Numer 1(73)/2023

doi:10.37190/arc (doi:10.5277/arc)

Pobierz spis tre艣ci

Spis tre艣ci

Otw贸rz spis tre艣ci

  1. Artyku艂y

    1. Ma艂gorzata Chorowska, Roland Mruczek - 艢l膮ski krajobraz z zamkiem w tle. Wroc艂awski don偶on ksi臋cia-krzy偶owca
    2. Maciej Piekarski - Topografia XVIII-wiecznego Rzeszowa i jej relikty we wsp贸艂czesnej przestrzeni architektoniczno-urbanistycznej miasta
    3. Agnieszka Ch臋膰-Ma艂yszek - Analiza pierwotnych uk艂ad贸w funkcjonalnych neogotyckiej architektury sakralnej na terenie wojew贸dztwa lubelskiego
    4. Tomasz Jakub Trzupek - Kontynuacja typologii bry艂 architektury nad艣widrza艅skiej we wsp贸艂czesnych realizacjach
    5. Tomasz G艂owacki - Architektura nieobecno艣ci 鈥 fenomen, kt贸ry staje si臋 standardem
    6. Jacek Weso艂owski - Dworzec 艁贸d藕 Fabryczna 鈥 post臋p czy regres w architekturze kolei?
    7. Bartosz M. Walczak - Rola projektowania architektonicznego w interpretacji dziedzictwa poprzemys艂owego na przyk艂adzie W贸jtowskiego M艂yna w 艁odzi
    8. Magdalena Sulima - Ochrona zabytk贸w architektury drewnianej i dziedzictwa kulturowego Tatar贸w polskich (na przyk艂adzie Parku Kulturowego Bohoniki i parku krajobrazowego w Kruszynianiach)
    9. Fikret Bademci - Zabytkowy meczet Kenan Dede Yan谋k o konstrukcji wspartej na drewnianych kolumnach 鈥 propozycja renowacji
    10. Artur Kwa艣niewski - Jak powinni艣my analizowa膰 historyczne obiekty architektury, urbanistyki, sztuki ogrodowej itp. Autorska propozycja metodyki na potrzeby planowania ochrony i adaptacji zabytk贸w oraz dydaktyki akademickiej
    11. Agnieszka Kurkowska - Bioniczne relacje jako cechy autorskiej koncepcji biomorficznych form plastycznych przynale偶膮cych do miejsca
    12. Ujal Abbasli, G眉ne艧 Mutlu Avin莽, Semra Arslan Sel莽uk - Parametryczny projekt dost臋pny dla dzieci cyfrowego 艣wiata: plac zabaw inspirowany diagramem Woronoja

Artyku艂y

Ma艂gorzata Chorowska, Roland Mruczek - 艢l膮ski krajobraz z zamkiem w tle. Wroc艂awski don偶on ksi臋cia-krzy偶owca

doi:10.37190/arc230101

Artyku艂 jest pr贸b膮 nakre艣lenia krajobrazu kulturowego 艢l膮ska w czasach prze艂omu, w 2. i 3. tercji XII w., widzianego przez pryzmat studi贸w nad wczesnym mecenatem Piast贸w 艣l膮skich. Symbolem g艂臋bokich przemian 鈥 opr贸cz kolonizacji i gospodarki czynszowej 鈥 sta艂a si臋 w贸wczas ceglana architektura o genezie lombardzkiej, 艂膮czona na p贸艂noc od Alp z w艂oskimi aspiracjami i mocarstwow膮 polityk膮 Hohenstauf贸w (1154鈥1186). 聽聽聽 Celem pracy jest ukazanie genezy nowatorskiego, ceglanego, osiemnastobocznego don偶onu ksi膮偶臋cego zamku na Ostrowie Tumskim we Wroc艂awiu na tle podr贸偶y Boles艂awa I Wysokiego (lata wygnania: 1146鈥1163) oraz przemian politycznych i ekonomiczno-prawnych, jakie zainicjowa艂 na 艢l膮sku w pierwszych dekadach melioratio terrae (lata panowania: 1163鈥1201). Czas ten, zdominowany pocz膮tkowo przez konflikt Piast贸w z mo偶now艂adztwem, potem przez pierwsze udane eksperymenty gospodarcze i osadnicze, poprzedzi艂 szeroko znane w literaturze przedmiotu ogromne inwestycje architektoniczne i urbanistyczne o europejskim rozmachu podj臋te przez jego syna Henryka Brodatego (1201鈥1238). Praca opiera si臋 na wynikach bada艅 archeologiczno-architektonicznych oraz analizach wybranych istniej膮cych obiekt贸w wie偶owych, g艂贸wnie europejskich, a tak偶e 藕r贸de艂 historycznych. 聽聽聽 Ceglany don偶on wroc艂awski to manifest w艂adzy powracaj膮cego z wygnania ksi臋cia Boles艂awa I Wysokiego, z trudem odzyskuj膮cego g艂贸wne grody prowincji (1163/1166). Podobnie jak liczne wczesne wie偶e francuskie i angielskie by艂 budowl膮 nowatorsk膮, eksperymentaln膮 i nie znalaz艂 bezpo艣rednich na艣ladownictw formalnych. W poszukiwaniach jego genezy wypada si臋gn膮膰 do lombardzkich wzorc贸w ceglanych, w艣r贸d kt贸rych istotne znaczenie mog膮 mie膰 mury obronne Mediolanu zburzone po d艂ugim obl臋偶eniu w latach 1161鈥1162. Powracaj膮c w 1163 r. do kraju z d艂ugiego wygnania, Boles艂aw I Wysoki zainicjowa艂 鈥瀋eglany prze艂om鈥 w Polsce dzielnicowej, kt贸ry stanowi艂 jeden z etap贸w wielkiej 鈥瀋eglanej rewolucji鈥 na p贸艂noc od Alp, zapocz膮tkowanej przez polityk臋 w艂osk膮 Hohenstauf贸w.

S艂owa kluczowe:
  •     艣l膮sk
  •     艣redniowiecze
  •     wroc艂aw
  •     zamek
  •     don偶on
  •     wie偶a-mieszkalna
  •     archeologia
  • Pobierz artyku艂

    Maciej Piekarski - Topografia XVIII-wiecznego Rzeszowa i jej relikty we wsp贸艂czesnej przestrzeni architektoniczno-urbanistycznej miasta

    doi:10.37190/arc230102

    Jedn膮 z ikon Rzeszowa jest XVIII-wieczny widok perspektywiczny miasta, znany jako tzw. plan Wiedemanna. Na widoku przedstawione s膮 budynki oraz topografia miasta, kt贸re by艂o w贸wczas otoczone systemem staw贸w i rozlewisk. Wszystkie reprezentacyjne budynki, chocia偶 w nieco zmienionych formach, s膮 zachowane do dzisiaj. Stawy i rozlewiska nie istniej膮. 聽聽聽 Celem autora w badaniu opisanym w artykule by艂o odnalezienie 艣lad贸w po brzegach tych zbiornik贸w wodnych we wsp贸艂czesnej topografii miasta, kt贸ra jest bardzo zmieniona. Pos艂u偶ono si臋 do tego mapami i fotografiami lotniczymi z czas贸w, kiedy 艣lady XVIII-wiecznego ukszta艂towania terenu by艂y bardziej widoczne. Tre艣膰 藕r贸de艂 kartograficznych wykorzystano poprzez na艂o偶enie na siebie cyfrowych wersji map: historycznej oraz aktualnej, kalibruj膮c obraz za pomoc膮 pary punkt贸w przynale偶nych do dw贸ch oddalonych od siebie obiekt贸w o niezmienionych bry艂ach. Informacj臋 zawart膮 w fotografii zweryfikowano poprzez wykonanie analogicznych konstrukcji geometrycznych na fotografii oraz aktualnej mapie. Zwie艅czeniem badania by艂 rekonesans in situ. W jego trakcie znaleziono w terenie wiele wci膮偶 wyra藕nych 艣lad贸w dawnej topografii, kt贸re dla postronnego obserwatora mog膮 by膰 niezauwa偶alne. 聽聽聽 Uzyskane rezultaty wprowadzaj膮 korekt臋 do planu Wiedemanna, odwzorowuj膮cego struktur臋 przestrzenn膮 miasta cz臋艣ciowo b艂臋dnie. Uzupe艂niaj膮 stan wiedzy o Rzeszowie, kt贸ra w niedostatecznym stopniu obejmuje zagadnienia przestrzenno-urbanistyczne. Zwracaj膮 uwag臋 na ignorowany element miejskiego krajobrazu kulturowego, jakim jest ukszta艂towanie terenu, cz臋sto niedostatecznie chronione.

    S艂owa kluczowe:
  •     urbanistyka
  •     rzesz贸w
  •     ochrona-dziedzictwa
  •     topografia
  • Pobierz artyku艂

    Agnieszka Ch臋膰-Ma艂yszek - Analiza pierwotnych uk艂ad贸w funkcjonalnych neogotyckiej architektury sakralnej na terenie wojew贸dztwa lubelskiego

    doi:10.37190/arc230103

    Architektura historyzuj膮ca w budownictwie sakralnym by艂a uwa偶ana za ma艂o znacz膮c膮, gdy偶 nie mia艂a wielu charakterystycznych i unikatowych element贸w. W istocie pe艂ni艂a ona bardzo wa偶n膮 funkcj臋. Mimo up艂ywu lat wci膮偶 przemawia swoj膮 form膮, esencj膮 i programem. 聽聽聽 W niniejszym artykule analizie poddano neogotyckie ko艣cio艂y na terenie wojew贸dztwa lubelskiego, zwracaj膮c szczeg贸ln膮 uwag臋 na dzie艂a najp艂odniejszego tw贸rcy tego nurtu 鈥 J贸zefa Piusa Dzieko艅skiego. Celem pracy by艂o por贸wnanie lubelskich ko艣cio艂贸w z okresu neogotyku, okre艣lenie ich funkcji, znaczenia i charakterystycznych cech uk艂adu funkcjonalnego. Zaprezentowano kontekst historyczny oraz ideowy determinuj膮cy charakter oraz rol臋 omawianych budowli sakralnych. 聽聽聽 W trakcie bada艅 analizie por贸wnawczej poddano neogotyckie budynki sakralne wybrane spo艣r贸d wszystkich obiekt贸w sakralnych na terenie wojew贸dztwa lubelskiego. Wyodr臋bniono najbardziej charakterystyczne cechy poszczeg贸lnych budynk贸w oraz ich funkcje. Wyniki zestawiono w formie opisowej i wykres贸w. Pozwalaj膮 one na stwierdzenie, 偶e wszystkie istniej膮ce neogotyckie ko艣cio艂y w regionie stanowi膮 nowy typ obiekt贸w z zachowaniem w艂asnego indywidualnego stylu. Pe艂ni膮 one funkcj臋 chrze艣cija艅skich 艣wi膮ty艅, kt贸re zaspokajaj膮 ludzkie potrzeby duchowe, emocjonalne i spo艂eczne. Charakterystyczne wysokie smuk艂e wie偶e nadaj膮 to偶samo艣膰 tym 艣wi臋tym miejscom oraz stanowi膮 dominanty widokowe w krajobrazie wojew贸dztwa lubelskiego.

    S艂owa kluczowe:
  •     ko艣ci贸艂
  •     architektura-sakralna
  •     neogotyk
  •     architektura-neogotyku
  •     wojew贸dztwo-lubelskie
  • Pobierz artyku艂

    Tomasz Jakub Trzupek - Kontynuacja typologii bry艂 architektury nad艣widrza艅skiej we wsp贸艂czesnych realizacjach

    doi:10.37190/arc230104

    Tematem artyku艂u jest architektura nad艣widrza艅ska, zwana potocznie 艣widermajerem, oraz architektura okre艣lana jako neo艣widermajer, czyli nowe obiekty pojawiaj膮ce si臋 w omawianym regionie i nawi膮zuj膮ce do obiekt贸w historycznych. Celem autora by艂o przedstawienie najbardziej charakterystycznego typu kszta艂towania bry艂 obiekt贸w historycznych i udowodnienie, 偶e wsp贸艂czesne obiekty kontynuuj膮 te uk艂ady. Wykorzystano do tego typologiczn膮 analiz臋 por贸wnawcz膮 uk艂ad贸w bry艂. W tek艣cie przedstawiono genez臋 zjawiska, stan bada艅, typologi臋 oraz zaprezentowano rysunki przedstawiaj膮ce najbardziej charakterystyczne elementy omawianej architektury (werandy i ozdobne profile szalunk贸w), zestawienia rzut贸w obiekt贸w historycznych i wsp贸艂czesnych, plansze zestawiaj膮ce ze sob膮 bry艂y architektury nad艣widrza艅skiej i neo艣widermajer. 聽聽聽 Na podstawie przedstawionego materia艂u mo偶na stwierdzi膰, 偶e wysuni臋te tezy dotycz膮ce r贸偶norodno艣ci sposob贸w kszta艂towania bry艂 w architekturze nad艣widrza艅skiej i za艂o偶enie mo偶liwo艣ci wyodr臋bnienia dominuj膮cych typ贸w kszta艂towania bry艂 zosta艂y potwierdzone. Nowe obiekty mo偶na przyporz膮dkowa膰 okre艣lonym typologiom budynk贸w historycznych. Tym samym niniejsza praca rozpoczyna naukow膮 refleksj臋 nad nowym zjawiskiem, jakim jest neo艣widermajer.

    S艂owa kluczowe:
  •     architektura-nad艣widrza艅ska
  •     艣widermajer
  •     neo艣widermajer
  •     typologia
  • Pobierz artyku艂

    Tomasz G艂owacki - Architektura nieobecno艣ci 鈥 fenomen, kt贸ry staje si臋 standardem

    doi:10.37190/arc230105

    Fenomen architektury nieobecno艣ci dotyczy coraz powszechniejszej tendencji w projektowaniu budynk贸w/obiekt贸w/przestrzeni, polegaj膮cej na minimalnej ingerencji wizualnej w otoczenie czy nawet ca艂kowitej jej nieobecno艣ci. W oparciu o analiz臋 przyk艂ad贸w, g艂贸wnie z realizacji wsp贸艂czesnych, w pracy wyr贸偶niono i opisano r贸偶norodne sposoby (kategorie) kreacji architektury nieobecno艣ci, kt贸re ostatecznie okre艣laj膮 jej typologi臋. Obejmuje ona nast臋puj膮ce kategorie: 1) translokacj臋, 2) sztuczn膮 topografi臋, 3) kamufla偶 i iluzj臋, 4) tymczasowo艣膰 i mobilno艣膰, 5) supertransparentno艣膰, 6) dematerializacj臋. 聽聽聽 Artyku艂 ma charakter pionierski 鈥 opisuje i definiuje fenomen architektury nieobecno艣ci. Ukazuje, i偶 jest ona sposobem szukania r贸wnowagi w 艣wiecie coraz bardziej przepe艂nionym i zabudowanym, w kt贸rym radykalnemu skurczeniu ulegaj膮 obszary zielone i wolne od artefakt贸w. Swoim wycofaniem i znikni臋ciem oddaje szacunek przyrodzie i dziedzictwu, 艣rodowisku naturalnemu i kulturowemu, w kt贸rym powstaje. Uwalniaj膮c horyzont, jest nieinwazyjn膮 wizualnie odpowiedzi膮 na zmniejszaj膮c膮 si臋 ilo艣膰 przestrzeni w miastach i architektoniczny nie艂ad.

    S艂owa kluczowe:
  •     architektura
  •     nieobecno艣膰
  •     zanikanie
  •     niewidoczno艣膰
  •     dematerializacja
  • Pobierz artyku艂

    Jacek Weso艂owski - Dworzec 艁贸d藕 Fabryczna 鈥 post臋p czy regres w architekturze kolei?

    doi:10.37190/arc230106

    Gruntowna przebudowa 艂贸dzkiego Dworca Fabrycznego, jednej z najwi臋kszych inwestycji kolejowych III RP, budzi艂a i budzi wiele kontrowersji 鈥 zar贸wno na etapie projektowania, jak i jeszcze bardziej po otwarciu. Cz臋艣膰 z nich to s膮dy pochopne i pom贸wienia, wynikaj膮ce z nie艣wiadomo艣ci wszystkich uwarunkowa艅, a cz臋艣膰 jest jak najbardziej prawdziwa. Jeszcze inne wa偶ne aspekty inwestycji wydaj膮 si臋 w og贸le nieobecne w publicznym dyskursie. Jedno jest pewne: obiekt, tak jak ca艂a przebudowa w臋z艂a kolejowego, jest niedoko艅czony, nie funkcjonuje tak, jak oczekiwano. Mija jednak sze艣膰 lat od jego otwarcia i to jest dobry czas na dokonanie obiektywnej krytyki obiektu wzbogaconej ju偶 o do艣wiadczenie u偶ytkowania. W tym celu pos艂u偶ono si臋 odwo艂aniem pierwotnych wizji systemu kolejowego i wst臋pnych koncepcji projektowych oraz dokonano analizy obiektu in situ. Wnioski skonfrontowano z publikacjami specjalistycznymi. W efekcie odnosi si臋 wra偶enie, 偶e obiekt znajduje si臋 jakby w p贸艂 drogi mi臋dzy modernizmem i postmodernizmem. Z jednej strony rozwija wizj臋 przestrzenn膮 prawid艂owo releguj膮c膮 ruch samochodowy na rubie偶e 艣r贸dmie艣cia, a z drugiej 鈥 przeszkadza w wytworzeniu atrakcyjnej przestrzeni miejskiej 藕le ukszta艂towanymi pierzejami, odrzuceniem zieleni jako tworzywa rchitektonicznego i przeskalowaniem infrastruktury drogowej. Z jednej strony wprowadza ikoniczny motyw wej艣cia, z drugiej gwa艂ci historyczn膮 o艣 kompozycyjn膮. Towarzyszy temu wiele mankament贸w funkcjonalnych, a przede wszystkim niewykorzystany potencja艂 wielkiej powierzchni u偶ytkowej. Korzenie tego tkwi膮 w zmieniaj膮cych si臋 koncepcjach 鈥 zar贸wno na szczeblu wizji systemu kolejowego realizowanego przez pa艅stwo, jak i uk艂adu urbanistycznego, stanowi膮cego domen臋 miasta.

    S艂owa kluczowe:
  •     dworzec-艂贸d藕-fabryczna
  •     dworce-kolejowe
  •     architektura-dworc贸w
  •     urbanistyka-dworc贸w-kolejowych
  •     hala-peronowa
  • Pobierz artyku艂

    Bartosz M. Walczak - Rola projektowania architektonicznego w interpretacji dziedzictwa poprzemys艂owego na przyk艂adzie W贸jtowskiego M艂yna w 艁odzi

    doi:10.37190/arc230107

    W artykule, na przyk艂adzie W贸jtowskiego M艂yna w 艁odzi, przedstawiono mo偶liwe strategie projektowe, jakie mo偶na stosowa膰 w odniesieniu do dziedzictwa przemys艂owego. W szczeg贸lno艣ci nakre艣lone zosta艂y mo偶liwo艣ci wykorzystania narracyjnej roli architektury w kontek艣cie materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego. 聽聽聽 Podstaw臋 rozwa偶a艅 stanowi艂y wyniki projektu semestralnego zrealizowanego w Zak艂adzie Historii Architektury, Rewitalizacji i Konserwacji Zabytk贸w Politechniki 艁贸dzkiej. Jego tematem by艂a propozycja interwencji architektonicznej maj膮cej na celu opowiedzenie z艂o偶onej historii budowlanej, a tak偶e utrzymanie wyj膮tkowej atmosfery miejsca. Najwi臋kszym wyzwaniem by艂a rozbie偶no艣膰 mi臋dzy bogat膮 przesz艂o艣ci膮 obiektu a jego obecnym stanem oraz wyrazem architektonicznym. 聽聽聽 Propozycje projektowe pozwoli艂y poczyni膰 wiele ciekawych obserwacji dotycz膮cych strategii projektowych (tj. historii i dziedzictwa jako 藕r贸d艂a inspiracji; atmosfery miejsca jako przedmiotu ochrony; roli i odpowiednio艣ci materia艂贸w budowlanych w interpretacji dziedzictwa przemys艂owego), jak r贸wnie偶 procesu kszta艂cenia przysz艂ych architekt贸w i ich przygotowania do tw贸rczego wykorzystania spu艣cizny poprzemys艂owej z poszanowaniem jej warto艣ci kulturowych.

    S艂owa kluczowe:
  •     dziedzictwo-przemys艂owe
  •     palimpsest
  •     interpretacja-zabytku
  •     narracja-architektoniczna
  • Pobierz artyku艂

    Magdalena Sulima - Ochrona zabytk贸w architektury drewnianej i dziedzictwa kulturowego Tatar贸w polskich (na przyk艂adzie Parku Kulturowego Bohoniki i parku krajobrazowego w Kruszynianiach)

    doi:10.37190/arc230108

    W artykule om贸wiono symbolik臋 i bogactwo kultury Tatar贸w polskich zamieszkuj膮cych po艂o偶one w wojew贸dztwie podlaskim wsie Bohoniki i Kruszyniany. Wielowiekowa tradycja, a tak偶e kultywowane i podtrzymywane po dzi艣 dzie艅 przez ludno艣膰 tatarsk膮 zwyczaje stanowi膮 skarbnic臋 historii czas贸w minionych oraz niepodwa偶alny dow贸d na istnienie genius loci. Pomimo unikatowych warto艣ci architektoniczno-kulturowych, jakie prezentuj膮 obydwie miejscowo艣ci, oraz faktu, i偶 znajduj膮ce si臋 tam meczety i mizary wpisane zosta艂y na krajow膮 list臋 zabytk贸w oraz uznane za pomniki historii, krajobraz kulturowy wsi nara偶ony jest na przemiany i zniekszta艂cenia w wyniku planowanych tam inwestycji przemys艂owych. Dzia艂ania te mog膮 niew膮tpliwe negatywnie odbi膰 si臋 na wizerunku wsi, zar贸wno pod wzgl臋dem przestrzennym, przyrodniczym, jak i spo艂ecznym. Jednym ze sposob贸w ochrony kultury tatarskiej sta艂o si臋 utworzenie w Bohonikach parku kulturowego, kt贸rego celem ma by膰 wzmocnienie ochrony zabytk贸w znajduj膮cych si臋 na jego obszarze, jak r贸wnie偶 ugruntowanie potencja艂u turystycznego wsi. W Kruszynianiach z kolei zamierzenia powstania ferm przemys艂owych drobiu ma powstrzyma膰 powo艂anie tam parku krajobrazowego, kt贸rego priorytetem b臋dzie zar贸wno ochrona otaczaj膮cej przyrody Puszczy Knyszy艅skiej, jak i wielokulturowego dziedzictwa. W tek艣cie poruszono te偶 prawne kwestie ochrony z perspektywy przepis贸w dotycz膮cych funkcjonowania parku kulturowego i krajobrazowego oraz opisano dzia艂ania, jakie w tym zakresie podj臋li sami mieszka艅cy, w艂adze samorz膮dowe i s艂u偶by konserwatorskie. Ma to na celu zwr贸cenie uwagi na problem kompleksowej ochrony zabytk贸w i dziedzictwa kulturowego Tatar贸w polskich w kontek艣cie wsp贸艂czesnych przemian cywilizacyjnych i zwi膮zanych z nimi zmian krajobrazowych.

    S艂owa kluczowe:
  •     tatarzy
  •     dziedzictwo-kulturowe
  •     ochrona
  •     park-kulturowy
  •     park-krajobrazowy
  • Pobierz artyku艂

    Fikret Bademci - Zabytkowy meczet Kenan Dede Yan谋k o konstrukcji wspartej na drewnianych kolumnach 鈥 propozycja renowacji

    doi:10.37190/arc230109

    Drewniane meczety o konstrukcji wspartej na drewnianych kolumnach s膮 wa偶ne nie tylko ze wzgl臋du na ich warto艣膰 historyczn膮, ale tak偶e z powodu rozwi膮za艅 materia艂owych i zastosowanej techniki budowlanej. Obiekty te dokumentuj膮 historyczny rozw贸j architektury meczet贸w. W drewnianych meczetach kolumnowych, kt贸rych zachowa艂o si臋 niewiele, drewno wysuwa si臋 na pierwszy plan nie tylko jako materia艂 konstrukcyjny, ale tak偶e jako materia艂 element贸w i detalu architektonicznego. Opr贸cz stolarki drzwiowej i okiennej w drewnianych meczetach kolumnowych z tego materia艂u wykonane s膮 najcz臋艣ciej r贸wnie偶 minaret, mihrab i kazalnica/minbar. 聽聽聽 Znajduj膮cy si臋 w prowincji Konya w Turcji meczet Kenan Dede Yan谋k jest przyk艂adem drewnianego meczetu kolumnowego. Budynek, kt贸ry w procesie historycznym doczeka艂 si臋 wielu napraw i renowacji, uleg艂 zniszczeniu w wyniku po偶aru i zosta艂 odbudowany. Niniejsze opracowanie zosta艂o przygotowane w celu przedstawienia tego drewnianego meczetu kolumnowego o znacznej warto艣ci historycznej. W opracowaniu zaprezentowano przegl膮d literatury przedmiotu na temat obiektu oraz udokumentowano dzisiejszy stan budynku w inwentaryzacji fotograficznej. Okre艣lono stopie艅 degradacji meczetu i opracowano propozycj臋 jego renowacji.

    S艂owa kluczowe:
  •     meczet-kenan-dede-yan谋k
  •     meczet-z-drewnianymi-filarami
  •     architektura-islamska
  •     renowacja
  • Pobierz artyku艂

    Artur Kwa艣niewski - Jak powinni艣my analizowa膰 historyczne obiekty architektury, urbanistyki, sztuki ogrodowej itp. Autorska propozycja metodyki na potrzeby planowania ochrony i adaptacji zabytk贸w oraz dydaktyki akademickiej

    doi:10.37190/arc230110

    W artykule przedstawiono autorsk膮 metodyk臋 sporz膮dzania analizy warto艣ci zabytkowych budowli historycznej, u偶yteczn膮 zar贸wno w odniesieniu do obiekt贸w architektury, jak i za艂o偶e艅 urbanistycznych, ogrodowych, krajobrazowych. Istot膮 tej metodyki jest traktowanie analizy jako badania zwi膮zk贸w przyczynowo-skutkowych: bezpo艣rednich zale偶no艣ci mi臋dzy materi膮 zabytku, jego warto艣ciami i postulowan膮 ochron膮 tych warto艣ci. Proponowany spos贸b analizowania zabytku pod k膮tem jego warto艣ci obejmuje trzy etapy post臋powania: zgromadzenie zasob贸w i uwarunkowa艅 鈥 ich ocen臋 w oparciu o przyj臋te zobiektywizowane kryteria 鈥 formu艂owanie wniosk贸w m贸wi膮cych wy艂膮cznie o konieczno艣ci, zasadno艣ci, mo偶liwo艣ci post臋powania z zabytkiem w celu chronienia jego warto艣ci i eksponowania walor贸w. Autor zaprezentowa艂 spos贸b obj臋cia analiz膮 wszystkich aspekt贸w 艣rodowiskowych istotnych w planowaniu ochrony i adaptacji obiekt贸w zabytkowych oraz om贸wi艂 przydatno艣膰 tej metody w edukacji akademickiej przysz艂ych architekt贸w, urbanist贸w i planist贸w.

    S艂owa kluczowe:
  •     metodologia-bada艅-historyczno-architektonicznych
  •     raport-z-bada艅-historyczno-architektonicznych
  •     analiza-warto艣ci-zabytkowych
  •     edukacja-architektoniczna
  • Pobierz artyku艂

    Agnieszka Kurkowska - Bioniczne relacje jako cechy autorskiej koncepcji biomorficznych form plastycznych przynale偶膮cych do miejsca

    doi:10.37190/arc230111

    Tematem artyku艂u jest poszukiwanie architektonicznej formu艂y zamieszkiwania organicznie osadzonego w rejonie Pojezierza Kaszubskiego. Autorski projekt polega艂 na stworzeniu cyklu biomorficznych form plastycznych przynale偶膮cych do miejsca. W ten spos贸b powsta艂 zbi贸r alternatywnych rozwi膮za艅 w postaci niewielkich rozmiar贸w glinianych rze藕b uwzgl臋dniaj膮cych bioniczne relacje pomi臋dzy nowo powsta艂ymi elementami kulturowymi (przypisanymi miejscu) i przyrodniczymi (charakterystycznymi dla analizowanego obszaru). Projekt zak艂ada艂 okre艣lon膮 metod臋 pracy tw贸rczo-badawczej. Wielokrotnie powtarzany proces szkicowania (wykorzystuj膮cego naturalne elementy napotkane na pojezierzu), a nast臋pnie rze藕bienia i lokowania rze藕b pozwoli艂 zgromadzi膰 zbi贸r dokumentalnych fotografii rejestruj膮cych kolejne pr贸by osadzania kulturowych obiekt贸w w przyrodniczym kontek艣cie. Dzi臋ki fotografiom mo偶na kolejne rozwi膮zania zestawia膰 i por贸wnywa膰. Powsta艂 rodzaj katalogu ukazuj膮cego silne bioniczne powinowactwo form, wsp贸lne dla wszystkich powsta艂ych rze藕b. Rze藕by w okre艣lonych 鈥瀉ran偶acjach鈥欌 spasowuj膮 si臋 z zastanym miejscem, 鈥瀌ialoguj膮鈥 z nim. Mo偶e on pos艂u偶y膰 jako materia艂 badawczy, ale te偶 pos艂u偶y膰 kontemplacji relacji obiekt贸w i 鈥瀠zupe艂nianych鈥 nimi miejsc.

    S艂owa kluczowe:
  •     bionika
  •     dom
  •     kaszuby
  •     kontekst-przyrodniczy
  •     zamieszkiwanie
  • Pobierz artyku艂

    Ujal Abbasli, G眉ne艧 Mutlu Avin莽, Semra Arslan Sel莽uk - Parametryczny projekt dost臋pny dla dzieci cyfrowego 艣wiata: plac zabaw inspirowany diagramem Woronoja

    doi:10.37190/arc230112

    Zabawa jest bardzo istotna w rozwoju fizycznym, psychicznym, poznawczym i spo艂ecznym dzieci, stanowi przy tym jedno z najwa偶niejszych narz臋dzi w odkrywaniu ich relacji z bli偶szym i dalszym otoczeniem. Ze wzgl臋du na atrakcyjno艣膰 艣wiata cyfrowego, dzisiejsze dzieci du偶o czasu sp臋dzaj膮 w pomieszczeniach, co nie sprzyja nauce budowania zwi膮zk贸w mi臋dzyludzkich i podnoszeniu w艂asnej sprawno艣ci. Dlatego te偶 warto dzieci motywowa膰 do powrotu na 艣wie偶e powietrze, tworz膮c dla nich atrakcyjne place zabaw, kt贸re mog膮 by膰 u偶ytkowane w niestandardowy i kreatywny spos贸b. W niniejszym artykule przeanalizowano rol臋 biomorfologii w projektowaniu nowoczesnych plac贸w zabaw, kt贸re mog艂yby stanowi膰 wyzwanie dla dzieci. Okazuje si臋 bowiem, 偶e kolory i wzory wyst臋puj膮ce w naturze mog膮 stanowi膰 inspiracje w nowym podej艣ciu do projektowania urz膮dze艅 dzieci臋cych zabaw. Zaobserwowano te偶, 偶e biomorfologia mo偶e oferowa膰 formy i struktury, kt贸re s艂u偶膮 鈥瀉fordancjom鈥 rozumianym jako interakcje ze 艣rodowiskiem. Maj膮c na uwadze wskazane spostrze偶enia, przedstawiono autorski projekt placu zabaw, kt贸ry powsta艂 przy u偶yciu diagram贸w Woronoja. Projekt zosta艂 poddany ocenie ekspert贸w, kt贸r膮 r贸wnie偶 zaprezentowano w artykule.

    S艂owa kluczowe:
  •     biomorfologia
  •     place-zabaw
  •     afordancja
  •     projektowanie-parametryczne
  • Pobierz artyku艂