Numer 4(36)/2013

DOI: 10.5277/ARCHITECTUS

Pobierz spis tre┼Ťci

Spis tre┼Ťci

Otw├│rz spis tre┼Ťci

  1. Artykuły

    1. Micha┼é Pszcz├│┼ékowski - Pa┼éac w Rudnicy ÔÇô historia, architektura, dekoracja
    2. Bart┼éomiej Gloger - Nonsuch ÔÇô zaginiony pa┼éac Henryka VIII
    3. Danuta Kowalska - ┼Üwiecka architektura ryglowa w Europie ÔÇô skarbnica oryginalnych zewn─Ötrznych form zdobniczych
    4. Ewa Łużyniecka - Autentyzm a XIX-wieczna odbudowa katedry w Angoulême
    5. Katarzyna Sobu┼Ť - Architektura jako tworzywo. Sztuka instalacji w przestrzeni publicznej
    6. Micha┼é D─Öbek - Architekci i nie-architekci oceniaj─ů architektur─Ö
    7. Jacek Kotz, Anna Nowel-Śmigaj - Bieda i bogactwo. Próby artykulacji problemu i dialog ze studentem architektury, autorem projektu
    8. Krystyna Kirschke, Paweł Kirschke - Wystawa modernistycznej ceramiki Richarda Blumenfelda w Ofen- und Keramikmuseum Velten (Niemcy)

Artykuły

Micha┼é Pszcz├│┼ékowski - Pa┼éac w Rudnicy ÔÇô historia, architektura, dekoracja

doi:10.5277/arc130401

W artykule podj─Öto temat historii budowlanej za┼éo┼╝enia pa┼éacowego w Rudnicy (powiat z─ůbkowicki) ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem rekonstrukcji poszczeg├│lnych faz budowy oraz identyfikacji najcenniejszych relikt├│w historii obiektu. Wzniesiony jako dw├│r renesansowy, rozbudowany w renesansie i baroku, w ramach przebudowy w XIX w. otrzyma┼é posta─ç jednolitego za┼éo┼╝enia w stylistyce klasycystycznej. Obecnie znajduje si─Ö w stanie zaawansowanej ruiny. Za najcenniejsz─ů pozosta┼éo┼Ť─ç nale┼╝y uzna─ç renesansowe sgraffita ods┼éoni─Öte w wyniku destrukcji p├│┼║niejszych otynkowa┼ä. Du┼╝y zesp├│┼é sgraffit├│w rudnickich nale┼╝y do najstarszych przedstawie┼ä w tej technice na ┼Ül─ůsku. W jego sk┼éad wchodz─ů rzadkie w tym regionie przedstawienia figuralne. Zwraca uwag─Ö ich wysoki poziom artystyczny oraz interesuj─ůcy program ikonograficzny (m.in. groteski), niemaj─ůcy wyra┼║nej analogii na ┼Ül─ůsku. W zako┼äczeniu artyku┼éu postuluje si─Ö transfer najcenniejszych fragment├│w sgraffit├│w oraz ich ekspozycj─Ö w warunkach muzealnych.

Słowa kluczowe:
  •     rudnica
  •     sgraffito
  •     pa┼éac
  • Pobierz artyku┼é

    Bart┼éomiej Gloger - Nonsuch ÔÇô zaginiony pa┼éac Henryka VIII

    doi:10.5277/arc130402

    Do czerwca 1959 r. o jednym z najwa┼╝niejszych obiekt├│w epoki Tudor├│w w Anglii niewiele by┼éo wiadomo. Powszechnie podziwiany pa┼éac znikn─ů┼é z powierzchni ziemi po zaledwie 150 latach istnienia. Badacze znali tylko liczne przekazy opisuj─ůce jego pi─Ökno, bogactwo detalu oraz kunszt wykonania. Wizerunki, kt├│re przetrwa┼éy do naszych czas├│w, podsyca┼éy wyobra┼║ni─Ö naukowc├│w i zmusza┼éy ich do poszukiwania miejsca jego po┼éo┼╝enia. ┬á┬á┬á Wzniesiony z rozkazu Henryka VIII by┼é jedynym pa┼éacem zbudowanym od podstaw, ozdobionym przez w┼éoskich artyst├│w w nowym stylu i zgodnie okre┼Ťlanym jako najbardziej ekstrawagancki. Oryginalno┼Ť─ç tego za┼éo┼╝enia polega┼éa na po┼é─ůczeniu tradycji gotyku oraz zaadaptowanych element├│w renesansowego detalu. Fuzja ta sta┼éa si─Ö cech─ů charakterystyczn─ů architektury angielskiej, a pa┼éac wzorem dla obiekt├│w p├│┼║niejszych epok, kiedy architektura ┼Ťwiecka w pe┼éni rozkwit┼éa. ┬á┬á┬á Od dawna zdawano sobie spraw─Ö z rangi tego obiektu w historii rozwoju renesansu w Anglii, lecz brak dowod├│w nie pozwala┼é, aby t─Ö ocen─Ö jednoznacznie poprze─ç. Dopiero po przeprowadzeniu w 1959 r. prac archeologicznych, polegaj─ůcych na analizie planu oraz innych wydobytych szcz─ůtk├│w, uda┼éo si─Ö potwierdzi─ç, jak wa┼╝nym by┼é ogniwem w rozwoju narodowego stylu. Jego nazwa brzmia┼éa Nonsuch, czyli ÔÇ×jak ┼╝aden innyÔÇŁ ÔÇô bo nie by┼éo mu r├│wnych. ┬á┬á┬á Celem artyku┼éu jest zebranie dotychczasowych wynik├│w bada┼ä archeologicznych i fakt├│w historycznych, aby w prosty i syntetyczny spos├│b przedstawi─ç histori─Ö jednego z najwa┼╝niejszych budynk├│w w historii wczesnej architektury angielskiego renesansu.

    Słowa kluczowe:
  •     pa┼éac
  •     nonsuch
  •     henryk-viii
  •     surrey
  •     cuddington
  • Pobierz artyku┼é

    Danuta Kowalska - ┼Üwiecka architektura ryglowa w Europie ÔÇô skarbnica oryginalnych zewn─Ötrznych form zdobniczych

    doi:10.5277/arc130403

    Artyku┼é traktuje o malowniczo┼Ťci dom├│w ryglowych, kt├│re mimo up┼éywu czasu s─ů nadal dowodem niezwyk┼éego kunsztu nieznanych rzemie┼Ťlnik├│w i fascynuj─ů nawet w otoczeniu architektury monumentalnej. Przedstawione formy dekoracyjne reprezentuj─ů r├│┼╝norodne techniki zdobienia. S─ů w┼Ťr├│d nich zar├│wno dekoracje p┼éaszczyzn, takie jak Kratzputz czy Wandmalerei, jak i dekoracje ciesielskie. Synergia techniki, rzemios┼éa i sztuki przekszta┼éci┼éa konstrukcj─Ö w oryginalny ornament, wzbogacany specyficzn─ů rze┼║b─ů. Wart uwagi jest kamufla┼╝ z ┼éupk├│w, drewna, tynku. Przedstawione przyk┼éady potwierdzaj─ů, ┼╝e formy zdobnicze architektury ryglowej s─ů warto┼Ťciowym i wa┼╝nym dziedzictwem europejskiej kultury.

    Słowa kluczowe:
  •     drewniane-budownictwo-ryglowe
  •     formy-dekoracyjne
  •     historia-architektury-drewniane
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa Łużyniecka - Autentyzm a XIX-wieczna odbudowa katedry w Angoulême

    doi:10.5277/arc130404

    W artykule opisano XIX-wieczn─ů odbudow─Ö francuskiej katedry w Angoul├¬me i na tej podstawie zaprezentowano ├│wczesne traktowanie element├│w autentycznych w obiektach zabytkowych. Konserwacja katedry zosta┼éa przeprowadzona pod kierunkiem francuskiego architekta Paula Abadiego, ucznia Eug├ĘneÔÇÖa Viollet-le-Duca. Budowla mia┼éa by─ç jednorodna stylistycznie i nawi─ůzywa─ç jedynie do gotyku ÔÇô wszelkie inne nawarstwienia i style by┼éy nieistotne. Odbudowuj─ůc katedr─Ö, bazowano tak┼╝e na prze┼Ťwiadczeniu, ┼╝e istniej─ů rozwi─ůzania ÔÇ×idealneÔÇŁ, powielane w poszczeg├│lnych obiektach. W efekcie wyburzono wiele nowo┼╝ytnych fragment├│w budowli i wzniesiono nowe, kt├│re nigdy wcze┼Ťniej nie istnia┼éy. Patrz─ůc na te decyzje projektowe z dystansu, mo┼╝na stwierdzi─ç, ┼╝e doktryna konserwatorska propagowana przez Viollet-le-Duca i jego uczni├│w nie przetrwa┼éa pr├│by czasu. Od pocz─ůtku by┼éa poddawana ostrej krytyce, a obecnie jest uznawana za zbyt daleko posuni─Öt─ů i cz─Östo niszcz─ůc─ů.

    Słowa kluczowe:
  •     konserwacja
  •     katedra
  •     angoul├¬me
  •     francja
  • Pobierz artyku┼é

    Katarzyna Sobu┼Ť - Architektura jako tworzywo. Sztuka instalacji w przestrzeni publicznej

    doi:10.5277/arc130405

    Sztuka instalacji nie jest ju┼╝ tylko domen─ů artyst├│w. Zajmuj─ů si─Ö ni─ů r├│wnie┼╝ architekci, tworz─ůc mikroprzestrzenie na pograniczu sztuki i architektury. Czerpi─ůc z obydwu dziedzin, kreuj─ů miejsca, kt├│re mog─ů zmienia─ç kontekst i transformowa─ç odbi├│r przestrzeni. Mnogo┼Ť─ç rozwi─ůza┼ä powoduje, ┼╝e instalacje w miejskiej przestrzeni mog─ů mie─ç r├│┼╝ne znaczenie, funkcje i odbi├│r. Od symbolicznych, czasowych, kt├│re s─ů manifestem i krytyk─ů kondycji architektury, po u┼╝ytkowe, wielofunkcyjne, b─Öd─ůce miejscem spotka┼ä i aktywizuj─ůce przestrze┼ä, w kt├│rej si─Ö pojawiaj─ů.

    Słowa kluczowe:
  •     sztuka-instalacji
  •     pogranicze-architektury-i-sztuki
  • Pobierz artyku┼é

    Micha┼é D─Öbek - Architekci i nie-architekci oceniaj─ů architektur─Ö

    doi:10.5277/arc130406

    Wyniki podejmowanych w minionych latach bada┼ä prowadzonych m.in. przez psycholog├│w ┼Ťrodowiskowych wskazuj─ů, ┼╝e architekci i nie-architekci cz─Östo r├│┼╝ni─ů si─Ö w ocenach architektury. To, co podoba si─Ö architektom, niekoniecznie podoba si─Ö tysi─ůcom odbiorc├│w kszta┼étowanej przez tych┼╝e architekt├│w codziennej rzeczywisto┼Ťci. Architekci i nie-architekci inaczej my┼Ťl─ů o architekturze, tworz─ů swoje spostrze┼╝enia obiekt├│w architektonicznych na bazie r├│┼╝nych wskaz├│wek, w ko┼äcu r├│┼╝ni─ů si─Ö m.in. w ocenie estetyki spostrzeganych obiekt├│w.┬á ┬á┬á┬á W artykule przedstawiono autorskie, ilo┼Ťciowe i jako┼Ťciowe, badania postaw wobec obiektu architektonicznego przeprowadzone w┼Ťr├│d 40 student├│w wydzia┼éu architektury i praktykuj─ůcych architekt├│w oraz 36 student├│w i os├│b niezwi─ůzanych w ┼╝aden spos├│b z projektowaniem. Wyniki om├│wionych tu bada┼ä potwierdzaj─ů wcze┼Ťniejsze doniesienia publikowane w literaturze przedmiotu, wskazuj─ů bowiem, ┼╝e r├│┼╝nica w spostrzeganiu i ocenach architektury mi─Ödzy osobami wykszta┼éconymi w projektowaniu architektonicznym i osobami niezwi─ůzanymi profesjonalnie z architektur─ů mo┼╝e by─ç znacz─ůca.

    Słowa kluczowe:
  •     ewaluacja-budynk├│w
  •     spostrzeganie-architektury
  •     preferowana-architektura
  •     do┼Ťwiadczanie-architektury
  •     psychologia-┼Ťrodowiskowa
  • Pobierz artyku┼é

    Jacek Kotz, Anna Nowel-Śmigaj - Bieda i bogactwo. Próby artykulacji problemu i dialog ze studentem architektury, autorem projektu

    doi:10.5277/arc130407

    W artykule analizowano wybrane prace klauzurowe wykonane przez student├│w wydzia┼éu architektury drugiego roku studi├│w magisterskich w roku akademickim 2011ÔÇô2012. Rysunki zatytu┼éowane ÔÇ×Bieda (i) bogactwoÔÇŁ, wykonane w ramach przedmiotu ÔÇ×architektura monumentalnaÔÇŁ, by┼éy rozwa┼╝ane w szerokich kontekstach wykluczenia spo┼éecznego i marginalizacji. ┬á┬á┬á Wykluczenie spo┼éeczne i marginalizacja posiada swe metaforyczne ekwiwalencje w formie wyobra┼╝e┼ä przestrzennych, waloryzowanych jako opozycje zachodz─ůce pomi─Ödzy tym, co wewn─Ötrzne, a tym, co zewn─Ötrzne. To kieruje nas, z kolei, ku pierwotnej i antropologicznie pojmowanej kategorii granicy, moderuj─ůcej owe przeciwie┼ästwa w aspektach, co najmniej, spo┼éecznym i przestrzennym. Kategoria ta, wed┼éug Edmunda Leacha, W┼éadimira Toporowa i Stefana Czarnowskiego stanowi szeroko rozumiane miejsce przej┼Ťcia mi─Ödzy nimi. Zaj─Öcia prowadzone z przedmiotu odnosz─ů si─Ö do kategorii granicy ujmowanej w perspektywie jej przestrzennego i spo┼éecznego dzia┼éania. Poniewa┼╝ jeden z podstawowych powod├│w powstawania marginalizacji spo┼éecznej stanowi bieda, dlatego artyku┼é ten zosta┼é wzbogacony o charakterystyk─Ö wsp├│┼éczesnych przemian spo┼éecznych oraz id─ůcych za tym trudno┼Ťci z identyfikacj─ů nowoczesnego polis. Socjologowie miasta, tacy jak: Richard D. Alba, Ash Amin i Nigel Thrift zauwa┼╝aj─ů, ┼╝e wykluczenie spo┼éeczne, kt├│re dotyczy mi─Ödzy innymi ÔÇô jak czytamy w dokumencie przygotowanym w 2003 r. przez Zesp├│┼é Zadaniowy ds. Reintegracji Spo┼éecznej opracowuj─ůcy Narodow─ů Strategi─Ö Integracji Spo┼éecznej dla Polski ÔÇô os├│b niepe┼énosprawnych ruchowo oraz bezdomnych, prowadzi─ç mo┼╝e do separacji i degradacji przestrzennej. ┬á┬á┬á Istotny zatem wydaje si─Ö dialog m┼éodego cz┼éowieka z zachodz─ůcymi we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie przemianami spo┼éecznymi, aby dzi─Öki dokonanej refl eksji cz┼éowiek ├│w u┼Ťwiadomi┼é sobie, na ile rzeczywisto┼Ť─ç wsp├│┼étworzy jego wyobra┼╝enie o ┼Ťwiecie, system warto┼Ťci i stosunek do ludzi, kt├│rym ma s┼éu┼╝y─ç jako architekt.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-monumentalna
  •     bieda
  •     bogactwo
  •     granica
  •     prace-student├│w-architektury
  • Pobierz artyku┼é

    Krystyna Kirschke, Paweł Kirschke - Wystawa modernistycznej ceramiki Richarda Blumenfelda w Ofen- und Keramikmuseum Velten (Niemcy)

    doi:10.5277/arc130408

    W Velten pod Berlinem od 1905 r. dzia┼éa muzeum piec├│w kaflowych oraz ceramiki Ofen- und Keramikmuseum Velten, kt├│re opr├│cz sta┼éych wystaw organizuje wystawy specjalne, powi─ůzane tematycznie z produkcj─ů r├│┼╝nego rodzaju ceramiki. Od 19 maja do 30 listopada 2013 r. trwa┼éa tam wystawa KunstKeramik der Moderne. Zum 150. Geburtstag des Veltner Ofen- Und Keramikunternehmers Richard Blumenfeld. ┬á┬á┬á Wyj─ůtkowo┼Ť─ç i olbrzymi asortyment wytwarzanej w warsztatach Blumenfelda ceramiki sprawia┼éy, ┼╝e z jej zastosowaniem zbudowano setki modernistycznych obiekt├│w. Klientami firmy byli najznamienitsi ├│wcze┼Ťni architekci niemieccy: Bruno M├Âhring, Peter Behrens, Hans Poelzig, Bruno Taut, Otto Rudolf Salvisberg, Walter Gropius, Willy Hoffmann, Mies van der Rohe, Erich Mendelsohn, Fritz H├Âger czy Hermann Dernburg, wsp├│┼épracuj─ůcy z r├│wnie wybitnymi rze┼║biarzami, jak: Paul Rudolf Henning, Hans Schmidt, Ernst Freese, Felix Kupsch, Karl Lehn, Richard Ku├Âhl, Ulrich Nitschke, Hans Klakow czy Paul Hermann. ┬á┬á┬á Prezentowana wystawa jest szczeg├│lnie interesuj─ůca, gdy┼╝ sk┼éadaj─ů si─Ö na ni─ů nie tylko opisy czy stare i wsp├│┼éczesne fotografie ilustruj─ůce dzia┼éalno┼Ť─ç firmy w okresie modernizmu, ale r├│wnie┼╝ autentyczne fragmenty ceramiki budowlanej z tych obiekt├│w. Ten spos├│b prezentacji pozwala kojarzy─ç artefakty z kompozycj─ů ca┼éych budowli, stanowi─ůc dokumentalny zapis zamys┼éu projektant├│w i bliskiej wsp├│┼épracy architekta z artyst─ů rze┼║biarzem. W┼Ťr├│d wielu wspania┼éych realizacji przedsi─Öbiorstwa Blumenfelda w Niemczech, a tak┼╝e za granic─ů, pokazano rekonstrukcj─Ö babilo┼äskiej bramy Isztar oraz kszta┼étki ceramiczne wyprodukowane w latach 1929ÔÇô1930 dla domu towarowego A. Wertheim we Wroc┼éawiu. Dob├│r i forma prezentacji przedmiot├│w s─ů znakomite, co sprawia, ┼╝e na d┼éugo pozostaj─ů one w pami─Öci, a po wyj┼Ťciu z wystawy wydaje si─Ö oczywiste, ┼╝e ten niemal wieczny materia┼é, kt├│ry powstaje w wyniku zespolenia wszystkich ┼╝ywio┼é├│w, zawsze b─Ödzie mia┼é swoje miejsce w architekturze.

    Słowa kluczowe:
  •     richard-blumenfeld
  •     ofen--und-keramikmuseum-velten
  •     modernizm
  •     art-d├ęco
  •     ceramika-budowlana
  • Pobierz artyku┼é