc┼éawski rynek. ┬á┬á┬á Celem artyku┼éu jest przedstawienie zapomnianej dzi┼Ť dyskusji na temat lokalizacji pomnika Fredry, do kt├│rej zaproszono nie tylko decydent├│w, ale te┼╝ mieszka┼äc├│w miasta. W pracy zaprezentowano niepublikowane wcze┼Ťniej koncepcje usytuowania pomnika w r├│┼╝nych, nieoczywistych dzi┼Ť punktach Wroc┼éawia.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura
  •     urbanistyka
  •     ziemie-odzyskane
  •     opole
  •     odbudowa
  • Pobierz artyku┼é

    Tanima Bhattacharya, Joy Sen - W┼é─ůczenie sztuki do projektowania urbanistycznego w celu zr├│wnowa┼╝onej rewitalizacji przestrzeni publicznych. Studium przypadku: Chandigarh

    doi:10.37190/arc210306

    ÔÇ×Przestrze┼ä miejskaÔÇŁ oznacza synergi─Ö przestrzeni w krajobrazie miasta i jej element├│w strukturalnych lub kompozycyjnych tworzonych przez spo┼éeczne i instytucjonalne czynniki. Wsp├│┼éczesne przestrzenie publiczne coraz cz─Ö┼Ťciej pe┼éni─ů r├│┼╝norodne funkcje odpowiadaj─ůce ┼Ťci┼Ťle dzia┼éaniom i potrzebom u┼╝ytkownik├│w, pocz─ůwszy od fizycznych, spo┼éecznych, po psychologiczne i estetyczne. Takie przestrzenie publiczne dynamizuj─ů ┼╝ycie spo┼éeczne, dlatego te┼╝ musz─ů by─ç projektowane w spos├│b, kt├│ry promuje zdrowe interakcje i dobre samopoczucie mieszka┼äc├│w. ┬á┬á┬á Niestety we wsp├│┼éczesnych rozwi─ůzaniach miejskich szybko rosn─ůca populacja wype┼énia otwarte przestrzenie w mie┼Ťcie, czyni─ůc je bardziej klaustrofobicznymi, ciasnymi i uci─ů┼╝liwymi, co dodatkowo wp┼éywa na zdrowie fizyczne i psychiczne ludzi. W rezultacie zar├│wno czynniki reprezentacyjne, jak i spo┼éeczne zwi─ůzane z publicznymi i p├│┼épublicznymi przestrzeniami miejskimi zostaj─ů zd┼éawione. Dlatego, aby poradzi─ç sobie z t─ů sytuacj─ů, miejskie przestrzenie publiczne musz─ů zosta─ç odnowione poprzez wprowadzenie poczucia wi─Özi spo┼éecznych, emocjonalnego przywi─ůzania, okre┼Ťlonej wra┼╝liwo┼Ťci estetycznej, kt├│re promuj─ů publiczne interakcje. Bior─ůc to pod uwag─Ö, autorzy niniejszego artyku┼éu postawili sobie zadanie zbadania mo┼╝liwo┼Ťci w┼é─ůczenia sztuki do projektowania urbanistycznego w celu rewitalizacji przestrzeni publicznych i podnoszenia odczucia szcz─Ö┼Ťcia w┼Ťr├│d korzystaj─ůcych z przestrzeni miejskich. Wyniki pracy dowodz─ů, ┼╝e wprowadzenie element├│w artystycznych zmienia wizualn─ů percepcj─Ö przestrzeni, aktywizuje partycypacj─Ö spo┼éeczn─ů i zaanga┼╝owanie lokalnej spo┼éeczno┼Ťci, co ostatecznie pomaga odnowi─ç lokaln─ů to┼╝samo┼Ť─ç zwi─ůzan─ů z przestrzeni─ů publiczn─ů. Za przyk┼éad pos┼éu┼╝y┼éy przestrzenie publiczne pierwszego planowanego miasta we wsp├│┼éczesnych Indiach, tj. Chandigarh. Pr├│bowano w nich wykaza─ç potencja┼é element├│w artystycznych w powi─ůzaniu z infrastruktur─ů technologiczn─ů w projektowaniu urbanistycznym. Ocena przestrzeni publicznych Chandigarh, szcz─Ö┼Ťliwego miasta Indii, potwierdza, ┼╝e tylko zintegrowane zastosowanie infrastruktury i element├│w sztuki w projektowaniu urbanistycznym mo┼╝e podkre┼Ťli─ç pozytywny wizerunek i przynie┼Ť─ç zr├│wnowa┼╝on─ů rewitalizacj─Ö miasta.

    Słowa kluczowe:
  •     sztuka-miejska
  •     wizerunek
  •     projektowanie-przestrzeni-miejskiej
  •     przestrze┼ä-publiczna
  •     sztuka-i-rewitalizacja
  • Pobierz artyku┼é

    Wojciech Niebrzydowski - Tw├│rczo┼Ť─ç Paula Rudolpha w kontek┼Ťcie brutalistycznej idei As Found

    doi:10.37190/arc210307

    Paul Rudolph by┼é jednym z najwa┼╝niejszych przedstawicieli architektury brutalistycznej i odegra┼é znacz─ůc─ů rol─Ö we wprowadzaniu tego nurtu do Stan├│w Zjednoczonych w latach 50. minionego stulecia. U podstaw architektury brutalistycznej le┼╝a┼éa doktryna Nowego Brutalizmu opracowana przez Alison i Petera Smithson├│w i powi─ůzana z ni─ů idea As Found. Wiedza dotycz─ůca wp┼éywu idei As Found na pogl─ůdy i projekty Rudolpha jest niewystarczaj─ůca i wymaga pog┼é─Öbienia. Dlatego te┼╝ g┼é├│wnym celem bada┼ä przedstawionych w tym artykule by┼éo okre┼Ťlenie relacji pomi─Ödzy tw├│rczo┼Ťci─ů ameryka┼äskiego architekta a zasadami wynikaj─ůcymi z idei As Found. Charakter problemu badawczego zdecydowa┼é o zastosowaniu metody bada┼ä historyczno-interpretacyjnych, w kt├│rej wykorzystano m.in. analiz─Ö i krytyk─Ö pi┼Ťmiennictwa oraz analizy por├│wnawcze budynk├│w. Du┼╝e znaczenie mia┼éy badania dzie┼é Rudolpha przeprowadzone in situ w New Haven, Bostonie i Niagara Falls. Ustalono, ┼╝e relacje mi─Ödzy tw├│rczo┼Ťci─ů Rudolpha a ide─ů As Found by┼éy sp├│jne w takich aspektach, jak stosowanie zwyczajnych tworzyw, eksponowanie materia┼é├│w bez ok┼éadzin i tynku, d─ů┼╝enie do chropowatych faktur, przetwarzanie rozwi─ůza┼ä i element├│w historycznych, pobudzanie emocji u┼╝ytkownika. Rozbie┼╝no┼Ťci pojawi┼éy si─Ö natomiast w kwestiach dotycz─ůcych roli element├│w konstrukcyjnych i technicznych w kszta┼étowaniu budynk├│w, a tak┼╝e d─ů┼╝enia do unikalno┼Ťci form. Ca┼ékowicie niezgodne z ide─ů As Found by┼éy dzia┼éania imitacyjne, intuicyjny spos├│b projektowania, stosowanie zagadkowych i zaskakuj─ůcych rozwi─ůza┼ä oraz skrajna ekspresja form. Zaprezentowane badania mog─ů okaza─ç si─Ö pomocne w zrozumieniu, dlaczego architektura brutalistyczna pod─ů┼╝y┼éa w innym kierunku, ni┼╝ zak┼éadali tw├│rcy idei As Found i doktryny Nowego Brutalizmu.

    Słowa kluczowe:
  •     paul-rudolph
  •     architektura-brutalistyczna
  •     idea-as-found
  • Pobierz artyku┼é

    Krzysztof Mycielski, Tomasz Trzupek - Priorytety projektowe na przykładzie modernizacji Uzdrowiska Abrama Gurewicza w Otwocku

    doi:10.37190/arc210308

    Celem autor├│w artyku┼éu jest przedstawienie Uzdrowiska Abrama Gurewicza w Otwocku jako nietypowego i unikatowego przyk┼éadu architektury nad┼Ťwidrza┼äskiej. Kolejnym celem jest przewarto┼Ťciowanie koncepcji dekoracji jako konstytutywnego czynnika architektury nad┼Ťwidrza┼äskiej przy wykorzystaniu teorii Monestirolego dotycz─ůcych ornamentu i dekoracji. Analiza budynku Gurewicza na tle innych budowli architektury nad┼Ťwidrza┼äskiej pokazuje, ┼╝e omawiany zabytek jest specyficzn─ů wersj─ů charakterystycznej kompozycji form. Autorzy artyku┼éu ukazali tak┼╝e procesy przebudowy uzdrowiska w kontek┼Ťcie sytuacji tego obiektu w 2015 r. Przedstawione zosta┼éy priorytety projektowe modernizacji opartej na zachowaniu trzech to┼╝samo┼Ťci: funkcji, formy i materia┼éu.

    Słowa kluczowe:
  •     ┼Ťwidermajer
  •     architektura-nad┼Ťwidrza┼äska
  •     architektura-drewniana
  •     modernizacja
  • Pobierz artyku┼é

    Maciej Janowski - Dom kinetyczny. Mobilno┼Ť─ç w kszta┼étowaniu funkcji i formy wsp├│┼éczesnego domu

    doi:10.37190/arc210309

    W artykule przedstawiono analiz─Ö dom├│w prywatnych, kt├│re dzi─Öki mobilno┼Ťci ich element├│w odpowiadaj─ů potrzebom wsp├│┼éczesnych mieszka┼äc├│w. Przedmiotem bada┼ä s─ů wybrane domy zrealizowane w latach 1996ÔÇô2011 w Europie i Stanach Zjednoczonych, uzupe┼énione analizami zjawiska mobilno┼Ťci w tw├│rczo┼Ťci, mi─Ödzy innymi Gerrita Rietvelda i Ludwiga Miesa van der Rohe. W artykule dokonano analizy zmian, jakim podlegaj─ů forma i funkcja w wyniku wprowadzenia do domu ruchomych element├│w, kt├│re dostosowano do psychofizycznych potrzeb ich w┼éa┼Ťcicieli. Mobilno┼Ť─ç w architekturze domu jest czynnikiem, kt├│ry pozwala dope┼éni─ç i rozszerzy─ç spe┼énianie tych potrzeb przy u┼╝yciu wsp├│┼éczesnego j─Özyka architektonicznego wywiedzionego z ruchu modernistycznego. Podczas bada┼ä stosowano metody analityczne i por├│wnawcze. ┬á┬á┬á Z przeprowadzonych bada┼ä wynika, ┼╝e rozw├│j domu kinetycznego obejmuje coraz bardziej istotne elementy budynku, co zmienia w znacz─ůcy spos├│b odbi├│r formy oraz jej dynamik─Ö i artykulacj─Ö. W domach kinetycznych jest widoczne rozlu┼║nienie struktury funkcjonalnej i przestrzennej oraz u┼╝ycie przestrzeni in between, co w po┼é─ůczeniu z mobilno┼Ťci─ů element├│w ┼Ťwiadczy o sumowaniu si─Ö zjawisk wyst─Öpuj─ůcych we wsp├│┼éczesnej architekturze. Dom kinetyczny stwarza du┼╝e mo┼╝liwo┼Ťci zmian formy i przestrzeni, kt├│rych rodzaj, skala i czas s─ů uzale┼╝nione od stylu ┼╝ycia mieszka┼äc├│w. R├│┼╝norodno┼Ť─ç przestrzenna uzupe┼éniona mobilno┼Ťci─ů mo┼╝e kompensowa─ç brak zmian lub niemo┼╝liwo┼Ť─ç ich kontroli w innych sferach aktywno┼Ťci ┼╝yciowej cz┼éowieka. Jest te┼╝ czynnikiem sprzyjaj─ůcym tworzeniu Miejsca przez zamieszkuj─ůcych je ludzi. Wraz ze wzrostem mobilno┼Ťci element├│w domu podwy┼╝sza si─Ö poziom personalizacji formy i przestrzeni oraz identyfikacji mieszka┼äc├│w z miejscem. Do┼Ťwiadczanie zmian formy i przestrzeni staje si─Ö bardziej intensywne.

    Słowa kluczowe:
  •     dom-kinetyczny
  •     mobilno┼Ť─ç
  •     to┼╝samo┼Ť─ç
  •     miejsce
  • Pobierz artyku┼é

    Magdalena W─ůsowicz - Graficzne wyobra┼╝enia formy i przestrzeni w architekturze w kontek┼Ťcie percepcji wzrokowej

    doi:10.37190/arc210310

    W artykule om├│wiono zagadnienie interpretacji dwuwymiarowych przedstawie┼ä graficznych w architekturze jako determinowane kryteriami percepcyjnymi, porz─ůdkuj─ůcymi przestrzennie pole wzrokowe na figur─Ö i t┼éo. W oparciu o teori─Ö Gestalt wyja┼Ťniono zwi─ůzek przedstawie┼ä graficznych w architekturze z kszta┼étowaniem ┼Ťrodowiska zbudowanego odpowiadaj─ůcego mo┼╝liwo┼Ťciom percepcyjnym odbiorcy. Wykazano, ┼╝e ka┼╝da dwuwymiarowa reprezentacja idei architektonicznej mo┼╝e zosta─ç poddana analizie i interpretacji w kontek┼Ťcie uk┼éadu p├│l figuraÔÇôt┼éo. Porz─ůdkowanie gestalt├│w w polu wzrokowym odnosi─ç si─Ö mo┼╝e do plan├│w zagospodarowania miast i dzia┼éek, przekroj├│w, rzut├│w oraz elewacji. Poprzez technik─Ö graficzn─ů opart─ů na gestaltach mo┼╝liwe jest rejestrowanie zwi─ůzku przestrzeni i obiekt├│w materialnych w architekturze, okre┼Ťlenie charakterystyki przestrzeni, wyja┼Ťnienie organizacji funkcjonalnej, cyrkulacyjnej, strefowania i innych w budynku. W artykule zaproponowano klasyfikacj─Ö reprezentacji na obrazuj─ůce przestrze┼ä wewn─Ötrzn─ů i struktur─Ö materialn─ů obiektu: 1) przegrody i przestrze┼ä wewn─Ötrzn─ů oraz otwory w tych przegrodach; 2) bry┼é─Ö budynku w kontek┼Ťcie otaczaj─ůcych przestrzeni; 3) przestrze┼ä wewn─Ötrzn─ů i otaczaj─ůc─ů obiekt architektury, jak r├│wnie┼╝ 4) grupy komponent├│w funkcjonalnych. Klasyfikacj─Ö t─Ö przedstawiono na przyk┼éadach budynk├│w wsp├│┼éczesnych.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura
  •     psychologia-widzenia
  •     gestalt
  •     przestrze┼ä-architektoniczna
  •     grafika-architektoniczna
  • Pobierz artyku┼é

    Krzysztof Klus - Wp┼éyw standard├│w urbanistycznych na dost─Öpno┼Ť─ç us┼éug w zespo┼éach mieszkaniowych na przyk┼éadzie krakowskich zespo┼é├│wNowej Huty i osiedla Ruczaj

    doi:10.37190/arc210311

    Wa┼╝nym elementem ka┼╝dego zespo┼éu mieszkaniowego jest dost─Öpno┼Ť─ç do r├│┼╝norodnych us┼éug. Ograniczenie tej dost─Öpno┼Ťci wp┼éywa na jako┼Ť─ç ┼╝ycia mieszka┼äc├│w. Niesie za sob─ů negatywne skutki takie jak chocia┼╝by zintensyfikowany ruch samochodowy. Niestety w wyniku przemian ustrojowych zrezygnowano z odg├│rnie okre┼Ťlonych normatyw├│w urbanistycznych okre┼Ťlaj─ůcych tego typu parametry. Pozostawiono w tej dziedzinie du┼╝─ů autonomi─Ö samorz─ůdom i prywatnym inwestorom. Aktualnie jedynym narz─Ödziem pozwalaj─ůcym wp┼éywa─ç w┼éadzom lokalnym na struktur─Ö funkcjonaln─ů poszczeg├│lnych zespo┼é├│w s─ů miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, kt├│re w dalszym ci─ůgu nie pokrywaj─ů sporych obszar├│w. ┬á┬á┬á Autor artyku┼éu postanowi┼é por├│wna─ç skutki odg├│rnego, holistycznego planowania przestrzennego z niemal ca┼ékowit─ů swobod─ů inwestycyjn─ů prywatnych podmiot├│w. W tym celu zdecydowa┼é si─Ö na por├│wnanie dw├│ch zespo┼é├│w mieszkaniowych powsta┼éych w odmiennych uwarunkowaniach polityczno-ekonomicznych. Pierwszym jest Nowa Huta zbudowana w okresie komunizmu jako wzorcowe miasto socjalistyczne. Ca┼éy zesp├│┼é zosta┼é starannie zaprojektowany przez architekt├│w i urbanist├│w czerpi─ůcych wzorce nie tylko z bloku pa┼ästw socjalistycznych, ale tak┼╝e z Zachodu. Drugim badanym przypadkiem by┼é krakowski Ruczaj, wznoszony przez prywatnych inwestor├│w jedynie na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. Nie posiada on odg├│rnie narzuconego programu czy planu. ┬á┬á┬á W badaniu tym por├│wnano dost─Öpno┼Ť─ç do plac├│wek edukacyjno-o┼Ťwiatowych (┼╝┼éobk├│w, przedszkoli i szk├│┼é podstawowych) jako tych najbardziej podstawowych. Najpierw por├│wnano ich liczb─Ö, co ukaza┼éo znacz─ůce dysproporcje mi─Ödzy badanymi zespo┼éami. Na Ruczaju stwierdzono znacz─ůce niedobory tego typu obiekt├│w. W dalszym etapie por├│wnano obszary dost─Öpno┼Ťci pieszej do tych plac├│wek. W tym celu wyznaczono obszary dost─Öpno┼Ťci pieszej o rzeczywistej d┼éugo┼Ťci doj┼Ťcia nieprzekraczaj─ůcej 500 m dla szk├│┼é i przedszkoli oraz 1000 m dla ┼╝┼éobk├│w. Badanie to dodatkowo uwypukli┼éo dysproporcje mi─Ödzy analizowanymi zespo┼éami. Oczywi┼Ťcie analizy i por├│wnania by┼éy prowadzone z uwzgl─Ödnieniem aktualnych uwarunkowa┼ä przestrzennych i demograficznych tych obszar├│w. ┬á┬á┬á Na podstawie przeprowadzonych bada┼ä autor wskazuje pozytywny wp┼éyw odg├│rnej, dobrze prowadzonej polityki przestrzennej miasta na dost─Öpno┼Ť─ç do us┼éug. Dlatego te┼╝ na podstawie prezentowanych bada┼ä przychyla si─Ö do postulat├│w domagaj─ůcych si─Ö wyznaczenia nowych, og├│lnokrajowych standard├│w urbanistycznych.

    Słowa kluczowe:
  •     standardy-urbanistyczne
  •     planowanie-przestrzenne
  •     urbanistyka
  •     zesp├│┼é-mieszkaniowy
  •     krak├│w
  • Pobierz artyku┼é

    Bogna Krynicka - Mi─Ödzy tradycj─ů a nowoczesno┼Ťci─ů ÔÇô studium wsp├│┼éczesnej architektury regionu alpejskiego w Austrii na przyk┼éadzie realizacji pracowni W2 Manufaktur

    doi:10.37190/arc210312

    Tematem artyku┼éu jest ukazanie wp┼éywu tradycyjnego, historycznego budownictwa wiejskiego na wsp├│┼éczesn─ů architektur─Ö regionu alpejskiego w Austrii. Przedmiotem rozwa┼╝a┼ä s─ů najnowsze projekty i realizacje pracowni projektowo-wykonawczej W2 Manufaktur z siedzib─ů w Leogang ÔÇô miejscowo┼Ťci b─Öd─ůcej jednym z najbardziej znanych kurort├│w narciarskich rejonu salzburskiego. W2 Manufaktur zosta┼éa za┼éo┼╝ona przez do┼Ťwiadczonego projektanta Alfreda Waltla, a autorka artyku┼éu jest jedn─ů z architektek prowadz─ůcych projekty dotycz─ůce g┼é├│wnie budowy/przebudowy/rozbudowy kompleks├│w hotelowych. W artykule zosta┼éy przedstawione paradygmaty projektowania przyj─Öte przez architekt├│w biura, w┼Ťr├│d kt├│rych nale┼╝y wymieni─ç szacunek dla krajobrazu i lokalnej tradycji budowania oraz swoist─ů ÔÇ×syntez─Ö sztukÔÇŁ ┼é─ůcz─ůca architektur─Ö, sztuk─Ö (design), zaawansowane technologie, a niekiedy te┼╝ ÔÇô kszta┼étowanie zieleni. Tekst oparto w g┼é├│wnej mierze na do┼Ťwiadczeniach projektowych autorki i studiach dawnej architektury alpejskiej.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-wsp├│┼éczesna
  •     architektura-alpejska
  •     budownictwo-drewniane
  •     w2-manufaktur
  • Pobierz artyku┼é