Numer 2(70)/2022

DOI: 10.5277/ARCHITECTUS

Pobierz spis tre┼Ťci

Spis tre┼Ťci

Otw├│rz spis tre┼Ťci

  1. Artykuły

    1. Monika Ewa Adamska - Arthur Kickton (1861ÔÇô1944) ÔÇô architekt ko┼Ťcio┼é├│w i jego projekty na ┼Ül─ůsku. Pomi─Ödzy tradycj─ů a nowoczesno┼Ťci─ů
    2. Ewa W─Öc┼éawowicz-Gyurkovich - Nurt dekonstruktywistyczny w polskiej architekturze XXI w. ÔÇô wybrane realizacje
    3. Ivona Dlábiková, Martina Peřinková, Jan Kovář - Krótka historia krematoriów i sal żałobnych. Współczesna historia kremacji
    4. Zuzanna Napieralska - Spontaniczna transformacja zespo┼é├│w zabudowy jednorodzinnej lat 1970ÔÇô1989 na przyk┼éadzie polskich miast
    5. Jolanta Sroczy┼äska - Konserwacja prewencyjna budynk├│w historycznych w krajach europejskich Ôłĺ analiza wybranych przyk┼éad├│w
    6. Magdalena Wi┼Ťniewska - Kody form przestrzennych a rewitalizacja urbanistyczna ┼Ťr├│dmie┼Ť─ç miast historycznych. Szanse i zagro┼╝enia
    7. Robert Idem, Katarzyna Zielonko-Jung, Aleksandra Karpińska - Technologie rodzime i low-tech w architekturze humanitarnej na przykładzie Senegalu
    8. Ewa Cisek, Matylda Gacek - Kolor w ekoarchitekturze jako odwzorowanie proces├│w zachodz─ůcych w naturze
    9. Ewa Netczuk-Pol - Kolor jako element porz─ůdkuj─ůcy przestrze┼ä wsp├│ln─ů w obiektach edukacyjnych. Na przyk┼éadzie Szko┼éy Podstawowej nr 1 im. Marii D─ůbrowskiej we Wroc┼éawiu
    10. Katarzyna S┼éuchocka - Percepcja architektury w kontek┼Ťcie poszerzonego zakresu czynnik├│w poznawczych. Wybrane zagadnienia
    11. Mirosław Nizio - Od wyobraźni do przestrzeni. Architektura i ekspozycja muzealna jako dialog i interakcja
    12. Redakcja - ÔÇ×Tomasz Ma┼äkowski. Architektura jest najwa┼╝niejszaÔÇŁ. Wystawa w Muzeum Architektury we Wroc┼éawiu

Artykuły

Monika Ewa Adamska - Arthur Kickton (1861ÔÇô1944) ÔÇô architekt ko┼Ťcio┼é├│w i jego projekty na ┼Ül─ůsku. Pomi─Ödzy tradycj─ů a nowoczesno┼Ťci─ů

doi:10.37190/arc220201

Arthur Kickton to wykszta┼écony na berli┼äskiej politechnice niemiecki architekt specjalizuj─ůcy si─Ö w architekturze sakralnej, zwi─ůzany zawodowo g┼é├│wnie z Prusami Wschodnimi i ┼Ül─ůskiem. W artykule w uk┼éadzie chronologicznym zaprezentowano g┼é├│wne projekty budowli sakralnych autorstwa Kicktona na ┼Ül─ůsku, z zarysem biografii zawodowej architekta. Celem publikacji jest wskazanie stosowanych przez architekta rozwi─ůza┼ä formalnych, wyr├│┼╝nienie element├│w kszta┼étuj─ůcych indywidualno┼Ť─ç jego dzie┼é oraz zdefiniowanie stylistyki. W pracy zastosowano metod─Ö bada┼ä historyczno-interpretacyjnych oraz metod─Ö argumentacji opartej na analizie i syntezie. Przeprowadzone badania pokaza┼éy, ┼╝e ┼Ťl─ůska architektura sakralna autorstwa Kicktona wpisuje si─Ö stylistycznie pomi─Ödzy tradycj─Ö a nowoczesno┼Ť─ç. Architekt korzysta┼é swobodnie z dziedzictwa styl├│w minionych epok, tw├│rczo przekszta┼écaj─ůc i modernizuj─ůc historyczne wzorce sztuki sakralnej przy u┼╝yciu j─Özyka form wsp├│┼éczesnych i nowatorskich rozwi─ůza┼ä materia┼éowych.

Słowa kluczowe:
  •     ko┼Ťci├│┼é
  •     architektura-sakralna
  •     arthur-kickton
  •     ┼Ťl─ůsk
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa W─Öc┼éawowicz-Gyurkovich - Nurt dekonstruktywistyczny w polskiej architekturze XXI w. ÔÇô wybrane realizacje

    doi:10.37190/arc220202

    Artyku┼é po┼Ťwi─Öcono przedstawieniu i analizie estetyki form i struktur kilku wybranych realizacji w polskiej architekturze, kt├│re reprezentuj─ů bardzo elitarny nurt zwany dekonstrukcj─ů. Ten kierunek pojawi┼é si─Ö w ┼Ťwiatowej architekturze g┼é├│wnie na pocz─ůtku lat 80. XX w. Do Polski dotar┼é z du┼╝ym, bo kilkudziesi─Öcioletnim op├│┼║nieniem, albowiem dopiero w drugiej dekadzie XXI w. zosta┼éo zrealizowanych kilka nowych obiekt├│w kultury. Po nakre┼Ťleniu najwa┼╝niejszych cech tego nurtu, na podstawie analizy realizacji w Europie Zachodniej i w USA autorka artyku┼éu om├│wi┼éa wybrane przyk┼éady: Muzeum Ognia w ┼╗orach (otwarte w 2014 r.), Centrum Kulturalno-Kongresowe Jordanki w Toruniu (otwarte w 2015 r.) oraz Muzeum II Wojny ┼Üwiatowej w Gda┼äsku (otwarte w 2017 r.). W ka┼╝dej realizacji, podobnie jak obserwowa─ç to mo┼╝na w przyk┼éadach znanych zachodnich tw├│rc├│w, istotna jest indywidualna filozofia architekt├│w ÔÇô autor├│w tych realizacji. W artykule przedstawione zosta┼éy wypowiedzi tw├│rc├│w tych obiekt├│w. Autorka zwr├│ci┼éa tak┼╝e uwag─Ö, ┼╝e z ko┼äcem lat 90. XX w. pojawi┼éy si─Ö w naszym kraju w ramach tego nurtu pojedyncze realizacje dom├│w jednorodzinnych, prywatnych warsztat├│w produkcyjnych oraz wn─Ötrz. W ka┼╝dym wypadku analiza estetyczna tych dzie┼é wykaza┼éa, ┼╝e wybrane obiekty s─ů reprezentatywne dla omawianego nurtu, realizuj─ů jego awangardowe has┼éa, obrazuj─ůce emocje i nastroje dekonstrukcji.

    Słowa kluczowe:
  •     dekonstrukcja
  •     realizacje
  •     estetyka
  •     struktura-form
  • Pobierz artyku┼é

    Ivona Dlábiková, Martina Peřinková, Jan Kovář - Krótka historia krematoriów i sal żałobnych. Współczesna historia kremacji

    doi:10.37190/arc220203

    Kremacja by┼éa powszechnym sposobem grzebania w dawnych kulturach, na przyk┼éad w staro┼╝ytnej Grecji, Rzymie, u Celt├│w, Wiking├│w, a tak┼╝e w kulturach pozaeuropejskich. W Europie praktyki grzebalne zmienia┼éy si─Ö, odk─ůd chrze┼Ťcija┼ästwo zacz─Ö┼éo dominowa─ç w lokalnych spo┼éeczno┼Ťciach. Od czas├│w Karola Wielkiego obowi─ůzywa┼é (pod kar─ů ┼Ťmierci) zakaza┼é kremacji. Motywy kulturowo-religijne spowodowa┼éy, ┼╝e w r├│┼╝nych krajach Starego Kontynentu przez prawie 1000 lat istnia┼é prawny zakaz kremacji cia┼é. Kremacj─Ö jako spos├│b grzebania Ko┼Ťci├│┼é zacz─ů┼é tolerowa─ç dopiero w 1963 r. Mimo oporu Ko┼Ťcio┼éa rzymsko-katolickiego nowo powo┼éane w tym celu towarzystwa od 1874 r. budowa┼éy pierwsze krematoria w Europie. Obiekty te ÔÇô budynki kremacyjne ÔÇô nie mia┼éy nic wsp├│lnego ze starymi rytua┼éami kremacyjnymi, kiedy cia┼éo by┼éo spalane na du┼╝ej ilo┼Ťci drewna, co trwa┼éo kilka godzin. G┼é├│wn─ů cz─Ö┼Ť─ç nowych budynk├│w stanowi┼éy piece i kominy, w kt├│rych cia┼éo popieli si─Ö w ci─ůgu godziny. Powstanie takich miejsc przyczyni┼éo si─Ö do powszechnej dyskusji na temat stylu i symboliki tej architektury. W budynku krematorium powsta┼é nowy typ przestrzeni: sala ┼╝a┼éobna. P├│┼║niej pomieszczenie to zosta┼éo oddzielone od krematorium i utworzono samodzieln─ů jednostk─Ö. Sale ┼╝a┼éobne s─ů obecnie powszechnym typem architektury w Europie i istniej─ů obok ko┼Ťcio┼é├│w, w kt├│rych zazwyczaj odbywaj─ů si─Ö ceremonie religijne. W innych cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata do dzi┼Ť zachowa┼é si─Ö stary typ rytualnej kremacji drewnem, jednak wsp├│┼éczesna kremacja sta┼éa si─Ö bardziej odpowiednia r├│wnie┼╝ w krajach korzystaj─ůcych z do┼Ťwiadcze┼ä architektury historycznej. ┬á┬á┬á Celem artyku┼éu by┼éo zwi─Öz┼ée opisanie okoliczno┼Ťci, w jakich powstawa┼éy przestrzenie s┼éu┼╝─ůce wsp├│┼écze┼Ťnie do kremacji. G┼é├│wn─ů metod─ů by┼éo studiowanie styl├│w pierwszych budynk├│w krematoryjnych oraz literatury przedmiotu. Budowle te nigdy nie powsta┼éyby bez wysi┼éku kilku osobisto┼Ťci, kt├│rym wbrew powszechnej opinii chrze┼Ťcija┼äskiej uda┼éo si─Ö za┼éo┼╝y─ç pierwsze krematoria.

    Słowa kluczowe:
  •     krematorium
  •     nowoczesna-kremacja
  •     architektura
  •     sala-┼╝a┼éobna
  •     historia
  •     grzebanie
  •     piece
  •     popi├│┼é
  • Pobierz artyku┼é

    Zuzanna Napieralska - Spontaniczna transformacja zespo┼é├│w zabudowy jednorodzinnej lat 1970ÔÇô1989 na przyk┼éadzie polskich miast

    doi:10.37190/arc220204

    Tematem artyku┼éu jest proces niekontrolowanych i spontanicznych przemian, jakie zachodz─ů w zespo┼éach dom├│w jednorodzinnych z okresu polskiego socjalizmu. Analizowane przekszta┼écenia s─ů konsekwencj─ů konieczno┼Ťci dostosowania budynk├│w do aktualnych wymog├│w i poprawy ich standardu poprzez termomodernizacj─Ö, rozbudow─Ö czy wymian─Ö stolarki okiennej. Te ingerencje budowlane s─ů nieuniknione ze wzgl─Ödu na pogarszaj─ůcy si─Ö stan techniczny analizowanych budynk├│w. Obecnie brakuje przepis├│w i kryteri├│w opisuj─ůcych prawid┼éow─ů i efektywn─ů modernizacj─Ö takich budynk├│w, tak┼╝e w kontek┼Ťcie ca┼éego zespo┼éu mieszkaniowego. W wyniku niekontrolowanej renowacji poszczeg├│lnych dom├│w, w jednolity i przejrzysty uk┼éad zespo┼éu dom├│w wkracza chaos. W artykule przedstawiono aktualny stan zachowania kilku zespo┼é├│w zabudowy jednorodzinnej z lat 1970ÔÇô1989 z Wroc┼éawia, Katowic i Szczecina. Celem autorki jest r├│wnie┼╝ znalezienie odpowiedzi, czy mo┼╝liwa jest modernizacja i rozbudowa poszczeg├│lnych budynk├│w nale┼╝─ůcych do jednego sp├│jnego osiedla przy zachowaniu jego integralnego charakteru i harmonii przestrzennej.

    Słowa kluczowe:
  •     zabudowa-jednorodzinna
  •     osiedle-mieszkaniowe
  •     modernizacja
  •     architektura-socjalizmu
  •     osiedlowa-przestrze┼ä-wsp├│lna
  • Pobierz artyku┼é

    Jolanta Sroczy┼äska - Konserwacja prewencyjna budynk├│w historycznych w krajach europejskich Ôłĺ analiza wybranych przyk┼éad├│w

    doi:10.37190/arc220205

    Dziedzictwo architektoniczne, ze wzgl─Ödu na sw├│j materialny charakter, jest niezmiernie wra┼╝liwe na czynniki przyczyniaj─ůce si─Ö do jego degradacji. Konserwacja prewencyjna jest obecnie najlepszym sposobem ochrony materialnej autentyczno┼Ťci dziedzictwa i ma sw─ů ugruntowan─ů pozycj─Ö w archeologii i muzeologii. W ochronie dziedzictwa nieruchomego wci─ů┼╝ jeszcze brakuje w┼éa┼Ťciwego zrozumienia dla tego typu dzia┼éa┼ä.┬á ┬á┬á┬á W artykule zaprezentowano kilka wybranych przyk┼éad├│w zastosowania takiej metody ochrony zabytk├│w w Belgii, Holandii, Danii, W┼éoszech oraz w regionie le┼╝─ůcym na pograniczu Francji, Hiszpanii i Portugalii. Kilkana┼Ťcie lat pozytywnych do┼Ťwiadcze┼ä p┼éyn─ůcych z tego typu inicjatyw jest wystarczaj─ůcym powodem, aby podobne dzia┼éania wdro┼╝y─ç r├│wnie┼╝ i w Polsce. Upowszechnienie wiedzy na temat dzia┼éa┼ä prewentywnych, kt├│re jeszcze przed wyst─ůpieniem zagro┼╝enia pozwol─ů na przygotowanie odpowiednich zabezpiecze┼ä zabytku, s─ů niew─ůtpliwie najbardziej optymalnym rozwi─ůzaniem. Konieczne jest jednak odpowiednie wspomo┼╝enie w┼éa┼Ťcicieli zabytk├│w, aby zapewni─ç im nie tylko dodatkowe fundusze na bie┼╝─ůc─ů konserwacj─Ö budynk├│w, ale tak┼╝e pe┼éniejsz─ů i rzetelniejsz─ů wiedz─Ö o podatno┼Ťci budynku na r├│┼╝ne typy degradacji. W nowoczesnej ochronie zabytk├│w powinno si─Ö zamieni─ç dotychczasowe reakcyjne dzia┼éania na planow─ů konserwacj─Ö prewencyjn─ů.

    Słowa kluczowe:
  •     konserwacja-prewentywna
  •     zarz─ůdzanie-ryzykiem
  •     zabytki-architektury
  •     budynki-historyczne
  • Pobierz artyku┼é

    Magdalena Wi┼Ťniewska - Kody form przestrzennych a rewitalizacja urbanistyczna ┼Ťr├│dmie┼Ť─ç miast historycznych. Szanse i zagro┼╝enia

    doi:10.37190/arc220206

    Niniejszy artyku┼é powsta┼é w wyniku zainteresowania mo┼╝liwo┼Ťciami i aktualnymi uwarunkowaniami rewitalizacji, kt├│re mog─ů prowadzi─ç do kszta┼étowania harmonijnej przestrzeni miejskiej, stwarzaj─ůcej dla mieszka┼äc├│w po┼╝─ůdane warunki do ┼╝ycia i realizacji ich codziennych potrzeb.┬áAutorka zwraca w nim uwag─Ö na wyzwania zwi─ůzane z poszukiwaniem nowych, skutecznych narz─Ödzi i metod stosowanych w urbanistyce do transformacji historycznej przestrzeni ┼Ťr├│dmiejskiej. Wskazuje aktualno┼Ť─ç i z┼éo┼╝ono┼Ť─ç dzia┼éa┼ä podejmowanych na wielu poziomach, koncentruj─ůc si─Ö na rewitalizacji urbanistycznej. Artyku┼é jest tak┼╝e pr├│b─ů rozpoznania za┼éo┼╝e┼ä SmartCodeÔÇÖu ÔÇô kodu form przestrzennych ÔÇô i rozwa┼╝aniem mo┼╝liwo┼Ťci jego zastosowania w warunkach lokalnych przy uwzgl─Ödnieniu kontekstu kulturowego i przestrzennego miast w Polsce. Celem autorki jest znalezienie odpowiedzi na pytanie o to, czy kody form przestrzennych mog─ů by─ç skutecznym narz─Ödziem w rewitalizacji przestrzeni miejskiej. ┬á┬á┬á Refleksja nad powy┼╝szymi zagadnieniami zosta┼éa oparta na analizie ┼║r├│de┼é literaturowych i analizie studi├│w przypadku wybranych za┼éo┼╝e┼ä architektonicznych i urbanistycznych na przestrzeni kolejnych epok i kierunk├│w, w zestawieniu z realizacj─ů postulat├│w nawi─ůza┼ä do lokalnej tradycji budowania w metodologii SmartCodeÔÇÖu. W tym celu odwo┼éano si─Ö do przes┼éanek podnoszonych przez urbanist├│w i architekt├│w, a przy┼Ťwiecaj─ůcych powojennej odbudowie za┼éo┼╝e┼ä miejskich, propagowaniu socrealizmu czy upowszechnianiu postmodernizmu, historyzmu, retrowersji. Doprowadzi┼éo to do ukazania metodologii SmartCodeÔÇÖu (uzupe┼énionej przez transekt oraz warsztaty charette) jako sp├│jnego i kompleksowego narz─Ödzia w urbanistyce. W artykule podniesiono, ┼╝e jest ono stosowane z powodzeniem w realiach ameryka┼äskich, zar├│wno w za┼éo┼╝eniach nowo projektowanych, jak i w transformacji ju┼╝ istniej─ůcych. Ze wzgl─Ödu na znaczne r├│┼╝nice kulturowe i odmienn─ů tradycj─Ö budowania wskazano zagro┼╝enia i obawy zwi─ůzane z pr├│b─ů ich bezpo┼Ťredniego prze┼éo┼╝enia i zastosowania w rewitalizacji przestrzeni polskich miast ÔÇô cechuj─ůcej si─Ö wielowiekow─ů i z┼éo┼╝on─ů histori─ů. Podkre┼Ťlono jednak, ┼╝e metodologia SmartCodeÔÇÖu mo┼╝e by─ç cenn─ů inspiracj─ů do szukania odpowiednio zmodyfikowanych rozwi─ůza┼ä lokalnych i punktem wyj┼Ťcia dyskusji na temat roli dziedzictwa kulturowego we wsp├│┼éczesnych przeobra┼╝eniach przestrzeni miejskiej i celowo┼Ťci wsp├│┼éczesnych nawi─ůza┼ä do form historycznych.

    Słowa kluczowe:
  •     rewitalizacja-urbanistyczna
  •     smartcode
  •     narz─Ödzia-planistyczne
  •     kody-form-przestrzennych
  •     retrowersja
  • Pobierz artyku┼é

    Robert Idem, Katarzyna Zielonko-Jung, Aleksandra Karpińska - Technologie rodzime i low-tech w architekturze humanitarnej na przykładzie Senegalu

    doi:10.37190/arc220207

    Architektura humanitarna mie┼Ťci si─Ö w szerszym nurcie tak zwanej architektury zaanga┼╝owanej spo┼éecznie, kt├│rej celem nadrz─Ödnym jest wniesienie nowych warto┼Ťci do jako┼Ťci ┼╝ycia okre┼Ťlonych spo┼éeczno┼Ťci. Konkretnie w przypadku architektury humanitarnej mamy do czynienia z pomoc─ů niesion─ů spo┼éeczno┼Ťciom dotkni─Ötym ub├│stwem. Kontekst ogranicze┼ä ekonomicznych jest szczeg├│lnym wyzwaniem dla projektant├│w i budowniczych. Naturaln─ů konieczno┼Ťci─ů staje si─Ö poszukiwanie materia┼é├│w i rozwi─ůza┼ä tanich, dost─Öpnych lokalnie, mo┼╝liwych do wykorzystania przez niewykwalifikowan─ů si┼é─Ö robocz─ů. Artyku┼é dotyczy mo┼╝liwo┼Ťci zastosowania technologii rodzimych i low-tech jako podstawowych metod budowlanych dla architektury humanitarnej. Badania ukierunkowano na kontekst konkretnego pa┼ästwa zachodniej Afryki ÔÇô Senegalu. Celem artyku┼éu jest rozpoznanie rozwi─ůza┼ä materia┼éowo-budowlanych w budynkach wzniesionych lub projektowanych w Senegalu zwi─ůzanych z pomoc─ů humanitarn─ů i wsparciem spo┼éecznym lokalnej ludno┼Ťci. Przeprowadzono analiz─Ö czterech przyk┼éad├│w zlokalizowanych na obszarze tego kraju: dw├│ch obiekt├│w zrealizowanych oraz dw├│ch obiekt├│w projektowanych. Jako podstawowe kryteria analizy przyj─Öto cel spo┼éeczny obiekt├│w oraz zastosowane materia┼éy i technologie. Wnioski dotycz─ů rodzaj├│w i zakresu zastosowania technologii rodzimych i low-tech oraz odniesienia procesu projektowaniai wznoszenia analizowanych obiekt├│w do idei zr├│wnowa┼╝onego rozwoju.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-humanitarna
  •     architektura-rodzima
  •     rozw├│j-zr├│wnowa┼╝ony
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa Cisek, Matylda Gacek - Kolor w ekoarchitekturze jako odwzorowanie proces├│w zachodz─ůcych w naturze

    doi:10.37190/arc220208

    Artyku┼é po┼Ťwi─Öcony jest badaniom nad relacjami, jakie zachodz─ů pomi─Ödzy naturalnymi procesami, kt├│rym podlegaj─ů materia┼éy pochodzenia organicznego stosowane w ekoarchitekturze, a uzyskiwanymi, b─Öd─ůcymi ich nast─Öpstwem efektami kolorystycznymi. Wskazano, ┼╝e wizerunki obiekt├│w mog─ů ulega─ç zmianom zar├│wno nieodwracalnym, gdy u┼╝yty materia┼é ulega z czasem naturalnej biodegradacji, jak i cyklicznym ÔÇô w├│wczas zastosowana ┼╝ywa materia odradza si─Ö okresowo w kolorach zgodnych z ca┼éorocznymi rytmami przyrodniczymi. Takie rozwi─ůzania realizowane w r├│┼╝nych skalach definiowane s─ů jako nowe formy sztuki, b─Öd─ůce sprz─Ö┼╝eniem architektury z biologi─ů. Przedmiotowe badania nad kolorem wpisuj─ů si─Ö w ramowe rozwa┼╝ania nad transformacj─ů pejza┼╝u miejskiego w przyjazne ┼Ťrodowisku ekostruktury o r├│┼╝nych skalach i kolorach. Analizy ekologicznych realizacji pokazuj─ů, ┼╝e idea miasta organicznego oraz wprowadzanie do miast natury w r├│┼╝norodnych formach barwnej ekoarchitektury wpisuj─ů si─Ö w d┼éugofalowy ruch ekologii g┼é─Öbokiej, zapocz─ůtkowanej w Norwegii, staj─ůc si─Ö ┼Ťrodkiem do walki z kryzysem klimatycznym. Niniejsza praca pozwala podkre┼Ťli─ç wysok─ů warto┼Ť─ç i wa┼╝no┼Ť─ç tych zastosowa┼ä dla osi─ůgania r├│┼╝norodnych i bogatych zakres├│w kolorystycznych w architekturze, przy istotnej redukcji jej negatywnego oddzia┼éywania na ┼Ťrodowisko naturalne, w por├│wnaniu np. z architektur─ů wykorzystuj─ůc─ů syntetyczne materia┼éy budowlane. Takie praktyki powinny by─ç szczeg├│lnie promowane w kontek┼Ťcie post─Öpuj─ůcego kryzysu klimatycznego, a badania nad materia┼éami pochodzenia organicznego traktowane priorytetowo.

    Słowa kluczowe:
  •     ekokolor
  •     ekoarchitektura
  •     energia-odnawialna
  •     ekologia
  •     kolory-ziemi
  • Pobierz artyku┼é

    Ewa Netczuk-Pol - Kolor jako element porz─ůdkuj─ůcy przestrze┼ä wsp├│ln─ů w obiektach edukacyjnych. Na przyk┼éadzie Szko┼éy Podstawowej nr 1 im. Marii D─ůbrowskiej we Wroc┼éawiu

    doi:10.37190/arc220209

    W artykule zosta┼éy om├│wione og├│lne zagadnienia dotycz─ůce kreowania przestrzeni obiekt├│w edukacyjnych pod wzgl─Ödem kolorystycznym. Na odbi├│r przestrzeni szko┼éy wp┼éywa wiele czynnik├│w takich jak ┼Ťwiat┼éo, temperatura, jako┼Ť─ç powietrza, elastyczno┼Ť─ç przestrzeni, poczucie przynale┼╝no┼Ťci, kompleksowo┼Ť─ç miejsca i kolor. Ten ostatni odgrywa istotn─ů rol─Ö w odbiorze pomieszcze┼ä i wp┼éywa na zachowania cz┼éowieka, poniewa┼╝ jest opr├│cz d┼║wi─Öku i zapachu jednym z wa┼╝niejszych bod┼║c├│w odbieranych przez nasz m├│zg. Mimo to wi─Ökszo┼Ť─ç z obecnie istniej─ůcych we Polsce szk├│┼é wybudowanych do 1990 r. nie uwzgl─Ödnia koloru jako czynnika wp┼éywaj─ůcego na zachowanie ucznia. Dopiero od niedawna zwraca si─Ö uwag─Ö na t─Ö kwesti─Ö. W niniejszym artykule przedstawiono studium przypadku Szko┼éy Podstawowej nr 1 im. Marii D─ůbrowskiej we Wroc┼éawiu. Na potrzeby tej w┼éa┼Ťnie szko┼éy w ramach programu ÔÇ×Konstruowanie Kulturalnej Przestrzeni EdukacyjnejÔÇŁ organizowanego przez wroc┼éawskie Muzeum Wsp├│┼éczesne przygotowano projekt wprowadzenia koloru do wn─Ötrza z zachowaniem historycznego charakteru oraz zabytkowej substancji obiektu i przy uwzgl─Ödnieniu wp┼éywu koloru na psychik─Ö dziecka. Zaprezentowany projekt przearan┼╝owania wn─Ötrza mo┼╝e sta─ç si─Ö pocz─ůtkiem dalszych bada┼ä nad zagadnieniem koloru i jego roli w kszta┼étowaniu przestrzeni edukacyjnych.

    Słowa kluczowe:
  •     kolor
  •     szko┼éa-podstawowa
  •     kompozycja
  • Pobierz artyku┼é

    Katarzyna S┼éuchocka - Percepcja architektury w kontek┼Ťcie poszerzonego zakresu czynnik├│w poznawczych. Wybrane zagadnienia

    doi:10.37190/arc220210

    Percepcja form architektonicznych zachodzi w procesach ┼Ťwiadomego i nie┼Ťwiadomego jej odbioru, w trakcie obserwacji lub u┼╝ytkowania przestrzeni architektonicznych. Pog┼é─Öbiona percepcja, odbywaj─ůca si─Ö w wyniku sensorycznej interpretacji oraz reinterpretacji mo┼╝e mie─ç du┼╝e znaczenie w procesach kszta┼étowania ┼Ťrodowiska architektury, stanowi─ůcego kontekst naszej egzystencji. W artykule poruszono problem rozpoznawania i kategoryzacji architektury oraz mo┼╝liwo┼Ťci poszerzenia spektrum poznawczego dla optymalizacji proces├│w projektowych. ┬á┬á┬á Obiekt architektoniczny, postrzegany jako obraz, pozostaje wieloformatowym komentarzem tak┼╝e w zapisie s┼éownym, towarzysz─ůc cz┼éowiekowi na ka┼╝dym etapie ┼╝ycia, maj─ůc cz─Östo wp┼éyw na jego jako┼Ť─ç. Drog─ů wnikliwej obserwacji, analizy por├│wnawczej, na podstawie wybranych przyk┼éad├│w z kraju i ze ┼Ťwiata, odnosz─ůc si─Ö do autorskich interpretacji plastycznych i semantyki, podj─Öto pr├│b─Ö wskazania nowego otwarcia w procedurach rozpoznawania architektury. Celem jest potwierdzenie tezy, ┼╝e wyb├│r spostrze┼╝e┼ä wed┼éug zastanych, okre┼Ťlonych warunk├│w kszta┼étowania form architektonicznych odnosi si─Ö do sfery dozna┼ä zmys┼éowych i mo┼╝e stanowi─ç kolejny element u┼éatwiaj─ůcy zrozumienie i kszta┼étowanie architektury. Istotne jest tak┼╝e wykazanie zale┼╝no┼Ťci i zwi─ůzk├│w zachodz─ůcych mi─Ödzy danymi pozyskiwanymi w trakcie analizy i interpretacji obraz├│w oraz ich wp┼éywem na rozumienie przestrzeni architektonicznych.

    Słowa kluczowe:
  •     forma-architektoniczna
  •     komentarz-s┼éowny
  •     obraz
  •     percepcja
  • Pobierz artyku┼é

    Mirosław Nizio - Od wyobraźni do przestrzeni. Architektura i ekspozycja muzealna jako dialog i interakcja

    doi:10.37190/arc220211

    W artykule przedstawiono filozofi─Ö projektowania Miros┼éawa Nizio, architekta i rze┼║biarza, tw├│rcy wielu zrealizowanych i koncepcyjnych projekt├│w muze├│w, a przy tym za┼éo┼╝yciela i w┼éa┼Ťciciela pracowni Nizio Design International. Autor artyku┼éu zwraca szczeg├│ln─ů uwag─Ö na ide─Ö dialogu, kt├│rej podporz─ůdkowa┼é wszystkie swoje projekty, a kt├│r─ů rozumie wielow─ůtkowo jako osobist─ů rozmow─Ö z odbiorcami za po┼Ťrednictwem architektury, dyskusj─Ö architektury z krajobrazem, a tak┼╝e wewn─Ötrzny monolog dotykaj─ůcy jego w┼éasnych prze┼╝y─ç i do┼Ťwiadcze┼ä. W tek┼Ťcie zaprezentowano najbardziej znane projekty Nizio Design International, takie jak Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie, Muzeum Polak├│w Ratuj─ůcych┼╗yd├│w podczas II wojny ┼Ťwiatowej im. Rodziny Ulm├│w w Markowej, czy Muzeum B┼é. Ks. Jerzego Popie┼éuszki w Okopach.

    Słowa kluczowe:
  •     architektura-wsp├│┼éczesna
  •     projektowanie-architektoniczne
  •     architektura-dialogu
  •     muzeum
  • Pobierz artyku┼é

    Redakcja - ÔÇ×Tomasz Ma┼äkowski. Architektura jest najwa┼╝niejszaÔÇŁ. Wystawa w Muzeum Architektury we Wroc┼éawiu

    doi:10.37190/arc220212

    Przedmiotem recenzji jest wystawa monograficzna zatytu┼éowana ÔÇ×Tomasz Ma┼äkowski. Architektura jest najwa┼╝niejszaÔÇŁ, prezentowana od czerwca do pa┼║dziernika 2022 r. w Muzeum Architektury we Wroc┼éawiu. Tomasz Ma┼äkowski (1926ÔÇô2012), g┼é├│wny bohater ekspozycji, by┼é architektem, profesorem i wieloletnim wyk┼éadowc─ů Wydzia┼éu Architektury Politechniki Krakowskiej. Jego dzia┼éalno┼Ť─ç zawodowa, obejmuj─ůca okres ponad pi─Ö─çdziesi─Öciu lat, skupia┼éa si─Ö na zagadnieniach geometrii, formy, a w warstwie konstrukcyjno-funkcjonalnej ÔÇô prefabrykacji i mieszkalnictwie. Na wystawie przedstawiono sylwetk─Ö tw├│rcy oraz jego najwa┼╝niejsze dokonania, b─Öd─ůce efektem pracy samodzielnej lub zespo┼éowej (m.in.: koncepcje konkursowe z okresu odwil┼╝y gomu┼ékowskiej, Miasteczko Studenckie Akademii G├│rniczo-Hutniczej w Krakowie, modelowy program mieszkalnictwa dla Iraku, Kolegium Polonijne w Przegorza┼éach, Wiosk─Ö Dzieci─Öc─ů w Rajsku ko┼éo O┼Ťwi─Öcimia, Radio Krak├│w). Architektur─Ö Tomasza Ma┼äkowskiego przedstawiono na szerokim tle spo┼éeczno-polityczno-kulturowym. Wystaw─Ö wyr├│┼╝nia nie tylko interesuj─ůca koncepcja programowa, wnosz─ůca istotny wk┼éad w dotychczasowy stan wiedzy na temat architektury i urbanistyki powojennej, ale r├│wnie┼╝ elegancka aran┼╝acja.

    Słowa kluczowe:
  •     tomasz-ma┼äkowski
  •     polska-architektura
  •     wystawa
  •     muzeum-architektury-we-wroc┼éawiu
  • Pobierz artyku┼é