Numer 1(31)/2012

DOI: 10.5277/ARCHITECTUS

Pobierz spis tre艣ci

Spis tre艣ci

Otw贸rz spis tre艣ci

  1. Artyku艂y

    1. Krzysztof Hejmej - Sacrum pod niebosk艂onem
    2. Ma艂gorzata Milecka - Wielkoprzestrzenne uk艂ady wodne cysters贸w
    3. Hanna Golasz-Szo艂omicka - Maswerkowe okna z XIV wieku na 艢l膮sku
    4. Bo偶ena Grzegorczyk - Dzia艂alno艣膰 wroc艂awskich sp贸艂ek budowlanych w II po艂owie XIX w.
    5. El偶bieta Trocka-Leszczy艅ska, Agnieszka Tomaszewicz - Przekszta艂cenia urbanistyczne uzdrowiska w L膮dku-Zdroju do roku 1945
    6. Monika Ewa Adamska - Za艂o偶enie urbanistyczne cmentarza komunalnego w Opolu P贸艂wsi w projektach Gustava Allingera
    7. Justyna Kleszcz - Szlak ko艣ci贸艂k贸w drewnianych w powiecie oleskim 鈥 szkic
    8. Tomasz Kruszewski - Motywy symboliczne wsp贸艂czesnej architektury bibliotek 鈥 najcz臋stsze tendencje
    9. Tomasz Kruszewski - Czy o ocenie i emocjach zwi膮zanych z budynkiem decyduje jego wygl膮d zewn臋trzny? Postawy wobec zr贸偶nicowanych formalnie obiekt贸w architektonicznych
    10. Micha艂 Pelczarski, Zdzis艂aw Pelczarski - Czy o ocenie i emocjach zwi膮zanych z budynkiem decyduje jego wygl膮d zewn臋trzny? Postawy wobec zr贸偶nicowanych formalnie obiekt贸w architektonicznych
    11. Joanna Krajewska - Dialektyka lokalno艣ci i globalno艣ci architektury wsp贸艂czesnej
    12. Wojciech Januszewski - Mi臋dzy Europ膮 a Wschodem 鈥 szkic o krajobrazie architektonicznym Bukaresztu
    13. Barbara Misztal - Parametry dynamiczne drga艅 swobodnych r贸偶nych gatunk贸w drewna
    14. Izabela Cicho艅ska, Jacek Kotz, Roman Czajka - Intryga Niesko艅czono艣ci na Granicy Dw贸ch 艢wiat贸w w oparciu o 鈥濻klepy cynamonowe鈥 Brunona Schulza, czyli metafora prozy Brunona Schulza w uj臋ciu Izabeli Cicho艅skiej
    15. Adam Stafiniak - Zesp贸艂 budynk贸w monasteru wraz z Cerkwi膮 艢w. Archanio艂a Micha艂a w Jarosz贸wce
    16. Karolina Jaklewicz - Re: WUWA

Artyku艂y

Krzysztof Hejmej - Sacrum pod niebosk艂onem

doi:10.5277/arc120101

W 2002 r. odby艂a si臋 贸sma i ostatnia podr贸偶 apostolska papie偶a Jana Paw艂a II do Polski. Na przyjazd papie偶a wybudowano blisko sze艣膰dziesi膮t o艂tarzy papieskich w r贸偶nych miastach i w r贸偶nych regionach Polski. O艂tarz papieski z za艂o偶enia mia艂 by膰 budowl膮 tymczasow膮, swoj膮 pe艂n膮 ekspresji form膮 mia艂 wyra偶a膰 motto papieskiej pielgrzymki oraz budowa膰 niepowtarzalny i wyj膮tkowy klimat spotkania z papie偶em 鈥 staj膮c si臋 艣wi膮tyni膮 鈥瀓ednego dnia鈥. Pomimo tymczasowego przeznaczenia o艂tarzy papieskich ich projektanci stworzyli dzie艂a urzekaj膮ce bogactwem przekazu symbolicznego, na d艂ugo zapisuj膮c si臋 w 艣wiadomo艣ci uczestnik贸w uroczysto艣ci. 聽聽聽 O艂tarz papieski i sektory dla pielgrzym贸w tworz膮 materialn膮 艣wi膮tyni臋 pod niebosk艂onem 鈥 艣wi膮tyni臋 wzniesion膮 na konkretn膮 uroczysto艣膰, z udzia艂em papie偶a. Na podstawie wielu opracowa艅 naukowych mo偶na wywnioskowa膰, 偶e pewne elementy kompozycyjne w 艣wi膮tyni chrze艣cija艅skiej, w warstwie znaczeniowej posiadaj膮 cechy wsp贸lne wielu religiom. S膮 nimi m.in. o艂tarz ofiarny na podwy偶szeniu 鈥 艢wi臋ta G贸ra; 艣wi臋ty obszar, strefa sacrum i profanum 鈥 wn臋trze 艣wi膮tyni i zewn臋trze; kosmos, wszech艣wiat 鈥 sklepienie 艣wi膮tyni; o艣 艣wiata (axis mundi) 鈥 elementy pionowe 艣wi膮tyni, np. wie偶a. Opieraj膮c si臋 na rozwa偶aniach M. Eliadego, stwierdzamy, 偶e architektura sakralna podejmuje i rozwija symbolik臋 kosmologiczn膮. Do艣wiadczenie sakralnej przestrzeni umo偶liwia cz艂owiekowi religijnemu 鈥瀦a艂o偶enie swojego 艣wiata鈥 tam, gdzie sacrum przejawia si臋 w przestrzeni. Wszech艣wiat znajduje zatem sw贸j symboliczny odpowiednik w sklepieniu 艣wi膮tyni i jej konstrukcji no艣nej 鈥 kolumnach i 艣cianach. O艂tarz papieski wraz z otoczeniem, kt贸re tworz膮 pielgrzymi i przestrze艅 otwarta, konstruuj膮 naturaln膮 艣wi膮tyni臋. 聽聽聽 O艂tarz papieski by艂 wynikiem kompensacji wielu tre艣ci symbolicznych, kod贸w, znacze艅. W zale偶no艣ci od miejsca (od regionu), od 艣wiadomo艣ci projektanta, inwestora i wykonawcy, przedstawia艂 r贸偶ne podej艣cie do wyra偶ania symbolu, tre艣ci religijnych. W regionach, w kt贸rych tradycja odgrywa szczeg贸ln膮 rol臋 (np.: Podhale, Pomorze, G贸rny 艢l膮sk), mo偶na by艂o zauwa偶y膰 wysok膮 艣wiadomo艣膰 uczestnik贸w procesu powstawania dzie艂a architektonicznego. Idea projektu widoczna by艂a w ca艂o艣ci za艂o偶enia: w kompozycji przestrzennej, konstrukcji, detalu, w u偶ytych materia艂ach. O艂tarze papieskie by艂y dzie艂ami architektonicznymi, przekazuj膮cymi tre艣ci symboliczne w spos贸b ekspresyjny, emocjonalny 鈥 by艂y przecie偶 projektowane na ten jeden wyj膮tkowy dzie艅, uroczyste spotkanie z Papie偶em.

S艂owa kluczowe:
  •     architektura-sakralna
  •     o艂tarze-papieskie
  •     historia-religii
  •     symbolika-formalna
  • Pobierz artyku艂

    Ma艂gorzata Milecka - Wielkoprzestrzenne uk艂ady wodne cysters贸w

    doi:10.5277/arc120102

    Zakon cysters贸w, maj膮cy w swojej regule upraw臋 roli jako jedno z g艂贸wnych zaj臋膰, wyrobi艂 w swoim zgromadzeniu pewne sta艂e zasady dotycz膮ce wyboru terenu pod lokalizacj臋 klasztoru i sposobu jego rozplanowania. Nieod艂膮cznym atrybutem ich za艂o偶e艅 by艂a woda, w niezwykle sprawny spos贸b wykorzystywana do cel贸w gospodarczych i przemys艂owych. Cysterskie strumienie i rzeki, kt贸rych wody uj臋to w kana艂y, m艂yn贸wki i stawy, przez ca艂e wieki by艂y 藕r贸d艂em wody koniecznej do nawadniania u偶ytk贸w rolnych i ogrod贸w, do pracy 鈥瀔unszt贸w wodnych鈥 m艂yn贸w, ku藕ni, browar贸w i foluszy. 聽聽聽 Artyku艂 prezentuje uk艂ady wodne na terenach administrowanych przez dwa opactwa: C卯teaux i Mogi艂臋, w celu ukazania stosowanych przez cysters贸w rozwi膮za艅 w zakresie wielkoprzestrzennej gospodarki wodnej. Przekszta艂cenia krajobrazu, jakich dokonano na prezentowanych obszarach, i ich wsp贸艂czesne skutki winny stanowi膰 podstaw臋 dalszych bada艅 nad wp艂ywem dzia艂alno艣ci cz艂owieka na 艣rodowisko przyrodnicze, historyczne uk艂ady i urz膮dzenia wodne powinny za艣 by膰 szczeg贸艂owo zbadane i obj臋te ochron膮 jako dziedzictwo kulturowe bia艂ych mnich贸w.

    S艂owa kluczowe:
  •     opactwo-cysterskie
  •     klasztor
  •     system-wodny
  •     walory-naturalne
  • Pobierz artyku艂

    Hanna Golasz-Szo艂omicka - Maswerkowe okna z XIV wieku na 艢l膮sku

    doi:10.5277/arc120103

    Ko艣cio艂y z XIV w. otrzyma艂y wysokie okna o rozbudowanych i wielop艂aszczyznowych maswerkach. Stanowi膮 one rozwini臋cie kompozycji XIII-wiecznej, ale o bardziej z艂o偶onych uk艂adach. W XIV w. pojawi艂y si臋 nowe elementy: rybie p臋cherze, forma tarczy herbowej oraz rozbudowane wieloli艣cie i uk艂ady wiruj膮ce. Maswerki mo偶na podzieli膰 na centralne, centralne rozbudowane i kilkupoziomowe. 聽聽聽 W uk艂adzie centralnym i centralnym rozbudowanym w pod艂uczu umieszczano ko艂o, kwadrat, tr贸jk膮t wype艂niony wieloli艣膰mi, rybimi p臋cherzami, elementami o uk艂adzie promienistym lub wiruj膮cym. Maswerki kilkupoziomowe sk艂ada艂y si臋 z k贸艂, tr贸jk膮t贸w, kwadrat贸w wype艂nionych wieloli艣膰mi u艂o偶onymi pi臋trowo. W kompozycji kilkupoziomowej koncentrycznej uk艂adano wok贸艂 艣rodkowego ostro艂uku elementy w uk艂adzie koncentrycznym.

    S艂owa kluczowe:
  •     ko艣cio艂y-艣l膮skie-z-xiv-w.
  •     uk艂ad-okien-w-elewacji
  •     maswerki-o-kompozycji-centralnej
  •     maswerki-o-kompozycji-centralnej-rozbudowanej
  •     maswerki-o-kompozycji-kilkupoziomowej
  • Pobierz artyku艂

    Bo偶ena Grzegorczyk - Dzia艂alno艣膰 wroc艂awskich sp贸艂ek budowlanych w II po艂owie XIX w.

    doi:10.5277/arc120104

    Jednym z problem贸w Wroc艂awia oko艂o roku 1850 鈥 nota bene problemu, kt贸ry tylko okazjonalnie, z racji omawiania najcz臋艣ciej innych kwestii, zwraca uwag臋 badaczy 鈥 jest sprawa 贸wczesnej planowanej gospodarki mieszkaniowej i 艣ci艣le z ni膮 powi膮zanych, tworzonych w贸wczas towarzystw budowlanych. Nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e by艂 to wyraz aktywizacji gospodarczej Niemiec po roku 1840. Wraz z o偶ywieniem gospodarczym nast膮pi艂 w mie艣cie przyrost ludno艣ci, a podejmowane w贸wczas przez cz艂onk贸w zarz膮du miasta decyzje zaowocowa艂y koniunktur膮 budowlan膮. Uwidoczni艂 si臋 zwi臋kszony popyt na dzia艂ki budowlane, kt贸rych warto艣膰 stale ros艂a. Mo偶na zauwa偶y膰, 偶e w mie艣cie pojawi艂a si臋 konieczno艣膰 wznoszenia nie tylko kamienic czynszowych dla zamo偶nych wroc艂awian, ale tak偶e budowy ta艅szych dom贸w dla ubo偶szych mieszka艅c贸w. 聽聽聽 Znamienne jest, 偶e wzorce czerpano przede wszystkim z do艣wiadcze艅 angielskich, a jako przyk艂ad nowo poj臋tej organizacji budowlanej podawano 鈥濻ociety for Improving the Conditions of the Labouring Classes鈥, za艂o偶one w Londynie w 1844 r. O ile jednak angielska sp贸艂ka, podobnie jak amsterdamskie stowarzyszenie 鈥濾ereeniging ten Behoven der Arbeiderklasse鈥, prowadzi艂a dzia艂alno艣膰 na po艂y charytatywn膮, o tyle na terenie Wroc艂awia prowadzono j膮 na dwa sposoby 鈥 pojawi艂y si臋 dwie grupy stowarzysze艅 o odmiennych celach. Do pierwszej z nich nale偶y zaliczy膰 towarzystwa o zdecydowanie komercyjnym charakterze, kt贸re d膮偶y艂y do pozyskania teren贸w budowlanych, nast臋pnie podzia艂u ich na dzia艂ki i sprzeda偶y (np. 鈥濿roc艂awskie Towarzystwo Budowlane鈥 鈥 1858, 鈥濿roc艂awski Bank Budowlany鈥 鈥 1871). Warto przy tym zaznaczy膰, 偶e cz臋艣膰 towarzystw nie zajmowa艂a si臋 li tylko sprzeda偶膮 nowo wytyczonych dzia艂ek, zatrudniano bowiem architekt贸w, kt贸rzy projektowali budynki, nast臋pnie realizowane i odsprzedawane prywatnym osobom b膮d藕 instytucjom (np. 鈥濸ole Maciejowe 鈥 Towarzystwo Budowlane 鈥 Komandytowe鈥 鈥 1869, 鈥炁歭膮skie Towarzystwo Handlu Nieruchomo艣ciami鈥 鈥 1872). Drug膮 grup臋 natomiast tworzy艂y towarzystwa, kt贸re dzia艂a艂y na zasadach sp贸艂dzielni, jednak inaczej ni偶 w Anglii czy Niderlandach, powstawa艂y one przede wszystkim z inicjatywy os贸b, kt贸re jednoczy艂a konieczno艣膰 zdobycia stosunkowo taniego mieszkania (np. 鈥濿roc艂awska Sp贸艂dzielnia Oszcz臋dno艣ciowo-Budowlana鈥 鈥 1868). 聽聽聽 Naszkicowana w artykule dzia艂alno艣膰 powy偶szych sp贸艂ek jednoznacznie dowodzi nie tylko sta艂ej rywalizacji, ale r贸wnie偶 ogromnego wk艂adu, jaki wnios艂y omawiane instytucje we wsp贸艂tworzenie planowego rozwoju miasta.

    S艂owa kluczowe:
  •     architektura-xix-w.
  •     budownictwo-socjalne
  •     sp贸艂ki-budowlane
  •     wroc艂aw
  • Pobierz artyku艂

    El偶bieta Trocka-Leszczy艅ska, Agnieszka Tomaszewicz - Przekszta艂cenia urbanistyczne uzdrowiska w L膮dku-Zdroju do roku 1945

    doi:10.5277/arc120105

    L膮dek-Zdr贸j, najstarsze k艂odzkie uzdrowisko, sk艂ada si臋 dzi艣 z dw贸ch cz臋艣ci: zabytkowego miasta 鈥 po艂o偶onego na brzegu rzeki Bia艂ej L膮deckiej oraz uzdrowiska usytuowanego po obu stronach rzeki, o swobodnym uk艂adzie parkowym, z mi臋kko prowadzonymi drogami, dostosowanymi do naturalnego ukszta艂towania terenu, z zabudow膮 uzdrowiskow膮 rozproszon膮 w艣r贸d zieleni. 聽聽聽 Lokacj臋 miejskiej cz臋艣ci L膮dka-Zdroju przeprowadzono w II po艂. XIII w. W podobnym czasie, u podn贸偶a Wzg贸rza 艢wi臋tojerskiego zosta艂y odkryte ciep艂e 藕r贸d艂a, przy kt贸rych zacz臋艂o rozwija膰 si臋 uzdrowisko. Pod koniec XVI w. zarysowa艂 si臋 uk艂ad funkcjonalny k膮pieliska, w kt贸rym pozornie przypadkowe rozmieszczenie budynk贸w, dostosowane do naturalnego ukszta艂towania terenu, zapewnia艂o jego prawid艂owe funkcjonowanie. Po odkryciu kolejnych 藕r贸de艂, Fryderyka i Marii, w II po艂. XVII w. za艂o偶ono tzw. Nowy Zdr贸j (p贸藕niejszy Zdr贸j Marii). Kompozycja przestrzenna zabudowy k膮pieliska, b臋d膮ca wynikiem zaplanowanej, jednorazowej akcji budowlanej, uchodzi za najwcze艣niejsze tego typu rozwi膮zanie zrealizowane na 艢l膮sku. 聽聽聽 Do dalszego rozwoju uzdrowiska przyczyni艂 si臋 w po艂owie XVIII w. minister 艢l膮ska, hrabia von Hoym. By艂 on m.in. inicjatorem zagospodarowania obszaru mi臋dzy zdrojami, gdzie wybudowano dom zdrojowy i za艂o偶ono park angielski. W XIX w. nadal upi臋kszano i rozbudowywano uzdrowisko; w艂adze L膮dka d膮偶y艂y do pozyskiwania i scalania kolejnych grunt贸w s膮siaduj膮cych z k膮pieliskami, na kt贸rych zak艂adano parki i lokalizowano zabudow臋 willow膮. Obecny uk艂ad przestrzenny uzdrowiska jest, w du偶ej mierze, wynikiem reorganizacji przestrzeni wok贸艂 zdroju Marii, przeprowadzonej w latach 30. XX w. W artykule szczeg贸艂owo przedstawiono kolejne etapy w historii przekszta艂ce艅 urbanistycznych uzdrowiskowej cz臋艣ci L膮dka-Zdroju.

    S艂owa kluczowe:
  •     艣l膮sk
  •     l膮dek-zdr贸j
  •     uzdrowisko
  •     rozw贸j-urbanistyczny
  • Pobierz artyku艂

    Monika Ewa Adamska - Za艂o偶enie urbanistyczne cmentarza komunalnego w Opolu P贸艂wsi w projektach Gustava Allingera

    doi:10.5277/arc120106

    Gustav Allinger, autor projektu cmentarza komunalnego w Opolu P贸艂wsi, znacz膮co przyczyni艂 si臋 do rozwoju architektury ogrod贸w i zieleni miejskiej w XX-wiecznych Niemczech. Urodzi艂 si臋 w 1891 r. w Lauffen am Neckar, w Badenii-Wirtembergii, zmar艂 w Bonn w 1974 r. w wieku 83 lat. 聽聽聽 Projektowe i organizacyjne talenty Gustava Allingera ujawni艂y si臋 ju偶 w latach 20. XX w. w trakcie przygotowa艅 i realizacji wystaw ogrodniczych. W dorobku zawodowym Allingera znacz膮c膮 grup臋 stanowi膮 projekty ogrod贸w, kt贸re obrazuj膮 rozw贸j jego stylu, towarzysz膮c mu na wszystkich etapach kariery zawodowej. Projekty ogrod贸w z lat 20. i 30. XX w. oparte s膮 na geometrycznych podzia艂ach, p贸藕niejsze z lat 40. i 50. to za艂o偶enia o charakterze mniej formalnym i bardziej swobodnym. Podejmowanym tematem projektowym by艂y r贸wnie偶 opracowania zagospodarowania terenu na obiekty u偶yteczno艣ci publicznej (szko艂y, uczelnie wy偶sze, uzdrowiska i szpitale) oraz dla firm i zespo艂贸w mieszkaniowych. W latach 1928鈥1932 Gustav Allinger pe艂ni艂 funkcj臋 dyrektora Urz臋du Zieleni Miejskiej (Stadtgartendirektor) w Zabrzu (Hindenburg), uczestniczy艂 w pracach nad planami regulacyjnymi i projektami nowych osiedli miasta. 聽聽聽 Za艂o偶enia urbanistyczne cmentarzy to zachowana grupa kilkunastu projekt贸w opracowanych w latach 1914鈥1943, na terenach Nadrenii P贸艂nocnej-Westfalii, Nadrenii-Palatynatu oraz wsp贸艂czesnej Polski (Boles艂awiec, Elbl膮g, Gdynia i Opole). Za艂o偶enie nowego cmentarza komunalnego w Opolu P贸艂wsi, w cz臋艣ci zrealizowane, to wyd艂u偶ona, geometryczna kompozycja oparta na liniach prostych i wsp贸艂艣rodkowych 艂ukach. Cmentarz zosta艂 oficjalnie otwarty w 1931 r. 聽聽聽 Cmentarz zosta艂 powi臋kszony w latach 70. i 80. XX w., dalsza rozbudowa nekropolii nast膮pi艂a w latach 90. XX w. i na pocz膮tku XXI w. W 2012 r. realizowany b臋dzie ostatni etap rozbudowy cmentarza.

    S艂owa kluczowe:
  •     architektura-krajobrazu-xx-w.
  •     cmentarz
  •     opole
  •     gustav-allinger
  • Pobierz artyku艂

    Justyna Kleszcz - Szlak ko艣ci贸艂k贸w drewnianych w powiecie oleskim 鈥 szkic

    doi:10.5277/arc120107

    Zesp贸艂 drewnianych ko艣cio艂贸w znajduj膮cych si臋 w powiecie oleskim stanowi bogaty przegl膮d typ贸w drewnianej architektury 艢l膮ska. Ze wzgl臋du na swoje specyficzne po艂o偶enie na granicy kilku wojew贸dztw i krain geograficznych jest on obszernym 藕r贸d艂em wiedzy o transformacjach i wp艂ywach r贸偶nych technik i tradycji budowlanych. 聽聽聽 W pracy om贸wione zosta艂y uwarunkowania historyczno-geograficzne, jakie przyczyni艂y si臋 do powstania grupy ko艣cio艂贸w opolskich. Podstaw膮 dalszych rozwa偶a艅 sta艂a si臋 analiza literatury tematu, obejmuj膮ca genez臋 zainteresowania tradycj膮 艣l膮skiego budownictwa drewnianego, si臋gaj膮c膮 po艂owy XIX w. na terenie Niemiec. Dalsz膮 cz臋艣膰 pracy stanowi om贸wienie historii i architektury oraz wystroju wn臋trzarskiego obiekt贸w znajduj膮cych si臋 na terenie powiatu. W opracowaniu zosta艂y r贸wnie偶 uwzgl臋dnione obiekty, kt贸re w ci膮gu ostatnich dwudziestu lat uleg艂y zniszczeniu wskutek destrukcyjnej dzia艂alno艣ci cz艂owieka. Ich historia dowodzi s艂uszno艣ci wszystkich dzia艂a艅 konserwatorskich i zabezpieczaj膮cych, kt贸re zosta艂y podj臋te w ostatnich latach dla ratowania zabytk贸w jeszcze istniej膮cych. 聽聽聽 Aneksem do opracowania s膮 listy zabytk贸w b臋d膮ce 艣wiadectwem zmian, jakie zachodzi艂y w okresie powojennym, obrazuj膮ce zar贸wno zmiany terytorialne powiatu oleskiego, jak i powolny proces niszczenia drewnianej architektury tego regionu. Dodatkow膮 informacj臋 stanowi wypis z rejestru zabytk贸w wojew贸dztwa opolskiego, 艣wiadcz膮cy o podejmowanych zaraz po wojnie dzia艂aniach maj膮cych na celu ochron臋 dziedzictwa ziem odzyskanych.

    S艂owa kluczowe:
  •     drewniana-architektura-sakralna
  •     ochrona-zabytk贸w
  • Pobierz artyku艂

    Tomasz Kruszewski - Motywy symboliczne wsp贸艂czesnej architektury bibliotek 鈥 najcz臋stsze tendencje

    doi:10.5277/arc120108

    W artykule poruszono problematyk臋 motyw贸w przewodnich stosowanych w architekturze bibliotek ostatnich trzech dekad. W艣r贸d nich znajduj膮 si臋 tendencje kierowane ekologi膮, prostot膮, etniczno艣ci膮 i elastyczno艣ci膮, ale r贸wnie偶 鈥 wydawa膰 by si臋 mog艂o ju偶 archaiczn膮 inspiracj膮 鈥 religi膮. Ich dob贸r jest podyktowany mod膮 kreowan膮 przez 艣wiat zachodni oraz filozofi膮 ponowoczesn膮. Obie przyczyniaj膮 si臋 do tworzenia wizerunku nowoczesnej biblioteki odizolowanej od jej tradycji, a co za tym idzie, porzucania klasycznych rozwi膮za艅 ideowo-symbolicznych konstytuuj膮cych jej dawn膮 rol臋 kulturow膮.

    S艂owa kluczowe:
  •     wsp贸艂czesne-biblioteki
  •     architektura-bibliotek
  •     symbolika
  •     semiotyk-kultury
  • Pobierz artyku艂

    Tomasz Kruszewski - Czy o ocenie i emocjach zwi膮zanych z budynkiem decyduje jego wygl膮d zewn臋trzny? Postawy wobec zr贸偶nicowanych formalnie obiekt贸w architektonicznych

    doi:10.5277/arc120109

    Artyku艂 dotyczy psychologicznych aspekt贸w odbioru obiekt贸w architektonicznych, istotnych uwarunkowa艅 relacji cz艂owiek鈥揳rchitektura. Przedmiotem zainteresowania autora s膮 oceny, ustosunkowanie emocjonalne i deklaracje zachowa艅 wobec r贸偶ni膮cych si臋 wygl膮dem zewn臋trznym obiekt贸w. Om贸wiono tu cz臋艣膰 projektu badawczego 鈥濽warunkowania postaw wobec obiekt贸w architektonicznych鈥, realizowanego przez autora w latach 2007鈥2010. Szczeg贸lny nacisk po艂o偶ono na mo偶liwie syntetyczne om贸wienie psychologicznych podstaw spostrzegania obiekt贸w oraz poj臋cia deklarowanych wobec nich postaw. Zaprezentowano kluczowe elementy autorskiego schematu strukturalizuj膮cego hipotetyczne determinanty postaw wobec obiekt贸w architektonicznych. Zasadnicz膮 cz臋艣膰 artyku艂u stanowi natomiast prezentacja i om贸wienie wynik贸w autorskich bada艅 postaw wobec okre艣lonych obiekt贸w. Ich zwie艅czeniem jest pr贸ba odpowiedzi na pytanie: 鈥濩zy cechy wygl膮du, takie jak kszta艂t, kolor i r贸偶norodno艣膰 bry艂y, maj膮 decyduj膮ce znaczenie w ocenie obiektu architektonicznego?鈥.

    S艂owa kluczowe:
  •     postawy-wobec-obiekt贸w
  •     ocena-obiekt贸w-architektonicznych
  •     ewaluacja-budynk贸w
  •     psychologia-艣rodowiskowa
  •     spostrzeganie-architektury
  •     preferencje-estetyczne
  • Pobierz artyku艂

    Micha艂 Pelczarski, Zdzis艂aw Pelczarski - Czy o ocenie i emocjach zwi膮zanych z budynkiem decyduje jego wygl膮d zewn臋trzny? Postawy wobec zr贸偶nicowanych formalnie obiekt贸w architektonicznych

    doi:10.5277/arc120110

    Celem artyku艂u jest odpowied藕 na pytanie, czy 鈥瀞pektakularnym鈥 i trudnym do podwa偶enia polskim osi膮gni臋ciom budowlanym na EURO 2012 towarzysz膮 dor贸wnuj膮ce im sukcesy na polu jako艣ci architektoniczno-konstrukcyjnej. Czy pospieszne i asekuracyjne rozstrzyganie o wyborze projektant贸w zagranicznych nie wp艂yn臋艂o na unifikacj臋 rozwi膮za艅, kt贸re zamiast stanowi膰 propozycje unikalne o cechach ikony architektonicznej, sta艂y si臋 podobne do wielu znanych ju偶 z innych miejsc na 艣wiecie? 聽聽聽 Jako rozwi膮zanie godne na艣ladowania przedstawiono model portugalski, gdzie dzi臋ki podj臋ciu przez parlament stosownych ustaw, wi臋kszo艣膰 nowych stadion贸w zosta艂a zaprojektowana przez rodzimych architekt贸w, a dopiero na etapie wykonawczym, gdy potrzebne by艂y zaawansowane technologie i do艣wiadczenie w realizacji tego typu obiekt贸w, anga偶owane by艂y firmy zagraniczne. Niestety Polska nie skorzysta艂a z tego pozytywnego przyk艂adu i nie stawi艂a odporu zjawiskom globalizacji, monopolu kilku wielkich, specjalistycznych firm projektowych, i wi膮偶膮cej si臋 z tym unifikacji architektury stadion贸w.

    S艂owa kluczowe:
  •     stadiony-w-polsce-na-euro-2012
  •     konstrukcje-dach贸w-stadion贸w-sportowych
  •     fasady-stadion贸w
  • Pobierz artyku艂

    Joanna Krajewska - Dialektyka lokalno艣ci i globalno艣ci architektury wsp贸艂czesnej

    doi:10.5277/arc120111

    Architektura wsp贸艂czesna oscyluje mi臋dzy tendencjami lokalnymi a globalistycznymi. Dynamika zmian w epoce ponowoczesnej sprawia, 偶e trudno jednoznacznie oceni膰 to zjawisko, dlatego proponuje si臋 rozpatrywa膰 je w duchu dialektyki negatywnej. 聽聽聽 Wiek XX przyni贸s艂 nowe technologie, a 艣wiat zacz膮艂 si臋 鈥瀔urczy膰鈥. Istniej膮ce sieci globalnych zale偶no艣ci nie pozwoli艂y 偶adnej z cywilizacji pozosta膰 oboj臋tn膮 na podnosz膮cy si臋 poziom wiedzy i rozw贸j techniki. Modernizacja, pocz膮wszy od Zachodu, obj臋艂a ca艂y 艣wiat. Kompresja czasu i przestrzeni oraz zaistnienie rzeczywisto艣ci wirtualnej zmieni艂y znaczenie realnego 鈥瀖iejsca鈥. Nowe materia艂y budowlane i wzrost mo偶liwo艣ci konstrukcyjnych oraz nowa filozofia architektury 鈥 modernizm da艂y podstawy do wykszta艂cenia si臋 jednego j臋zyka architektury nowoczesnej, w ramach kt贸rego zaistnia艂a du偶a swoboda projektowa. To偶samo艣膰 architektury rozumiana jako jeden z przejaw贸w kultury, w niekt贸rych rejonach 艣wiata zacz臋艂a przechodzi膰 kryzys. W obliczu niepewnej oceny swojej to偶samo艣ci w stosunku do otaczaj膮cej przestrzeni urbanistycznej stan膮艂 te偶 wsp贸艂czesny cz艂owiek. Tymczasem, jak dowodz膮 specjali艣ci, im bardziej ekspansywna globalizacja, tym silniejsza potrzeba podkre艣lania w艂asnej kultury. Pozostaje zastanowi膰 si臋 zatem, jakimi j臋zykami przem贸wi architektura przysz艂o艣ci.

    S艂owa kluczowe:
  •     architektura
  •     to偶samo艣膰
  •     globalizacja
  • Pobierz artyku艂

    Wojciech Januszewski - Mi臋dzy Europ膮 a Wschodem 鈥 szkic o krajobrazie architektonicznym Bukaresztu

    doi:10.5277/arc120112

    Krajobraz miejski rumu艅skiej stolicy stanowi szczeg贸lnie interesuj膮ce zjawisko w aspekcie urbanistyki i form architektonicznych na tle wielkich metropolii Europy 艢rodkowej i Po艂udniowej. Oryginalna kompozycja przestrzenna jest zapisem specyficznych uwarunkowa艅 kulturowych, historycznych i naturalnych. W artykule przedstawiono zarys warstwowej struktury przestrzennej miasta, tworzonej przez poszczeg贸lne grupy stylistyczne: styl rodzimy, 鈥瀖a艂y Pary偶鈥, modernizm, socrealizm i wsp贸艂czesno艣膰.

    S艂owa kluczowe:
  •     bukareszt
  •     przestrze艅-miejska
  •     modernizm
  • Pobierz artyku艂

    Barbara Misztal - Parametry dynamiczne drga艅 swobodnych r贸偶nych gatunk贸w drewna

    doi:10.5277/arc120113

    W publikacji obliczono parametry ruchu drgaj膮cego belek z dw贸ch gatunk贸w drewna: d臋by i sosny w stanie powietrzno suchym. Pokazano, jak na podstawie cz臋stotliwo艣ci drga艅 swobodnych oraz t艂umienia drga艅 mo偶na dokona膰 wyboru gatunku drewna do budowy konstrukcji z drewna. Zaproponowano zastosowanie pomiaru drga艅 swobodnych do wyznaczania w艂a艣ciwo艣ci mechanicznych element贸w.

    S艂owa kluczowe:
  •     drewno
  •     konstrukcje-drewniane
  • Pobierz artyku艂

    Izabela Cicho艅ska, Jacek Kotz, Roman Czajka - Intryga Niesko艅czono艣ci na Granicy Dw贸ch 艢wiat贸w w oparciu o 鈥濻klepy cynamonowe鈥 Brunona Schulza, czyli metafora prozy Brunona Schulza w uj臋ciu Izabeli Cicho艅skiej

    doi:10.5277/arc120114

    Artyku艂 jest prezentacj膮 pracy dyplomowej Pani Izabeli Cicho艅skiej, studentki Wydzia艂u Architektury Politechniki Wroc艂awskiej. Praca dyplomowa zosta艂a wykonana pod kierunkiem dr. arch. Romana Czajki i obroniona w 2010 r. Tytu艂 oryginalny pracy dyplomowej: 鈥濱ntryga niesko艅czono艣ci na Granicy Dw贸ch 艢wiat贸w w oparciu o Sklepy cynamonowe Brunona Schulza鈥. Dyplom jest architektoniczn膮 metafor膮 Sklep贸w cynamonowych Brunona Schulza, osadzon膮 w realiach wsp贸艂czesnego Drohobycza.

    S艂owa kluczowe:
  •     metafora-prozy-brunona-schulza
  • Pobierz artyku艂

    Adam Stafiniak - Zesp贸艂 budynk贸w monasteru wraz z Cerkwi膮 艢w. Archanio艂a Micha艂a w Jarosz贸wce

    doi:10.5277/arc120115

    Problem projektowy klasztoru mo偶na og贸lnie opisa膰 trudno艣ci膮 w wykreowaniu przestrzeni sacrum, przestrzeni, kt贸ra ma uspakajaj膮cy, ale u艂atwiaj膮cy skupienie wp艂yw na u偶ytkownika. Analiza istniej膮cych rozwi膮za艅, jakkolwiek pomocna w zrozumieniu zjawiska, nie jest podstawowym 藕r贸d艂em wiedzy. Skupi膰 by si臋 bardziej nale偶a艂o na cz艂owieku, na jego psychice, sposobach poznawania przestrzeni i jej odczuwania.

    S艂owa kluczowe:
  •     monaster
  •     klasztor
  •     architektura-sakralna
  •     ortodoksja
  •     sacrum
  •     teologia-prawos艂awna
  • Pobierz artyku艂

    Karolina Jaklewicz - Re: WUWA

    doi:10.5277/arc120116

    Cykl obraz贸w Re: WUWA to dialog m艂odego pokolenia z klasyk膮 modernizmu. Autorka prac, warszawska malarka Maria Kiesner, si臋gn臋艂a do najlepszych 藕r贸de艂, kt贸re bij膮 we Wroc艂awiu, do obiekt贸w Wystawy Mieszkaniowej z 1929 r. Ide膮 cyklu jest ponowne 鈥瀘dkrycie鈥 my艣li modernistycznej, zwr贸cenie uwagi na bogactwo kulturalnego dziedzictwa Wroc艂awia, powr贸t do dobrych wzor贸w. Re: WUWA to ho艂d z艂o偶ony nowatorskim rozwi膮zaniom sprzed lat. W odr贸偶nieniu od dotychczasowych obraz贸w Kiesner, na kt贸rych dominowa艂y monumentalne uj臋cia architektury, cykl wroc艂awski charakteryzuje kameralno艣膰 kompozycji. Z pozycji obiektywnego obserwatora i dokumentalisty, Kiesner przesuwa si臋 w stron臋 subiektywnej relacji z architektur膮. Znika dystans. Szerokie panoramy ust臋puj膮 miejsca portretom dom贸w. Kiesner przygl膮da si臋 budynkom z bliska, ukazuje fragmenty bry艂, zagl膮da do wn臋trz. Na podstawie archiwalnych fotografii komponuje zapomniane widoki osiedla WUWA, przywraca pami臋膰 o tw贸rcach projektu.

    S艂owa kluczowe:
  •     wuwa
  •     malarstwo
  •     kiesner
  • Pobierz artyku艂