Numer 1(41)/2015

doi:10.37190/arc (doi:10.5277/arc)

Pobierz spis tre┼Ťci

Spis tre┼Ťci

Otw├│rz spis tre┼Ťci

  1. Artykuły

    1. Monika Ewa Adamska - Johann Martin Pohlmann (1726ÔÇô1800). Architekt epoki fryderycja┼äskiej
    2. Zoriana Lukomska, Halyna Lukomska - Transformacja funkcji ÔÇô nowe ┼╝ycie zabytku. Uzasadnienie wyboru funkcji, do kt├│rej mo┼╝na przystosowa─ç zabytek architektury
    3. Krystyna Strumi┼é┼éo - Wenecja ÔÇô dziedzictwo kulturowe. Problematyka ratowania miasta i zabytk├│w
    4. Joanna Dudek-Klimiuk - Nowatorski projekt ogrodu botanicznego w Lublinie z roku 1964 autorstwa Oskara i Zofii Hansen├│w
    5. s. Anna Tejszerska - Współczesna architektura sakralna na tle ponowoczesnych tendencji kulturowych
    6. Joanna Majczyk, Agnieszka Tomaszewicz - Aleja Profesor├│w w kampusie g┼é├│wnym Politechniki Wroc┼éawskiej ÔÇô historia rozwoju uk┼éadu przestrzennego
    7. Ewa Cisek - Arktyczne wsp├│lnoty wyspy Mager├Şya jako przyk┼éad rekonstrukcji wcze┼Ťniejszych struktur przestrzennych i reaktywacji lokalnych spo┼éeczno┼Ťci
    8. Piotr Furmanek - Fasady fraktalne
    9. Anna Katarzyna Andrzejewska, Monika ┼üuczak - Udzia┼é spo┼éeczno┼Ťci dzieci─Öcej w tworzeniu przestrzeni publicznych
    10. Judyta Cichocka - Generatywna optymalizacja w planowaniu przestrzennym ÔÇô koncept miasta przyjaznego ruchowi pieszemu

Artykuły

Monika Ewa Adamska - Johann Martin Pohlmann (1726ÔÇô1800). Architekt epoki fryderycja┼äskiej

doi:10.5277/arc150101

W artykule przedstawiono dokonania zawodowe Johanna Martina Pohlmanna, architekta urodzonego w Berlinie i dzia┼éaj─ůcego na ┼Ül─ůsku w 2. po┼é. XVIII w., podczas rz─ůd├│w kr├│la Fryderyka II. Kariera zawodowa Pohlmanna zwi─ůzana by┼éa z prac─ů na kierowniczych stanowiskach w urz─Ödach budowlanych ┼Ťl─ůskiej kamery wojen i domen w Opolu i we Wroc┼éawiu. Architekt, realizuj─ůc kr├│lewsk─ů polityk─Ö rozwoju gospodarczego i urbanizacji przy┼é─ůczonego do Prus ┼Ül─ůska, uczestniczy┼é w procesie powstawania hut w dolinie rzeki Ma┼éa Panew oraz osiedli fryderycja┼äskich. W dorobku zawodowym Pohlmanna znalaz┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ projekty obiekt├│w u┼╝yteczno┼Ťci publicznej, m.in. ko┼Ťcio┼é├│w ewangelickich. Cho─ç tw├│rczo┼Ť─ç Pohlmanna wpisuje si─Ö jeszcze w architektur─Ö baroku, nale┼╝y do okresu przej┼Ťciowego; w obiektach jego autorstwa dostrzec mo┼╝na elementy klasycyzuj─ůce. Na szczeg├│ln─ů uwag─Ö zas┼éuguj─ů rozwi─ůzania projektowe osiedli fryderycja┼äskich w Jedlicach i Kup ÔÇô zachowane obecnie fragmentarycznie kompozycje oparte na geometrii ko┼éa.

Słowa kluczowe:
  •     2.-po┼é.-xviii-w.
  •     kolonizacja-fryderycja┼äska
  •     rozw├│j-hutnictwa
  •     za┼éo┼╝enia-centralne
  •     ┼Ťl─ůsk
  • Pobierz artyku┼é

    Zoriana Lukomska, Halyna Lukomska - Transformacja funkcji ÔÇô nowe ┼╝ycie zabytku. Uzasadnienie wyboru funkcji, do kt├│rej mo┼╝na przystosowa─ç zabytek architektury

    doi:10.5277/arc150102

    W artykule przedstawiono mo┼╝liwo┼Ťci przystosowania dawnych kompleks├│w pa┼éacowych do nowej, reaktywuj─ůcej je funkcji, kt├│ra spowoduje zainteresowanie spo┼éecze┼ästwa oraz inwestor├│w adaptacj─ů na cele wsp├│┼éczesne warto┼Ťciowego historycznego dziedzictwa architektonicznego, przyczyniaj─ůc si─Ö do jego ochrony przed niszczeniem. Obecnie na terenach Ukrainy Zachodniej znajduje si─Ö powy┼╝ej dziesi─Öciu warto┼Ťciowych kompleks├│w pa┼éacowych, maj─ůcych status zabytku architektury. Niestety s─ů one zagro┼╝one ÔÇô poniewa┼╝ nie u┼╝ytkuje si─Ö ich w spos├│b w┼éa┼Ťciwy ÔÇô i potrzebuj─ů podj─Öcia dzia┼éa┼ä w celu ich ratowania. W artykule przedstawiono pomys┼é przystosowania cennych, historycznych kompleks├│w pa┼éacowych do nowych funkcji na przyk┼éadzie zabytkowej architektury ÔÇô pa┼éacu Potockich (XVIIÔÇôXVIII w.) w Iwano-Frankiwsku. Opisano kluczowe problemy ┼é─ůcz─ůce si─Ö z przystosowaniem kompleks├│w pa┼éacowych do funkcji spa, gdy┼╝ instytucje hotelowe, rekreacyjne i prozdrowotne zlokalizowane w historycznych kompleksach pa┼éacowych zyskuj─ů coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ť─ç w spo┼éecze┼ästwie.

    Słowa kluczowe:
  •     adaptacja-zabytku-architektury
  •     architektura-spa
  •     ÔÇ×modu┼é-podstawowy-spa
  • Pobierz artyku┼é

    Krystyna Strumi┼é┼éo - Wenecja ÔÇô dziedzictwo kulturowe. Problematyka ratowania miasta i zabytk├│w

    doi:10.5277/arc150103

    Artyku┼é jest pr├│b─ů przedstawienia specyfiki Wenecji jako miasta oraz problematyki ratowania jej dziedzictwa przez stworzenie ochrony przed skutkami wysokich przyp┼éyw├│w. ┬á┬á┬á Wenecja jest miastem szczeg├│lnym ÔÇô miastem wysp─ů, miastem kana┼é├│w i gondoli, ale przede wszystkim miastem zabytk├│w. Zar├│wno warunki klimatyczne, jak i po┼éo┼╝enie Wenecji sprawiaj─ů, ┼╝e jest ona bardzo cz─Östo zatapiana, a to z kolei jest przyczyn─ů pogarszaj─ůcego si─Ö stanu budowli.

    Słowa kluczowe:
  •     wenecja
  •     zabytki
  •     dziedzictwo-kulturowe
  •     ratowanie-miasta
  • Pobierz artyku┼é

    Joanna Dudek-Klimiuk - Nowatorski projekt ogrodu botanicznego w Lublinie z roku 1964 autorstwa Oskara i Zofii Hansen├│w

    doi:10.5277/arc150104

    Celem artyku┼éu jest przedstawienie ma┼éo znanej koncepcji zagospodarowania terenu Ogrodu Botanicznego w Lublinie, opracowanej w latach 60. XX w. przez Oskara i Zofi─Ö Hansen├│w. Jest to projekt niezwyk┼éy, zawiera bowiem nowatorskie, jak na owe czasy, rozwi─ůzania, b─Öd─ůce konsekwencj─ů wprowadzenia w ┼╝ycie autorskiej filozofi i projektowania dla spo┼éecze┼ästwa. Omawiany projekt ogrodu botanicznego jest jednym z wielu niezrealizowanych zamierze┼ä tych tw├│rc├│w, ale jedynym, jaki znamy, dotycz─ůcym przestrzeni architektury krajobrazu. G┼é├│wn─ů ide─ů, na kt├│rej oparto projekt ca┼éej struktury ogrodu i szczeg├│┼éowe rozwi─ůzania, by┼éo przekonanie o supremacji istoty zbiorowisk ro┼Ťlinnych (natury) nad cz┼éowiekiem-odbiorc─ů. To w┼éa┼Ťnie ro┼Ťliny i ich zbiorowiska wyznaczaj─ů spos├│b poruszania si─Ö po ogrodzie, wiele tradycyjnych ┼Ťcie┼╝ek zast─ůpiono pomostami i k┼éadkami rozmieszczonymi b─ůd┼║ tu┼╝ nad p┼éaszczyzn─ů ziemi czy wody, b─ůd┼║ wysoko w koronach drzew, tak by umo┼╝liwi─ç obserwacj─Ö przyrody bez ingerencji w tok jej istnienia (przemian i rozwoju), a tym samym zminimalizowa─ç niszczenie ro┼Ťlin przez przysz┼éych u┼╝ytkownik├│w. Proponowane przez Hansen├│w rozwi─ůzania projektowe, cho─ç na owe czasy by┼éy by─ç mo┼╝e jedynie utopi─ů, zw┼éaszcza ze wzgl─Ödu na ├│wczesne mo┼╝liwo┼Ťci technologiczne, wyprzedza┼éy z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů o kilkadziesi─ůt lat rozwi─ůzania, kt├│re stosuje si─Ö od niedawna, kt├│re dopiero wsp├│┼écze┼Ťniesta┼éy si─Ö poszukiwane i nosz─ů znamiona projekt├│w nowatorskich.

    Słowa kluczowe:
  •     kompozycja
  •     architektura-krajobrazu
  •     forma-otwarta
  •     pomosty-w-koronach-drzew
  • Pobierz artyku┼é

    s. Anna Tejszerska - Współczesna architektura sakralna na tle ponowoczesnych tendencji kulturowych

    doi:10.5277/arc150105

    W artykule poruszono zagadnienie roli architektury i sztuki sakralnej w dziele tworzenia kultury oraz problem zale┼╝no┼Ťci, zwi─ůzk├│w i wzajemnego oddzia┼éywania znamiennych dla danego czasu tendencji kulturowych i kierunk├│w rozwoju sakralnego budownictwa. Szczeg├│ln─ů uwag─Ö po┼Ťwi─Öcono wsp├│┼éczesnej sztuce, architekturze i kulturze.

    Słowa kluczowe:
  •     wsp├│┼éczesna-architektura-sakralna
  •     kultura
  • Pobierz artyku┼é

    Joanna Majczyk, Agnieszka Tomaszewicz - Aleja Profesor├│w w kampusie g┼é├│wnym Politechniki Wroc┼éawskiej ÔÇô historia rozwoju uk┼éadu przestrzennego

    doi:10.5277/arc150106

    Aleja Profesor├│w zosta┼éa pomy┼Ťlana jako g┼é├│wne reprezentacyjne wn─Ötrze urbanistyczne kampusu Politechniki Wroc┼éawskiej, kt├│ry w okresie powojennym zacz─Öto budowa─ç mi─Ödzy pl. Grunwaldzkim i nabrze┼╝em Odry. Ramy kompozycyjne alei zosta┼éy nakre┼Ťlone w pierwszym planie zagospodarowania fragmentu ┼Ťr├│dmie┼Ťcia Wroc┼éawia, opracowanym w 1949 r.; mia┼éa ona stanowi─ç jedn─ů z poprzecznych osi wytyczonych prostopadle do pl. Grunwaldzkiego ÔÇô najwa┼╝niejszej trasy komunikacyjnej dzielnicy. Proces kszta┼étowania Alei Profesor├│w rozpocz─Öto od wzniesienia w latach 1950ÔÇô1955 siedzib Wydzia┼é├│w: Elektrycznego i Lotniczego (budynki D1 i D2). Bli┼║niacze gmachy zaprojektowane przez profesor├│w Zbigniewa Kupca i Tadeusza Brzoz─Ö, ustawione wzd┼éu┼╝ pl. Grunwaldzkiego, zdefi niowa┼éy szeroko┼Ť─ç alei oraz jej p├│┼énocno-wschodni─ů i p├│┼énocno-zachodni─ů granic─Ö. W latach 50. i 60. XX w. powsta┼éo kilka koncepcji ukszta┼étowania pierzei Alei Profesor├│w, z kt├│rych ┼╝adna nie zosta┼éa zrealizowana. Ca┼éo┼Ťciowy plan nowego kampusu Politechniki Wroc┼éawskiej wy┼éoniono w drodze konkursu w 1964 r. Autorzy zwyci─Öskiej pracy, Krystyna i Marian Barscy, przedstawili w niej tak┼╝e wizj─Ö zagospodarowania Alei Profesor├│w, kt├│rej zasadnicz─ů cz─Ö┼Ť─ç rozwi─ůzali w formie skweru obsadzonego dwoma rz─Ödami drzew. Ze wzgl─Ödu jednak na bardzo trudne warunki lokalowe uczelni, wn─Ötrze alei zacz─Öto wype┼énia─ç tymczasowymi pawilonami, pr├│buj─ůc r├│wnocze┼Ťnie realizowa─ç siedziby kolejnych wydzia┼é├│w przewidziane w projekcie Barskich. Przyspieszenie prac zwi─ůzanych z budow─ů kampusu Politechniki Wroc┼éawskiej nast─ůpi┼éo dopiero po przyst─ůpieniu Polski do Unii Europejskiej. Nowe mo┼╝liwo┼Ťci fi nansowania inwestycji zwi─ůzanych z nauk─ů pozwoli┼éy wybudowa─ç gmachy Zintegrowanego Centrum Studenckiego oraz Biblioteki Nauk ┼Ücis┼éych i Technicznych, kt├│re zamkn─Ö┼éy Alej─Ö Profesor├│w od strony po┼éudniowej i p├│┼énocnej. W kolejnych latach uzupe┼éniono zabudow─Ö wzd┼éu┼╝ wschodniej i zachodniej granicy alei, wyburzono tymczasowe pawilony oraz przedstawiono projekt zagospodarowania jej wn─Ötrza. W koncepcji opracowanej przez Bogus┼éawa Wowrzeczk─Ö utrzymano pierwotny zamys┼é stworzenia reprezentacyjnego wn─Ötrza urbanistycznego postrzeganego jako miejsce spotka┼ä student├│w i pracownik├│w uczelni.

    Słowa kluczowe:
  •     wroc┼éaw
  •     plac-grunwaldzki
  •     politechnika-wroc┼éawska
  •     aleja-profesor├│w
  •     uk┼éad-przestrzenny
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa Cisek - Arktyczne wsp├│lnoty wyspy Mager├Şya jako przyk┼éad rekonstrukcji wcze┼Ťniejszych struktur przestrzennych i reaktywacji lokalnych spo┼éeczno┼Ťci

    doi:10.5277/arc150107

    Artyku┼é po┼Ťwi─Öcony jest zrekonstruowanej i innowacyjnej architekturze najbardziej na p├│┼énoc wysuni─Ötego rejonu Norwegii ÔÇô Finnmarku, kt├│rego struktura osadnicza zosta┼éa doszcz─Ötnie zniszczona przez niemieckich okupant├│w zim─ů 1944/1945. W latach 1947ÔÇô1960 przeprowadzono dzia┼éania maj─ůce na celu rekonstrukcj─Ö i odbudow─Ö spalonych arktycznych osad. Doskona┼éym przyk┼éadem odtworzenia i rozbudowy wcze┼Ťniejszych struktur s─ů le┼╝─ůce na wyspie Mager├Şya Honningsv├ąg, Gjesv├Žr, Kam├Şyv├Žr i Skarsv├ąg. Architekci zrekonstruowali ich klastrow─ů organizacj─Ö zabudowy, skupiaj─ůc─ů si─Ö wok├│┼é funkcji porz─ůdkuj─ůcych: ko┼Ťcio┼éa/kaplicy i portu, wzbogacaj─ůc dodatkowo za┼éo┼╝enia o nowe elementy. Miejscowo┼Ťci uzyska┼éy w dalszym etapie rozwoju miano wiosek tematycznych: kulturowych i ekomuze├│w, prezentuj─ůcych histori─Ö, kultur─Ö oraz faun─Ö i flor─Ö regionu.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-norweska
  •     rekonstrukcja
  •     wioski-tematyczne
  • Pobierz artyku┼é

    Piotr Furmanek - Fasady fraktalne

    doi:10.5277/arc150108

    W┼Ťr├│d wielu zagadnie┼ä dotycz─ůcych zwi─ůzk├│w geometrii fraktalnej z architektur─ů istotne miejsce zajmuj─ů prace dotycz─ůce fasad o cechach fraktalnych. Naukowcy, poszukuj─ůc adekwatnych przyk┼éad├│w, si─Ögaj─ů zar├│wno do fasad budowli historycznych, pr├│buj─ůc znale┼║─ç w nich elementy samopodobie┼ästwa, jak i poddaj─ů badaniom elewacje obiekt├│w wsp├│┼éczesnej architektury, mierz─ůc ich wymiar fraktalny. W wi─Ökszo┼Ťci przyk┼éad├│w charakter fraktalny wydaje si─Ö przypadkowy i nie┼Ťwiadomy. Artyku┼é zawiera propozycj─Ö wykorzystania powierzchni fraktalnych o ┼Ťci┼Ťle matematycznych algorytmach generowania jako elementu buduj─ůcego form─Ö fasady traktowanej jako relief.

    Słowa kluczowe:
  •     fraktal
  •     powierzchnia
  •     fasada
  • Pobierz artyku┼é

    Anna Katarzyna Andrzejewska, Monika ┼üuczak - Udzia┼é spo┼éeczno┼Ťci dzieci─Öcej w tworzeniu przestrzeni publicznych

    doi:10.5277/arc150109

    Przestrzenie publiczne s─ů projektowane i tworzone przez ludzi i dla ludzi. Ich odbiorcami s─ů spo┼éeczno┼Ťci r├│┼╝nych grup wiekowych. Kt├│re zatem grupy powinny by─ç brane pod uwag─Ö przy ich projektowaniu i kto powinien by─ç zaanga┼╝owany w sam proces planowania? Odpowied┼║ nasuwa si─Ö oczywista ÔÇô ┼╝e wszystkie i ┼╝e ka┼╝dy. Jednak jak jest w rzeczywisto┼Ťci? Praktyka pokazuje, ┼╝e o otaczaj─ůcej nas przestrzeni g┼é├│wnie decyduj─ů doro┼Ťli. Tak jak maj─ů prawo g┼éosowania w kwestiach politycznych, tak r├│wnie┼╝ zazwyczaj s─ů brani pod uwag─Ö w kwestiach spo┼éecznych, przestrzennych i ka┼╝dych innych. A przecie┼╝ planowanie przestrzenne jest obszarem partycypacji publicznej, czyli dotycz─ůcej ka┼╝dego, nawet najm┼éodszego obywatela. ┬á┬á┬á Niniejszy artyku┼é porusza problem praw dzieci, ich realnych mo┼╝liwo┼Ťci wyra┼╝ania zdania na temat przestrzeni, w kt├│rej ┼╝yj─ů. Ponadto udowadnia, na przyk┼éadzie relacji z przeprowadzonych warsztat├│w urbanistycznych dla dzieci w wieku 7ÔÇô12 lat pt.: ÔÇ×Moje wymarzone osiedle mieszkanioweÔÇŁ, a tak┼╝e innych przyk┼éad├│w z kraju i z zagranicy, i┼╝ w┼é─ůczanie dzieci w procesy zwi─ůzane z podejmowaniem decyzji w realizowaniu zada┼ä publicznych niesie ze sob─ů wiele korzy┼Ťci, zar├│wno spo┼éecznych, jak i przestrzennych.

    Słowa kluczowe:
  •     planowanie-przestrzenne
  •     partycypacja
  •     dziecko
  •     miasto
  •     przestrze┼ä-publiczna
  • Pobierz artyku┼é

    Judyta Cichocka - Generatywna optymalizacja w planowaniu przestrzennym ÔÇô koncept miasta przyjaznego ruchowi pieszemu

    doi:10.5277/arc150110

    W artykule zaprezentowano analiz─Ö urbanistyczn─ů oraz koncepcyjny projekt stworzony z u┼╝yciem oprogramowania Rhinoceros/Grasshopper, solvera Galapagos oraz wtyczek ShortWalk i Elk. Badania zosta┼éy przeprowadzone w ramach 15. sesji mi─Ödzynarodowych warsztat├│w International Baikal Winter University of Urban Planning 2014 i bazuj─ů na autentycznym kontek┼Ťcie urbanistycznym Irkucka (luty 2014). Celem pracy jest zaproponowanie algorytmu optymalizacyjnego, kt├│ry pozwoli na przekszta┼écenie istniej─ůcych struktur urbanistycznych w dzielnice osi─ůgalne na piechot─Ö. Stworzony na potrzeby projektu algorytm w aplikacji Grasshopper wykorzystuje zaadaptowany kalkulator przyjazno┼Ťci dla pieszych (oryginalnie WalkScore┬«) do oszacowania wynik├│w walk score dla poszczeg├│lnych zabudowa┼ä mieszkalnych, a nast─Öpnie przy u┼╝yciu ewolucyjnego narz─Ödzia do rozwi─ůzywania matematycznych problem├│w wyszukuje optymalne lokalizacje dla nowych funkcji us┼éugowych w taki spos├│b, aby zmaksymalizowa─ç ┼Ťredni─ů wynik├│w walk score. Jako wynik implementacji algorytmu w zadanym problemie w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu przedstawiono konceptualny projekt przyjaznej ruchowi pieszemu dzielnicy. We wnioskach przedyskutowano zalety i wady zaproponowanego algorytmu, wynikowy projekt, a tak┼╝e wskaz├│wki dla dalszych bada┼ä.

    Słowa kluczowe:
  •     projektowanie-generatywne
  •     optymalizacja
  •     przyjazno┼Ť─ç-dla-ruchu-pieszego
  •     walk-score
  •     algorytmy-genetyczne
  • Pobierz artyku┼é